इरानी विदेशमन्त्री Abbas Araghchi को बेइजिङ भ्रमण अहिलेको अत्यन्त संवेदनशील भू-राजनीतिक परिस्थितिमा निकै अर्थपूर्ण मानिएको छ। अमेरिका–इजरायल र इरानबीच तनाव तीव्र भइरहेका बेला चीनसँगको यो प्रत्यक्ष कूटनीतिक समन्वयले इरान आफूलाई अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा एक्लिन नदिन सक्रिय भएको संकेत दिएको छ। विशेषगरी चीन इरानको सबैभन्दा ठूलो आर्थिक सहारा र इरानी तेलको मुख्य खरिदकर्ता भएकाले यो सम्बन्ध अहिले झन् रणनीतिक बनेको छ।
यो भ्रमण केवल द्विपक्षीय सम्बन्धसम्म सीमित देखिँदैन। इरानले चीनमार्फत वाशिङ्टनलाई अप्रत्यक्ष सन्देश दिन खोजेको पनि बुझिन्छ। अमेरिकी राष्ट्रपति Donald Trump को आसन्न चीन भ्रमणअघि अराघची बेइजिङ पुग्नुले तेहरानले चीनसँग आफ्नो समन्वय बलियो बनाउँदै सम्भावित अमेरिकी दबाबको सामना गर्ने तयारी गरिरहेको देखाउँछ। चीनका लागि पनि इरान मध्यपूर्वमा ऊर्जा सुरक्षा र अमेरिकी प्रभाव सन्तुलन गर्ने महत्वपूर्ण साझेदार हो।
अमेरिकी विदेशमन्त्री Marco Rubio ले चीनलाई इरानमाथि दबाब दिन आग्रह गर्नुले वाशिङ्टनको चिन्ता स्पष्ट देखाउँछ। विशेषगरी होर्मुज जलडमरू विश्व ऊर्जा आपूर्तिको केन्द्र भएकाले त्यहाँको कुनै पनि अस्थिरताले विश्व अर्थतन्त्रलाई असर गर्न सक्छ। यदि इरानले त्यहाँ आफ्नो नियन्त्रण आक्रामक रूपमा प्रयोग गर्यो भने तेल बजारमा ठूलो संकट आउन सक्ने डर पश्चिमी मुलुकहरूमा देखिन्छ।
तर चीनले खुला रूपमा अमेरिकाको लाइन पछ्याउने सम्भावना कम देखिन्छ। बेइजिङ प्रायः “संवाद र स्थिरता” को भाषा प्रयोग गर्दै प्रत्यक्ष पक्षधर बन्नबाट जोगिने नीति अपनाउँछ। त्यसैले चीनले इरानलाई संयमता अपनाउन सुझाव दिए पनि अमेरिकी शैलीको दबाब राजनीति स्वीकार गर्ने सम्भावना न्यून छ। अहिलेको अवस्था हेर्दा चीन, इरान र अमेरिकाबीचको त्रिकोणीय कूटनीति आगामी केही हप्तामा विश्व राजनीतिका सबैभन्दा निर्णायक घटनाक्रममध्ये एक बन्न सक्ने संकेत देखिएको छ।
