Thursday 12th November 2026

आकाशगङ्गाको केन्द्र वरिपरि दौडिरहेको हाम्रो सौर्यमण्डल 


हाम्रो सौर्यमण्डल स्थिर छैन। यो आकाशगङ्गा (मिल्की वे) को केन्द्र वरिपरि प्रतिघण्टा ८ लाख किलोमिटरभन्दा बढीको अविश्वसनीय गतिमा यात्रा गरिरहेको छ। आकाशगङ्गाको केन्द्रबाट करिब २६ हजार प्रकाशवर्ष टाढा रहेको सूर्यलाई आफ्नो एक परिक्रमा पूरा गर्न लगभग २२ करोड ५० लाख वर्ष लाग्छ। यस विशाल अवधिलाई खगोलशास्त्रीहरूले ‘आकाशगङ्गीय वर्ष’ (Galactic Year) भन्छन्।

करिब ४ अर्ब ६० करोड वर्षअघि जन्मिएको सूर्यले अहिलेसम्म आकाशगङ्गाको केन्द्र वरिपरि लगभग २० पटक परिक्रमा गरिसकेको छ। रोचक कुरा के छ भने, हाम्रो सौर्यमण्डलले आज यात्रा गरिरहेको आकाशगङ्गाको यही स्थानमा अन्तिम पटक पुग्दा पृथ्वीमा प्रारम्भिक डायनासोरहरूको उदय हुँदै थियो। अर्थात्, पृथ्वीमा जीवन र प्रजातिहरूको विकास भइरहँदा सूर्य निरन्तर आफ्नो विशाल ब्रह्माण्डीय यात्रामा थियो।

भविष्यमा सूर्यसँग अझै करिब ५ अर्ब वर्षसम्म चम्किरहने हाइड्रोजन इन्धन बाँकी छ। त्यसपछि यो विस्तार हुँदै विशाल रातो तारामा परिणत हुनेछ। त्यतिन्जेल सूर्यले आकाशगङ्गाको केन्द्र वरिपरि थप लगभग २२ पटक परिक्रमा गर्न सक्नेछ।

ब्रह्माण्डमा हाम्रो स्थान कति सानो छ ?

हामी पृथ्वीलाई स्थिर संसार ठान्छौँ। तर वास्तवमा पृथ्वी सूर्यसँगै अन्तरिक्षमा दौडिरहेको छ। सूर्य स्वयं आकाशगङ्गाको यात्रामा छ, र आकाशगङ्गा पनि ब्रह्माण्डभित्र गतिशील छ।

यो तथ्यले एउटा गहिरो प्रश्न उठाउँछ—हामी ब्रह्माण्डको केन्द्रमा छैनौँ, हाम्रो अस्तित्व समयको विशाल प्रवाहमा एउटा सानो क्षण मात्र हो। तर यही सानो क्षणमा ब्रह्माण्डलाई बुझ्न सक्ने चेतना हामीसँग छ।

ब्रह्माण्डीय दृष्टिकोणले हेर्दा, हामी स्थिर बिन्दु होइनौँ; समय र अन्तरिक्षको अनन्त यात्रामा रहेका यात्रु हौँ। 🌍✨

वैज्ञानिक टिप्पणी: सूर्यले करिब २० पटक आकाशगङ्गा परिक्रमा गरेको अनुमान सही छ। तर डायनासोरहरूको प्रारम्भिक उदय सूर्यको अघिल्लो परिक्रमा चक्रसँग तुलना गर्दा केही करोड वर्षको भिन्नता हुन सक्छ।


सम्बन्धित शीर्षकहरु

७५३ वटै पालिकाबाट जग्गा प्रशासन सेवा : नागरिकलाई सहजता, तर सम्पत्तिको कानुनी सुरक्षामा प्रश्न काठमाडौँ । सरकारले आगामी एक महिनाभित्र…

खाडी सहयोग परिषद् (जीसीसी) का ६ सदस्य राष्ट्रले कुवेतमा संयुक्त सैन्य कमान्डको अग्रिम मुख्यालय स्थापना गर्ने र त्यसमा आवश्यक सैन्य…

यमपञ्चक अर्थात् तिहारको अन्तिम दिन आज दाजुभाइले दिदीबहिनीबाट टीका ग्रहण गरी भाइटीका पर्व मनाउँदैछन् । प्रत्येक वर्ष कात्तिक शुक्ल द्वितीयाका…

प्रतिकृयाहरू
...