अमेरिका–इरान सम्बन्ध फेरि एक निर्णायक मोडमा पुगेको संकेत देखिएको छ। इरानले पाकिस्तानमार्फत “एक पटक र सधैंका लागि युद्ध अन्त्य गर्ने योजना” पठाएको दाबी गर्नु केवल कूटनीतिक सन्देश मात्र होइन, क्षेत्रीय शक्ति सन्तुलनमा आएको परिवर्तनको संकेत पनि हो। विशेष गरी तीन साताअघि भएको युद्धविरामपछि पनि स्थायी सहमति नहुनु मध्यपूर्व अझै अस्थिर अवस्थामै रहेको देखाउँछ।
इरानका उपविदेशमन्त्री काजेम घरिबाबादीले पाकिस्तानलाई मध्यस्थकर्ताको रूपमा प्रयोग गरेको विषय निकै अर्थपूर्ण छ। सामान्यतया अमेरिका–इरान संवादमा ओमान, कतार वा स्विट्जरल्याण्डजस्ता देशहरू सक्रिय देखिन्थे। तर अहिले पाकिस्तानलाई अगाडि ल्याइनु दक्षिण एशियाको रणनीतिक भूमिकालाई विस्तार गर्ने प्रयास हुन सक्छ। पाकिस्तानको चीनसँगको निकटता, इस्लामिक विश्वमा रहेको प्रभाव, र अमेरिकासँगको पुरानो सुरक्षा सम्बन्धले उसलाई “दुवै पक्षसँग कुरा गर्न सक्ने देश” को रूपमा प्रस्तुत गरेको देखिन्छ।
तर वास्तविक प्रश्न इरानको प्रस्तावमा के छ भन्ने हो। इरानले “स्थायी अन्त्य” को कुरा गर्दा सम्भवत: केही मुख्य माग राखेको हुन सक्छ— आर्थिक प्रतिबन्ध खुकुलो पार्ने, आणविक कार्यक्रममाथिको दबाब घटाउने, क्षेत्रीय सैन्य हस्तक्षेप कम गर्ने, र सुरक्षा ग्यारेन्टी सुनिश्चित गर्ने। बदलामा उसले आणविक गतिविधिमा केही सीमा, क्षेत्रीय तनाव नियन्त्रण वा अमेरिकी हितमा प्रत्यक्ष आक्रमण रोक्ने प्रतिबद्धता दिन सक्छ।
