रुसको नयाँ क्रुज मिसाइल ‘फिलिन’ (Filin) पछिल्लो समय सैन्य वृत्तमा चर्चामा आएको छ। युक्रेनी सैन्य गुप्तचर निकायका अनुसार रुसी सेनाले विकास गरेको यो मिसाइलले अधिकतम १२०० किलोमिटर दूरीसम्म प्रहार गर्न सक्ने क्षमता राख्छ। सानो आकार, तुलनात्मक रूपमा कम लागतमा उत्पादन गर्न सकिने सम्भावना र लामो दूरीको मार क्षमताका कारण यसलाई रुसको क्षेप्यास्त्र भण्डारमा महत्त्वपूर्ण थपका रूपमा हेरिएको छ। यद्यपि यसको वास्तविक युद्धक क्षमता र प्रभावकारिताबारे स्वतन्त्र पुष्टि हुन बाँकी छ।
प्राप्त विवरणअनुसार फिलिन मिसाइलको लम्बाइ करिब ३.५ मिटर, पखेटाको फैलावट तीन मिटर र अधिकतम गति प्रतिघण्टा ८०० किलोमिटर रहेको बताइएको छ। यसमा ५० देखि १०० किलोग्रामसम्मको वारहेड अर्थात् विस्फोटक टाउको जडान गर्न सकिने उल्लेख छ। रुसी आर–५०० टर्बोजेट इन्जिनबाट सञ्चालित यो मिसाइल जमिनबाट प्रक्षेपण गर्न सकिने प्रणालीमा आधारित छ। यसको अधिकतम उडान उचाइ करिब ६ किलोमिटर रहेको दाबी गरिएको छ।
फिलिनको प्रमुख विशेषता यसको सम्भावित उत्पादन लागत र प्रविधिगत संरचना हो। यसमा रुसी निर्मित इन्जिन, उपग्रहमा आधारित दिशानिर्देशन प्रणाली तथा विद्युतीय अवरोधबाट बच्न सक्ने कोमेटा रिसिभर प्रयोग गरिएको बताइएको छ। केही विद्युतीय तथा संरचनात्मक भागमा थ्रीडी प्रिन्टिङ प्रविधिको प्रयोगले उत्पादन प्रक्रिया सहज र कम खर्चिलो बनाउन सक्ने अनुमान छ। यसले रुसलाई महँगा रणनीतिक क्षेप्यास्त्रको विकल्पमा तुलनात्मक रूपमा सस्ता हतियार ठूलो सङ्ख्यामा उत्पादन गर्ने अवसर दिन सक्छ।
युक्रेनविरुद्धको युद्धमा फिलिनको सम्भावित प्रभाव यसको सङ्ख्यात्मक उपलब्धतासँग जोडिएको छ। यदि रुसले यसलाई ठूलो परिमाणमा उत्पादन गर्न सकेमा युक्रेनी वायु रक्षा प्रणालीमाथि थप दबाब सिर्जना हुन सक्छ। कम विस्फोटक क्षमता भए पनि लामो दूरीबाट प्रहार गर्न सकिने भएकाले यसले महत्त्वपूर्ण सैन्य संरचना तथा पूर्वाधारलाई निशाना बनाउन सक्ने सम्भावना छ। तर प्रतिघण्टा ८०० किलोमिटरको गति भएकाले यो अतिध्वनिक क्षेप्यास्त्र होइन। यसको वास्तविक निशाना भेदन क्षमता, अवरोध छल्ने दक्षता र युद्धमा सफलताको दरबारे पर्याप्त स्वतन्त्र प्रमाण उपलब्ध छैन।
सैन्य विश्लेषणका दृष्टिले फिलिनलाई रुसको ख–१०१, कालिब्र र इस्कान्दरजस्ता क्षेप्यास्त्रको पूर्ण विकल्पभन्दा पनि पूरक हतियारका रूपमा बुझ्नु उपयुक्त हुन्छ। यसको विस्फोटक क्षमता ठूला रणनीतिक क्षेप्यास्त्रभन्दा कम भए पनि कम लागतमा ठूलो सङ्ख्यामा उत्पादन गर्न सकिएमा यसको रणनीतिक महत्त्व बढ्न सक्छ। फिलिनले रुसलाई लामो दूरीका आक्रमणलाई निरन्तरता दिन र विपक्षीको वायु रक्षा स्रोतमा दबाब बढाउन सहयोग गर्न सक्ने देखिन्छ। तथापि, यसलाई निर्णायक वा रोक्न नसकिने हतियारका रूपमा चित्रण गर्नु अहिले नै हतार हुनेछ।
