आर. बि. बुढाथोकी – प्यासन फ्रुटलाई नेपालमा लहरे आँप वा षड्रस भनिन्छ । विश्वभरका धेरै देशमा यसको खेती गरिन्छ । यो फल दक्षिण अमेरिकाको रैथाने वनस्पति हो । ब्राजिलबाट श्रीलंका, इन्डोनेसिया र भारत हुँदै यो फल नेपाल छिरेको हो । नेपालका लागि व्यावसायिक दृष्टिकोणले हेर्दा यो नौलो फल हो । नुवाकोटको सुन्दरादेवीका केही किसानले प्यासन फ्रुटको खेती गरेता पनि व्यावसायिक रूपमा यो अघि बढ्न सकेको छैन ।
लहरामा फल्ने भएकाले यसलाई भाइन म्यांगो पनि भनिन्छ । यसको नाम आँप भए पनि यो फल साधारण आँपभन्दा फरक हुन्छ । लहरे आँपको फूल निकै आकर्षक अर्थात् रंगीन हुन्छ । पर्पल र ट्रोपिकल गरी यी दुई किसिमका हुन्छन् । ट्रोपिकल जातको लहरे आँप पर्पलभन्दा छिटो फुल्छ र फल दिन्छ । एकपटक रोपेपछि पाँचदखि सात वर्षसम्म यसले उत्पादन दिइरहन्छ ।
काँचो लहरे आँपमा ७२ प्रतिशत पानी, २२ प्रतिशत कार्बोहाइड्रट, २ प्रतिशत प्रोटिन र ०.७ प्रतिशत चिल्लोपदार्थ हुन्छ । सामान्यतया, १८ ग्राम लहरे आँपमा १७ क्यालोरी भिटामिन सी ९ ग्राम, भिटामिन ए ८ ग्राम तथा फाइबर, आइरन र पोटासियम २–२ ग्राम हुन्छ ।
लहरे आँपलाई बीचमा आधा काटेर स्कुप या चम्चाले गुदी निकालेर खान मिल्छ । यसबाट विभिन्न जुस, लस्सी, ड्रिंक्स, मक्टेल्स बनाउनुका साथै अनेकथरीका रंगीन केक तथा डेसर्टका आइटम बनाउन सकिन्छ । केक सजाउन यो फल अति उपयोगी मानिन्छ । प्यासन केक निकै प्रसिद्ध छ । प्यासनको मुस केक पनि स्वादिष्ट मानिन्छ । यो फललाई सलादको रूपमा समेत प्रयोगमा ल्याइन्छ । युरोपेली खानामा यो फल एक अभिन्न अंगको रूपमा छ । लहरे आँपको गुदी र दही मिसाएर प्रसिद्ध डिं«क्स बन्छ, जसलाई प्यासन कर्ड भनिन्छ । यो फल महँगो भएता पनि स्वास्थ्यका हिसाबले फाइदाजनक मानिन्छ ।
नोटः लेखक हाल सोल्टी क्राउन प्लाजा होटलमा सु-सेफ छन् भने विगतमा कुवेतमा रहँदा तितोपाटीसँग सम्बध्द भएर कलम चलाउँथे ।
