संयुक्त राष्ट्रसंघ (यूएन) ले सार्वजनिक गरेको नयाँ प्रतिवेदनअनुसार समुद्रको सतह पहिलेभन्दा धेरै छिटो बढिरहेको छ। समुद्रको पानी तात्नु र हिमनदीहरू पग्लिनु यसको मुख्य कारण हो। २०२४ मा समुद्री सतह वार्षिक करिब ६ मिलिमिटरले बढेको, जुन अहिलेसम्मकै उच्च दर मानिएको छ। हाल विश्वका करिब ७७ करोड मानिस समुद्री किनार नजिक बसोबास…
पृथ्वीलाई जीवित र बुद्धिमान प्रणालीका रूपमा हेर्ने बहस पृथ्वी केवल मानिस, जनावर, वनस्पति, समुद्र, पहाड र वायुमण्डलको संग्रह मात्र हो कि यी सबैबीचको जटिल अन्तरसम्बन्धले ग्रहस्तरमै कुनै प्रकारको ‘बुद्धिमत्ता’ विकास गर्न सक्छ? पछिल्ला वर्षहरूमा खगोलजीवविज्ञान (Astrobiology) का केही वैज्ञानिकहरूले यही प्रश्नमाथि गम्भीर बहस अघि बढाएका छन्। उनीहरूको तर्कअनुसार बुद्धिमत्ता कुनै…
नोबेल पुरस्कार विजेता बेलायती भौतिकशास्त्री सर रोजर पेनरोजले हाम्रो ब्रह्माण्डभन्दा अघि पनि अर्को ब्रह्माण्ड अस्तित्वमा रहेको हुन सक्ने र त्यसको अवशेष अहिले पनि आकाशमा देख्न सकिने दाबी गरेका छन्। पेनरोजको Conformal Cyclic Cosmology (CCC) सिद्धान्तअनुसार ब्रह्माण्डको अन्त्य नै अर्को ब्रह्माण्डको सुरुवात बन्न सक्छ। अर्थात् हाम्रो ‘Big Bang’ ब्रह्माण्डको पूर्ण सुरुवात…
काठमाडौं — जेम्स वेब स्पेस टेलिस्कोप (JWST) का नयाँ तथा थप सटीक अवलोकनहरूले ब्रह्माण्ड कति तीव्र गतिमा फैलिरहेको छ भन्ने विषयमा वैज्ञानिकहरूको पुरानो अन्योललाई अझ गहिरो बनाएको छ। वैज्ञानिकहरूले अहिलेको ब्रह्माण्डको विस्तार दर प्रारम्भिक ब्रह्माण्डको अवलोकनबाट अनुमान गरिएको दरसँग मेल नखाएको पाएका छन्। यस समस्यालाई ‘हबल टेन्सन’ (Hubble Tension) भनिन्छ।…
अन्वेषणको इतिहासमा एउटा अचम्मलाग्दो तथ्य छ—नजिक हुनु भनेको सधैँ पहिले पत्ता लाग्नु होइन। पृथ्वीबाट अरबौँ किलोमिटर टाढा रहेको अरुण ग्रह (Uranus) लाई मानिसहरूले सन् १७८१ मै नयाँ ग्रहका रूपमा पहिचान गरेका थिए। तर त्यही समयमा पृथ्वीमै रहेको विशाल अन्टार्कटिका महादेश भने अझै पूर्ण रूपमा प्रमाणित र अभिलेखित भएको थिएन। सन्…
वैज्ञानिकहरूले अहिलेसम्म पत्ता लगाएका सबैभन्दा शक्तिशाली cosmic rays मध्ये एक अमातेरासु (Amaterasu) नाम दिइएको कणले वैज्ञानिकहरूलाई चकित बनाएको छ। यसको ऊर्जा करिब 240 exa-electron volts (2.4 × 10²⁰ eV) थियो—एकल उपपरमाणविक कणका लागि असाधारण रूपमा ठूलो ऊर्जा। यो कण अमेरिकाको Utah मा रहेको Telescope Array ले पत्ता लगाएको थियो। 507…
खुला मैदानमाथि आकाशमा अचानक देखिएको ठूलो गोलाकार वस्तुले स्थानीय प्रत्यक्षदर्शीलाई आश्चर्यमा पारेको छ। प्रत्यक्षदर्शीका अनुसार धातुजस्तो चम्किलो देखिने उक्त वस्तु केही समयसम्म आकाशमा लगभग स्थिर अवस्थामा रहेको थियो। सामान्य विमान वा हेलिकोप्टरमा देखिने पखेटा, इन्जिन वा अन्य स्पष्ट संरचना नदेखिएपछि यसको स्वरूपले थप जिज्ञासा पैदा गरेको बताइएको छ। प्रत्यक्षदर्शीहरूले वस्तु…
राति आकाशतिर हेर्दा हामी हजारौँ तारा चम्किरहेको देख्छौँ। अझ शक्तिशाली टेलिस्कोपले हेर्ने हो भने हाम्रो आँखाले देख्न नसकेका असंख्य आकाशगंगा र तारकीय संरचनाहरू पनि देखिन्छन्। NASA का अनुसार हाम्रो आफ्नै Milky Way आकाशगंगामा मात्रै १०० अर्बभन्दा बढी तारा छन्। त्यसो भए प्रश्न उठ्छ—यदि ब्रह्माण्ड तारै–ताराले भरिएको छ भने रातको आकाश…
फेसबुक र इन्स्टाग्रामको मातृकम्पनी मेटामाथि आफ्ना सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्महरू युवालाई लत लाग्ने गरी डिजाइन गरेको आरोपमा अमेरिकामा मुद्दाको सुनुवाइ सुरु भएको छ। क्यालिफोर्नियाको संघीय अदालतमा चलिरहेको यस मुद्दामा २९ अमेरिकी राज्यहरूको तर्फबाट चार राज्यले मेटासँग अर्बौं डलर क्षतिपूर्ति माग गरेका छन्। उनीहरूको आरोप छ कि कम्पनीले बालबालिकाको गोपनीयता सम्बन्धी कानुन…
अमेरिकी राष्ट्रिय समुद्री तथा वायुमण्डलीय प्रशासन (NOAA) का अनुसार हाल विकसित भइरहेको ‘सुपर एल निनो’ सन् १९५० यताकै सबैभन्दा शक्तिशाली बन्ने सम्भावना करिब ७० प्रतिशत रहेको छ। वैज्ञानिकहरूले यो एल निनो शरद ऋतु र हिउँदको सुरुआतमा अझ तीव्र हुने अनुमान गरेका छन्। एल निनोका कारण विश्वभर तापक्रम वृद्धि, खडेरी, बाढी,…
