Thursday 30th June 2022

अर्थमन्त्रीको इन्डक्सनको अर्थ


तोयानाथ उपेक्षित, तीतोपाटी/अर्थशास्त्रको सामान्य ज्ञान पनि नभएका हामी जस्ताले अहिलेको बजेटका विषयमा धेरै चर्चा गर्न सकिन्न र गरे पनि त्यो अल्पज्ञानका कारण सतही र बकबासपूर्ण हुन सक्छ । तर यो पनि सत्य के हो भने हाम्रा बर्तमान अर्थमन्त्री पनि हामी जस्तै छन र उनको कमेन्ट हामीले गर्दा अचम्म मान्न हुदैन । विज्ञहरुले त उनको अर्थनितीको विषयमा बोल्नै लजाउछन । उनले देशको अर्थतन्त्र आफ्नो बुद्धिले चलाएका छैनन र उनको अर्थतन्त्रको ज्ञानले मुलुक बन्दैन यो सवैले बुझेको विषय हो ।

फरक यति हो, उनका वरिपरी राज्य संन्यन्त्रले जुटाई दिएका विज्ञ छन, पार्टीका शुभचिन्तक वा समर्थक अर्थशास्त्री होलान र उनीहरुले जे सिकायो, जे बतायो अर्थमन्त्री ले त्यही बोल्नु उनको लागि अहम विषय हो । के गर्ने नेपालको राजनैतिक संस्कार र उद्धण्ड कर्मले मानिसलाई पुरस्कृत गर्दो रहेछन । उनलाई त्यसैको पुरस्कार स्वरुप अर्थमन्त्री हात लागेको छ । कसैले रिस गरेर भयो र ? अझ हामी जस्ता भुईमान्छेका कुरा न त त्यहाँ सम्म पुग्छ न त कसैले सुन्छ । फेरी पनि आफ्नै स्तरका श्रोता, पाठक र जनताका लागि जिज्ञाशा, गुनासा र विरोध शेयर गर्न केही लेख्ने प्रयास गरिएको मात्र हो ।

यसअघि मिस्टर जर्नादन शर्माले पाएको मन्त्रालय राम्रै चलाएका भान सवैलाई भयो । कुलमान जस्ता मानिसको सतप्रयास उनको राजनैतिक उचाईका लागि खुडकिलो भैदियो । जसको श्रेयले अहिले अर्थतन्त्रमा हात गाडने ठाउँमा पुगे । उनको राजनैतिक आवरण जे भए पनि आफूलाई सर्वहाराको नेता, क्रान्तिका योद्धा भनेर चिनाउने शर्मा आफ्नो कार्यालयमा झुपडबस्तीका तस्बीरहरु सजाएरे अर्थतन्त्रको ज्ञानको श्रोत त्यही भएको विज्ञापन गराउन पछि परेका छैनन । भुपडीबाट जन्मिएको उनको अर्थतन्त्रको ज्ञान के यो बजेटमा तपाई देख्न सक्नु हुन्छ ? त्यो बर्गको प्रतिनिधीत्व उनको मन्त्रालयले कहाँ गरेको छ कसैले भन्न सक्नु हुन्छ ? कथनी र करनीको भिन्नता विद्धान महोदय लाई छाडिदिउ ।

हामीले उनलाई हेर्ने चस्मा जस्तो भए पनि उनले प्रस्तुत गरेको आर्थिक बर्ष २०७९ को बजेटले उनको भित्र र बाहिर दुईवटा रुप देखाएको छ । भरखरै प्रस्तुत बजेट ले पनि त्यही भन्छ । बजेट मा पटक्कै चित्त बुझाउन नसकिने धेरै कुरा छन त्यस मध्ये एकाध विषय मेरो चर्चामा समावेश छन ।

ईन्डक्सन चुलो
-साठी लाख नेपाली घर परिवारमा निशुल्क बाढने भनिएको चुलो कति प्रतिशत नेपालीले प्रयोग गर्न सक्लान ?
-दैनिक विहान दुई घण्टा र बेलुका दुई घण्टा प्रयोग गर्दा एउटा ईन्डक्सन चुलोले कति युनिट विद्युत खपत गर्दछ ?
-उक्त चुलोलाई प्रयोग गर्दा घरमा विधुत वेरिंग र स्वीच बोर्डको क्षमता कस्तो हुन पर्दछ ?
-नेपालमा भएको विद्युतीकरणमा ९० प्रतिशत गाउँका घरहरुमा १५ सय वाटको भ्याकुम चल्दैनन । चलाए सवै स्वीच बोर्डहरु जल्छन । अब ईन्डक्सन चुलो बाल्न पुन विद्युतीकरणका लागि भएका संरचना फेर्न पर्ने हुन्छ त्यो कुरा बल्ल बल्ल बत्ति बाल्ने किसानले गर्न सक्छन ?
-ईन्डक्सन चुलो सित्तैमा पाई हाले पनि त्यसमा खाना पकाउने भाडा किन्न पर्दा कम्तिमा थप ५ हजार खर्च गर्न पर्ने हुन्छ के त्यो संभव छ ?
-विना पूर्वाधार बाँडिएको ईन्डक्सन चुला चलाउदा ईलेक्ट्रिसीटीको क्षमता के हो भन्ने ज्ञान नभै कसैले रहरले प्रयोग गरि हाले त्यसले घरका लाईनहरु जलेर आगो लाग्ने सम्भावना रहन्छ ।
-विद्युत महसुल नघटाई दिईनेचुला लाई धनी मानिस र घरमा त्यसका लागि पूर्वाधार भएकाले पनि खासै प्रयोग गर्ने संभावना रहदैन । किनकी त्यो भन्दा पचास प्रतिशत सस्तो ग्यास पर्न जान्छ ।

बृद्ध भत्ता
एमालेले सधै भरी बृद्धभत्ताको नारा भजाएर जनताको भोट लियो भन्ने खटपटी मन्त्री शर्मालाई लागेको रहेछ । उनले एक कदम बढेर भत्ता पाउने उमेर नै घटाई दिए । बृद्धबृद्धासँगको सामिप्यता देखाउन खोज्ने यो चाल सर्वग्राह्य हुन सकेन । कमसेकम रकम बढाई दिएर उमेर जस्ताको तस्तै राखेको भए पनि एक हदसम्म समर्थन गर्न लायक हुने थियो तर त्यसो भएन ।
६८ वर्षको मानिस भत्ता खाएर बस्ने उमेरको हो भन्ने बुझाइ सरकारको हो भने अब यो मुद्धा आफ्नो पार्टीमा लागु गर्न पर्यो । ६८ बर्ष नाघेका सवै बृद्ध बद्धाहरुलाई विदा दिन सक्नु पर्याे । त्यो उमेर समुहका कसैलाई पनि सार्वजनिक अहोदाका पदहरुबाट मुक्ति गर्ने प्रस्ताव आउन परर्याे । बहालवाला मन्त्री, राजदुत, संबैधानिक निकायका पदाधिकारी लगायत जति पनि पर्दछन सवैलाई सवैतिरबाट अनिवार्य अवकाश दिने र लिनै पर्ने घोषणा गर्न सक्न परर्यो । नत्र चुनाव लक्षित भत्ताको राजनितीले देशलाई कमजोर बनाउने भन्दा बाहेक अरु केही गर्दैन ।

शिक्षा र स्वास्थ्य
एकताका यी नै अर्थमन्त्रीको भिडियो आज भोली हेर्न पाईन्छ जहाँ उनले भनेका छन कि शिक्षा र स्वास्थ्यमा कमिशन खाना पाईन्दैन अनि किन बजेट दिने किन बजेट बढाउने । आखिर आफू अर्थ मन्त्री हुदा पनि उनले त्यसै गरे । शिक्षा र स्वास्थ्यमा बजेट बढाएनन । उनले यसमा कमिशन नपाउने भएर नै त्यसो गरेको हो ?

किशानका समस्या हुन वा वैदेशिक रोजगारीमा जानेहरुका समस्याहरु किन नहुन बजेट उत्साहजनक छैन । चुनावमुखी बजेट र चुनावी खर्च संकलन गर्ने कार्यक्रमले देशलाई केही दिने देखिन्दैन । आज साँच्चै भन्न पर्दा मन्त्री शर्मा विलकुलै असफल अर्थमन्त्रीका रुपमा ईतिहासमा देखिने छन । देशको अर्थतन्त्रको उनले जिम्मा लिए यता देश निरन्तर ओरालो लागि रहेको छ । महंगीले आकाश छोएको छ । सवै विकासका सूचांकहरु ओरालो लागेका छन । शेयर मार्केट अस्तव्यस्त छ । वास्तबमै भन्नु पर्दा यी अर्थमन्त्रीको बहिर्गमन जति चाँडो भयो त्यो मुलुकको हितमा नै होला ।


Loading...
सम्बन्धित शीर्षकहरु

डा. हरिमोहन पोखरेल, कोहिमा /मणिपुर राज्यका मुख्यमन्त्री एन बिरेनले हिजो अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा उच्च खेल प्रस्तुत गरेर राज्य र राष्ट्रिय स्तरमा…

लुलु समुहका बजार तथा संचार निर्देशक वि. नन्दकुमार यस क्षेत्रको उत्कृष्ट अवार्ड "रिटेल मार्कम ICON'22" बाट सम्मानित भएका छन् ।…

"पाँच तत्त्व पाँचै विकार, पञ्चाङ्ग नै ठिक आधार" विधा :- पञ्चाङ्ग अभ्यास गर्ने थलो :- पञ्चाङ्ग पाठशाला मिति:- २०७९/ ०३/०१४…

प्रतिकृयाहरू