अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानलाई युद्ध अन्त्य गर्न ‘आत्मसमर्पणको सेतो झण्डा उठाउन’ आग्रह गरेका छन्। अमेरिका र इरानबीच भएको ६० दिने समझदारी (MoU) को समयसीमा सोमबार समाप्त भएपछि ट्रम्पको यस्तो कडा अभिव्यक्ति आएको हो।
ट्रम्पले इरानसँगको वार्ता अझै पूर्ण रूपमा बन्द नभएको संकेत गर्दै आफू हतारमा नरहेको बताएका छन्। उनले इरानले आणविक हतियार प्राप्त गर्न नहुने विषयलाई आफ्नो मुख्य लक्ष्य भएको दोहोर्याएका छन्।
जुनमा भएको MoU ले सैन्य कारबाही रोक्ने, ६० दिनभित्र व्यापक शान्ति सम्झौताको आधार तयार गर्ने तथा इरानको आणविक कार्यक्रम र रणनीतिक विवाद समाधानका लागि वार्ता अघि बढाउने लक्ष्य राखेको थियो। तर दुवै पक्षबीच मुख्य विषयमा सहमति हुन नसकेपछि निर्धारित समयसीमा सम्झौताविहीन रूपमा समाप्त भएको छ।
यसबीच होर्मुज जलडमरूमध्य पनि प्रमुख विवादको विषय बनेको छ। विश्वको महत्वपूर्ण ऊर्जा मार्गमध्ये एक मानिने यो जलमार्गमा जहाज आवागमन सहज बनाउने विषयमा इरान र अमेरिकाबीच मतभेद कायम छ। इरानले ओमानसँग छुट्टै समझदारीमार्फत जलमार्गमा व्यावसायिक जहाजको सुरक्षित आवागमनका लागि योजना अघि बढाएको जनाएको छ।
ट्रम्पले इरानसँगको वार्तामा गोप्य माध्यमबाट इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कर्प्स (IRGC) सँग सम्पर्क भइरहेको दाबीसमेत गरेका छन्। तर वार्ताको औपचारिक प्रगति भने अझै स्पष्ट देखिएको छैन।
MoU को म्याद सकिनु र ट्रम्पको आत्मसमर्पणसम्बन्धी कडा अभिव्यक्तिले अमेरिका–इरान तनाव फेरि गहिरिन सक्ने चिन्ता बढाएको छ। कूटनीतिक प्रयास असफल भएमा होर्मुज जलडमरूमध्य, क्षेत्रीय सुरक्षा र विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्तिमा थप असर पर्न सक्ने जोखिम रहेको छ।
