‘चोलेन्द्र पक्राउ परेपछि अमरेशले १८० डिग्री युटर्न लिए, त्यसको पछाडि कुनै गोप्य सम्झौता छ’ छ की उनी कतै चालेन्द्रको मोवाईलमा भेटिएका पात्र हुन सक्छन ? विभिन्न अडकलबाजी बजारमा आउन थालेका छन । उनका पछिल्ला अन्तर्वार्ता र अभिव्यक्तिहरू तुलना गर्दा भने उनको राजनीतिक रणनीतिमा परिवर्तन देखिन्छ।
१. पहिले उनी बालेन सरकारका कडा आलोचक थिए
जेठमा अमरेशकुमार सिंहले बालेन सरकारलाई ‘तथाकथित सरकार’ भन्दै सरकारको कार्यशैली, संसद्लाई छल्ने शैली, मधेशप्रतिको व्यवहार र भूराजनीतिक सम्बन्धबारे कडा आलोचना गरेका थिए। त्यतिबेला उनले वर्तमान सरकार पूर्ण कार्यकाल चल्न नसक्ने संकेतसमेत दिएका थिए।
तर पछिल्ला दिनमा उनको भाषामा महत्वपूर्ण परिवर्तन आएको छ। सेप्टेम्बरमा उनले स्पष्ट रूपमा ‘सरकार असफल हुने ठाउँ छैन, सरकार असफल भयो भने देश असफल हुन्छ’ भन्दै आफू सरकारको विरोधी नभई कमीकमजोरी सच्याएर सफल बनाउन खोजिरहेको बताएका छन्।
२. चोलेन्द्र प्रकरणले उनको धारणा बदल्न भूमिका खेलेको हुन सक्छ
पूर्वप्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्रशमशेर जबरालाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएर केही घण्टापछि छाडेको घटनापछि अमरेशले यसलाई आफू र रवि लामिछानेमाथि समेत ‘सांकेतिक थ्रेट’ का रूपमा व्याख्या गरेका थिए। तर यो उनको राजनीतिक व्याख्या हो; सरकारले उनलाई त्यस उद्देश्यले नियन्त्रणमा लिएको प्रमाण सार्वजनिक रूपमा स्थापित भएको छैन।
त्यसैले यहाँ एउटा सम्भावित राजनीतिक गणित देखिन्छ—‘सरकारको आलोचना गर्दै सरकार परिवर्तनको पक्षमा जाने’ भन्दा ‘सरकारभित्र रहेर सरकारलाई सफल बनाउन दबाब दिने’ रणनीति। चोलेन्द्र घटनाले उनलाई संस्थागत शक्ति र राजनीतिक जोखिमको नयाँ हिसाब गर्न प्रेरित गरेको हुन सक्छ, तर यो अनुमान हो, प्रमाणित तथ्य होइन।
३. मेची–महाकाली यात्रा पनि यही नयाँ भूमिकासँग जोडिएको देखिन्छ
उनले मेची–महाकाली पैदलयात्रा घोषणा गर्दा यसको उद्देश्य सरकारविरुद्ध आन्दोलन गर्नु नभई जनताको कुरा सुन्ने, समाज जोड्ने र सरकारका कमजोरी पहिचान गरेर सुधारका लागि दबाब दिने बताएका छन्। उनले आफू कम बोल्ने र यात्रामा जनताको कुरा बढी सुन्ने बताएका छन्।
यसलाई अर्को कोणबाट हेर्दा अमरेशले आफूलाई ‘सरकारको विरोधी सांसद’ भन्दा ‘सरकारलाई दबाब दिने तर सरकारकै निरन्तरताको पक्षमा रहेको सांसद’ का रूपमा पुनःस्थापित गर्न खोजेको देखिन्छ। सेप्टेम्बर २१ को अन्तर्वार्तामा पनि उनले सरकारका छिमेकी सम्बन्ध, निजी क्षेत्रको विश्वास र सुशासनमा कमजोरी रहेको बताए, तर त्यसैसँग संविधान र सरकारको स्थायित्वबारे आफ्नो चिन्ता पनि व्यक्त गरे।
४. ‘५ वर्ष सरकार चल्छ’ भन्ने अभिव्यक्ति किन महत्वपूर्ण छ?
यो उनको पुरानो भूमिकासँग प्रत्यक्ष विरोधाभासजस्तो देखिन्छ। तर एउटा महत्वपूर्ण कुरा छुटाउन हुँदैन—सरकारका कमजोरी औँल्याउनु र सरकार ढाल्न खोज्नु एउटै कुरा होइन। अहिले सिंहले आफू सरकारको आलोचक भए पनि सरकार सफल हुनुपर्ने पक्षमा रहेको स्पष्ट पारिरहेका छन्। उनका आफ्नै शब्दमा, कमजोरी सच्याउनका लागि आलोचना गरिएको हो।
त्यसैले यसलाई केवल ‘युटर्न’ भन्दा भूमिका परिवर्तन भनेर बुझ्दा बढी सुसंगत देखिन्छ।
५. रहस्य कहाँ हुन सक्छ ?
सार्वजनिक तथ्यका आधारमा अहिले तीनवटा सम्भावना देखिन्छन्:
- राजनीतिक रणनीति: सरकार ढाल्ने वा कमजोर बनाउने आलोचनाभन्दा सरकारभित्रै रहेर प्रभाव बढाउने रणनीति।
- चोलेन्द्र प्रकरणबाट आएको सुरक्षा/शक्ति सन्देश: शक्तिशाली व्यक्तिमाथि सरकारले कदम चाल्न सक्ने अवस्था देखेपछि आफ्नो राजनीतिक अवस्थाको पुनर्मूल्यांकन।
- आफ्नै राजनीतिक आधार निर्माण: मेची–महाकाली यात्रा गरेर सरकारको पक्षमा मात्र होइन, आफ्नै जनसम्पर्क र राष्ट्रिय राजनीतिक भूमिका विस्तार गर्ने प्रयास।
तर कुनै गोप्य सम्झौता, पदको आश्वासन, दबाब वा लेनदेनका कारण उनले धारणा बदलेको प्रमाण अहिले सार्वजनिक छैन। त्यसलाई तथ्यका रूपमा लेख्नु हतार हुनेछ।
सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा चाहिँ उनको ‘बालेनविरोधी’बाट ‘बालेन सरकारको आलोचक तर सफलताको पक्षधर’ बन्ने संक्रमण हो। र यो परिवर्तन चोलेन्द्र घटनासँग समयगत रूपमा जोडिए पनि त्यसैलाई यसको एकमात्र कारण ठहर गर्न सकिँदैन।
