अक्सफोर्ड विश्वविद्यालयका वैज्ञानिकहरूले भाइरसजस्ता कणहरू (Virus-like Particles) एक–एक अणु जोडिँदै कसरी निर्माण हुन्छन् भन्ने प्रक्रिया पहिलो पटक प्रत्यक्ष रूपमा अवलोकन गरेका छन्। यो अध्ययन Nature जर्नलमा प्रकाशित भएको छ। वैज्ञानिकहरूका अनुसार भाइरसको बाहिरी सुरक्षा आवरण (क्याप्सिड) हजारौं सम्भावित संयोजनमध्ये सही संरचनामा आफैं निर्माण हुन सक्छ। तर यो प्रक्रिया कसरी सम्भव…

वेबसाइट निर्माण र सञ्चालनका लागि विश्वभर व्यापक रूपमा प्रयोग हुने ‘पीएचपी’ (PHP) नामक प्रोग्रामिङ भाषामा दुई गम्भीर सुरक्षा कमजोरी फेला परेपछि विभिन्न देशका सरकारी कार्यालय, अस्पताल, विद्यालय र अन्य संस्थाका वेबसाइट अस्थायी रूपमा बन्द गरिएका छन्। सम्भावित साइबर आक्रमणबाट बच्न र प्रणाली सुरक्षित बनाउन युरोपका धेरै देशले आफ्ना अनलाइन सेवामा…

चीनको इनर मङ्गोलियास्थित उलानकाब (Ulanqab) शहर कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) प्रविधिको विकासका लागि महत्वपूर्ण केन्द्रका रूपमा उदाउँदै गएको छ। केही वर्षअघिसम्म कृषि र पशुपालनमा आधारित यो क्षेत्र अहिले विशाल डेटा सेन्टरहरूको निर्माणसँगै चीनको डिजिटल भविष्य निर्माण गर्ने केन्द्र बन्दै छ। दुई लाखभन्दा कम जनसंख्या भएको यस क्षेत्रमा करिब ९० वटा डेटा…

अमेरिकी रक्षा मन्त्रालय (पेन्टागन) ले एन्थ्रोपिक कम्पनीको एआई प्रणाली ‘क्लाउड’ प्रयोग गर्न बन्द गरेको जनाएको छ। यसअघि पेन्टागनले एन्थ्रोपिकलाई राष्ट्रिय सुरक्षासम्बन्धी जोखिम भएको भन्दै प्रयोग रोक्ने निर्णय गरेको थियो। एआई उपकरणहरू सैन्य अनुसन्धान, सूचना विश्लेषण र गुप्तचर कार्यमा प्रयोग हुँदै आएका थिए। तर एन्थ्रोपिकले आफ्ना सुरक्षा सीमाहरू हटाउन अस्वीकार गरेपछि…

सन् २०२६ को शरीर विज्ञान वा चिकित्साशास्त्रतर्फको नोबेल पुरस्कार कार्ल डाइसरोथ, पिटर हेगेमान र जर्ज नागेललाई संयुक्त रूपमा प्रदान गरिएको छ। उनीहरूले मस्तिष्कका कोषहरूको कार्य बुझ्न र नियन्त्रण गर्न सहयोग गर्ने ‘अप्टोजेनेटिक्स’ प्रविधिको विकासमा महत्वपूर्ण योगदान दिएका हुन्। यो प्रविधिले प्रकाशको प्रयोगमार्फत मस्तिष्कका विशेष स्नायु कोषहरूलाई सक्रिय वा निष्क्रिय बनाउन…

नासाको पर्सिभरेन्स (Perseverance) रोभर ले मंगल ग्रहको जेजेरो क्रेटर (Jezero Crater) क्षेत्रमा गरेको अध्ययनले त्यहाँको पानीको इतिहास वैज्ञानिकहरूले सोचेभन्दा धेरै जटिल रहेको देखाएको छ। वैज्ञानिकहरूले पहिले जेजेरो क्रेटरमा रहेको "मार्जिन युनिट" नामक क्षेत्र पुरानो तालको अवशेषबाट बनेको ठानेका थिए। तर रोभरले त्यहाँ अपेक्षा गरिएको तलछटी चट्टान नभई ज्वालामुखीय (आग्नेय) चट्टान…

वैज्ञानिकहरूको नयाँ अध्ययनले पृथ्वी र मंगल ग्रह एकै समयमा र नजिकै बने पनि फरक तरिकाले विकसित भएको देखाएको छ। अनुसन्धानका अनुसार पृथ्वीको अधिकांश भाग साना धुलो र ढुंगाका कणहरू (पेबल) जम्मा हुँदै बनेको हो। तर मंगल ग्रह भने मुख्य रूपमा ठूला चट्टानी वस्तुहरू (प्लानेटेसिमल) आपसमा ठोक्किँदै बनेको देखिएको छ। वैज्ञानिकहरूले…

वैज्ञानिकहरूले नासाको बेनु (Bennu) नामक क्षुद्रग्रहबाट ल्याइएको नमुना अध्ययन गर्दा सौर्यमण्डलको सुरुवाती इतिहासबारे नयाँ जानकारी फेला पारेका छन्। पहिले वैज्ञानिकहरू बेनु धेरै टाढा, धूमकेतुहरू बन्ने क्षेत्रमा बनेको ठान्थे। तर नयाँ अध्ययनले बेनु सौर्यमण्डलको त्यस्तो क्षेत्रमा बनेको देखाएको छ जहाँ पानी बरफमा परिवर्तन हुन सक्थ्यो। अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार विशाल ग्रह बृहस्पति (Jupiter)…

जापानको ओसाकास्थित अस्पतालमा गम्भीर मुटुरोगबाट पीडित ५० वर्षीया महिलाको iPS स्टेम सेलबाट तयार गरिएको मुटुको मांसपेशी प्रयोग गरी विश्वकै पहिलो सफल शल्यक्रिया गरिएको छ। शल्यक्रियामा मुटुको बाहिरी भागमा तीनवटा विशेष मांसपेशीयुक्त तह राखिएको थियो, जसले मुटुको कार्यक्षमता सुधार गर्न सहयोग गर्ने चिकित्सकहरूको विश्वास छ। हृदय प्रत्यारोपणका लागि दाताको अभाव भइरहेका…

वैज्ञानिक तस्वीर तथा भिडियो प्रतियोगिता निकोन स्मल वर्ल्ड इन मोशन को विजेता भिडियोमाथि एआई (कृत्रिम बुद्धिमत्ता) प्रयोग गरिएको आरोप लागेपछि पुनः जाँच सुरु भएको छ। चीनको छिङ्हुवा विश्वविद्यालयका अनुसन्धानकर्ता डा. निङ स्यु ले बनाएको भिडियो यस वर्ष पहिलो भएको थियो। भिडियोमा दुर्लभ रोग भएका एक बालकको श्वासनलीभित्र रहेका साना रौंजस्ता…