रुसले तालिबान नेतृत्वको अफगानिस्तानसँग सैन्य–प्राविधिक सहकार्य सम्झौता गरेपछि दक्षिण एशियाको शक्ति सन्तुलनबारे नयाँ बहस सुरु भएको छ। अफगानिस्तानका कार्यवाहक रक्षामन्त्री Mohammad Yaqoob Mujahid को हालैको मस्को भ्रमणका क्रममा रुससँग हवाई रक्षा प्रणाली, सैन्य उपकरण तथा तालिमसम्बन्धी सहकार्यमा सहमति भएको विभिन्न रिपोर्टहरूले उल्लेख गरेका छन्। केही स्रोतहरूले तालिबान सरकारले उन्नत हवाई रक्षा प्रणाली उपलब्ध गराउन रुसलाई मनाउन सफल भएको दाबी गरेका छन्, यद्यपि कुन प्रकारको प्रणाली उपलब्ध गराइनेछ भन्ने विषयमा आधिकारिक विवरण सार्वजनिक गरिएको छैन।
विश्लेषकहरूका अनुसार यदि अफगानिस्तानले प्रभावकारी हवाई रक्षा प्रणाली प्राप्त गर्यो भने त्यसले पाकिस्तानको सीमापार हवाई कारबाहीलाई जटिल बनाउन सक्छ। पछिल्ला महिनाहरूमा Pakistan र Afghanistan बीच सीमा क्षेत्रमा तनाव बढेको, पाकिस्तानले अफगान भूमिमा हवाई आक्रमण गरेको तथा तालिबानसँग प्रत्यक्ष सैन्य तनाव देखिएको थियो।
यद्यपि “यो पाकिस्तानका लागि ठूलो धक्का हो” भन्ने निष्कर्ष अहिले नै निश्चित रूपमा निकाल्न भने हतारो हुन सक्छ। कारण, रुसले वास्तवमै कुन स्तरको हवाई रक्षा प्रणाली दिनेछ, त्यो कहिले हस्तान्तरण हुनेछ, तालिबान सेनाले त्यसलाई सञ्चालन गर्न कति समय लाग्नेछ र प्रणाली कत्तिको प्रभावकारी हुनेछ भन्ने प्रश्नहरू अझै खुला छन्। हालसम्म सार्वजनिक जानकारीले रुस–तालिबान सैन्य सहकार्य गहिरिँदै गएको संकेत भने स्पष्ट रूपमा दिएको छ।
यदि यो सम्झौता पूर्ण रूपमा कार्यान्वयन भयो भने त्यसले अफगानिस्तान–पाकिस्तान सम्बन्ध मात्र होइन, रुसको क्षेत्रीय प्रभाव, मध्य एशियाको सुरक्षा संरचना र दक्षिण एशियाको रणनीतिक समीकरणमा समेत दीर्घकालीन प्रभाव पार्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।
