इरानका एक वरिष्ठ अधिकारीले इस्लामिक गणतन्त्रले आफ्नो मिसाइलको मारक दूरी १५,००० किलोमिटर (करिब ९,३०० माइल) पुर्याउने तयारी गरिरहेको बताएका छन्। यस्तो दूरी हासिल भएमा इरानबाट प्रक्षेपण गरिएको मिसाइलले मध्यपूर्वभन्दा निकै टाढा रहेका क्षेत्रहरू, अमेरिकासहित, सम्म पुग्ने क्षमता राख्न सक्छ।
रिपोर्टअनुसार ती अधिकारीले अमेरिकासम्म मिसाइल पुर्याउने क्षमतातर्फ इरान अघि बढिरहेको संकेत दिएका छन्। उद्धृत भनाइमा अमेरिकी जनताले पनि मिसाइल आक्रमणको परिणाम अनुभव गर्नुपर्ने आशय व्यक्त गरिएको छ। यस्तो अभिव्यक्तिले इरान–अमेरिका तनावको सैन्य आयामलाई अझ गम्भीर बनाउने सम्भावना देखाउँछ।
तर “इरानले १५,००० किलोमिटर पुग्ने नयाँ मिसाइल बनाइसक्यो” भन्ने अर्थ निकाल्नु गलत हुन्छ। उपलब्ध भनाइमा यस्तो क्षमता भविष्यमा विकास गर्ने तयारी का रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ। मिसाइलको वास्तविक परीक्षण, प्रक्षेपण क्षमता र operational deployment सम्बन्धी स्वतन्त्र प्रमाण छुट्टै विषय हुन्।
१५,००० किलोमिटरको दूरी अत्यन्त ठूलो हो। उदाहरणका लागि, तेहरानदेखि वासिङ्टनसम्मको सीधा दूरी करिब १०,००० किलोमिटर आसपास पर्छ। त्यसैले १५,००० किलोमिटरको वास्तविक operational range भएको ballistic missile ले अन्तरमहादेशीय दूरी पार गर्न सक्ने वर्गमा प्रवेश गर्नेछ।
यस्तो क्षमता विकसित भएमा इरानको मिसाइल कार्यक्रम क्षेत्रीय प्रतिरोधात्मक क्षमताबाट अन्तरमहादेशीय रणनीतिक क्षमतातर्फ जाने ठूलो परिवर्तन हुनेछ। हाल इरानको मिसाइल शक्ति मुख्यतः मध्यपूर्व तथा वरपरका क्षेत्रमा केन्द्रित रहेको मानिन्छ।
यस्तो लामो दूरीको मिसाइल बनाउन केवल शक्तिशाली रकेट इन्जिन पर्याप्त हुँदैन। बहु-चरणीय propulsion, अत्यन्त सटीक guidance, पुनःप्रवेश प्रणाली, heat shielding र लामो दूरीमा payload पुर्याउने क्षमता जस्ता जटिल प्रविधि आवश्यक हुन्छन्।
यसको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष अन्तरिक्ष प्रक्षेपण प्रविधिसँग सम्बन्धित छ। लामो दूरीका ballistic missile र space-launch vehicle मा केही समान प्रविधि हुन्छन्। त्यसैले इरानको satellite-launch तथा space programme लाई पश्चिमी देशहरूले लामो समयदेखि नजिकबाट निगरानी गर्दै आएका छन्।
तर यस्तो घोषणा आफैंमा इरानसँग अन्तरमहादेशीय ballistic missile (ICBM) operational रूपमा तयार भइसकेको प्रमाण होइन। कुनै देशले यस्तो क्षमता हासिल गरेको निष्कर्ष निकाल्न सफल परीक्षण, प्राविधिक विवरण र विश्वसनीय स्वतन्त्र मूल्याङ्कन आवश्यक हुन्छ।
राजनीतिक रूपमा भने यस्तो बयान निकै महत्वपूर्ण छ। इरान र अमेरिकाबीचको तनाव, इजरायलसँगको संघर्ष र मध्यपूर्वमा अमेरिकी सैन्य उपस्थितिको पृष्ठभूमिमा अमेरिकी मुख्यभूमिसम्म पुग्न सक्ने मिसाइल विकास गर्ने चेतावनी रणनीतिक सन्देश पनि हुन सक्छ—अर्थात् इरान आफ्नो प्रतिरोधात्मक क्षमता कुनै भौगोलिक सीमाभित्र मात्र राख्न चाहँदैन भन्ने संकेत।
त्यसैले यो समाचारको सबैभन्दा सटीक निष्कर्ष यस्तो हुन्छ: इरानका एक वरिष्ठ अधिकारीले भविष्यमा आफ्नो मिसाइलको दूरी १५,००० किलोमिटरसम्म विस्तार गर्ने तयारीबारे दाबी गरेका छन्; तर इरानसँग अहिले नै १५,००० किलोमिटर मारक दूरी भएको operational missile रहेको पुष्टि यस भनाइबाट हुँदैन। यस्तो क्षमता वास्तवमै हासिल भयो भने भने त्यसले विश्वको रणनीतिक शक्ति सन्तुलनमा निकै ठूलो परिवर्तन ल्याउन सक्छ।
