मार्को रुवियो माथि चीनले पहिले नै प्रतिबन्ध लगाएको भए पनि उनी अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प सँग बेइजिङ भ्रमणमा सहभागी हुन सकेको विषय अहिले कूटनीतिक वृत्तमा निकै चर्चामा छ। यसको मुख्य कारण चीनले प्रयोग गरेको भाषिक तथा कूटनीतिक “समाधान” हो।
रुबियोमाथि २०२० मा हङकङ र सिनजियाङसम्बन्धी आलोचनाका कारण चीनले प्रतिबन्ध लगाएको थियो। उनले हङकङको लोकतान्त्रिक आन्दोलनको समर्थन गरेका थिए भने उइगर मुस्लिमहरूमाथि भएको भनिएको दमनको खुलेर आलोचना गरेका थिए। त्यसपछि बेइजिङले उनलाई चीन प्रवेशमा प्रतिबन्धित व्यक्तिको सूचीमा राखेको थियो।
तर अहिले चीनले सीधा प्रतिबन्ध हटाउने सट्टा एउटा रोचक बाटो अपनाएको देखिन्छ। रिपोर्टअनुसार चिनियाँ सरकारी कागजातहरूमा रुबियोको नाम फरक चिनियाँ वर्ण प्रयोग गरेर लेखियो। अर्थात् “रुबियो” को आधिकारिक चिनियाँ लिप्यन्तरण परिवर्तन गरियो, जसले प्राविधिक रूपमा पुरानो प्रतिबन्धित नाम र नयाँ कूटनीतिक नामलाई फरक बनायो। यही कारण चीनले औपचारिक रूपमा प्रतिबन्ध कायम राख्दै पनि उनलाई भ्रमणको अनुमति दिन सक्यो।
विश्लेषकहरूका अनुसार यो चीनको “चेहरा पनि जोगाउने र सम्बन्ध पनि बिग्रन नदिने” शैलीको कूटनीतिक उपाय हो। यदि चीनले खुला रूपमा प्रतिबन्ध हटाएको भए घरेलु रूपमा कमजोरी देखिएको सन्देश जान सक्थ्यो। तर नामको भाषिक परिवर्तनमार्फत उसले आफ्नो आधिकारिक अडान पनि कायम राख्यो र उच्चस्तरीय अमेरिकी भ्रमण पनि सम्भव बनायो।
यो घटनाले चीन–अमेरिका सम्बन्ध अहिले प्रतिस्पर्धा र सहकार्य दुवैको मिश्रण बनेको संकेत गर्छ। एकातिर दुवै देशबीच व्यापार, ताइवान, प्रविधि र मानवअधिकारमा तनाव छ भने अर्कोतिर विश्व अर्थतन्त्र र सुरक्षा सन्तुलनका कारण प्रत्यक्ष संवाद रोक्न पनि दुवै इच्छुक छैनन्। त्यसैले कहिलेकाहीँ कूटनीतिमा कानुनी शब्दभन्दा “भाषा” र “प्रतीक” नै सबैभन्दा शक्तिशाली उपकरण बन्ने गर्छ।
