जोर्डनले दक्षिणी सिरियामा गरेको हवाई आक्रमणमा इस्लामिक स्टेट (आईएस) समूहका २० भन्दा बढी लडाकु मारिएको दाबी गरेको छ। मंगलबार सार्वजनिक गरिएको विवरणअनुसार सोमबार साँझ गरिएको उक्त आक्रमण जोर्डनमा भएको घातक चर्च हमलापछि गरिएको हो। जोर्डनी अधिकारीहरूले चर्च हमलामा संलग्न संदिग्धहरूको सम्बन्ध सीमापार सिरियामा सक्रिय आतङ्कवादी समूहसँग रहेको बताएका छन्।
तर सिरियाली पक्षले आक्रमणमा सात जनाको मृत्यु भएको जनाएको छ। मृत्यु हुनेमा तीन बालबालिका र एक महिला पनि छन्। जोर्डनका सरकारी सञ्चारमन्त्री मोहम्मद अल–मोमानीले सर्वसाधारणको ज्यान गएको घटनाप्रति दुःख व्यक्त गरेका छन्। यसले आतङ्कवादविरुद्ध लक्षित भनिएको सैन्य कारबाहीमा सर्वसाधारणसमेत प्रभावित भएको देखाउँछ।
गत शुक्रबार जोर्डनको कराक क्षेत्रस्थित हामुद गाउँको ग्रीक अर्थोडक्स चर्चमा अन्त्येष्टि कार्यक्रम भइरहेका बेला बन्दुकधारीहरूले गोली चलाएका थिए। उक्त घटनामा नौ जनाको मृत्यु भएको र ३० भन्दा बढी घाइते भएको जोर्डनी अधिकारीहरूले बताएका छन्। घटनाको जिम्मेवारी अहिलेसम्म कुनै समूहले लिएको छैन। जोर्डनका सुरक्षा अधिकारीहरूले घटनासँग सम्बन्धित दुई दाजुभाइ र उनीहरूका भिनाजुलाई गोली हानाहानपछि पक्राउ गरेको जनाएका छन्।
जोर्डनले चर्च हमलाका संदिग्धहरूको सम्बन्ध दक्षिणी सिरियामा सक्रिय आतङ्कवादी समूहसँग रहेको निष्कर्ष निकालेपछि हवाई आक्रमण गरेको बताएको छ। जोर्डनी पक्षका अनुसार आक्रमणमा इस्लामिक स्टेटका २० भन्दा बढी लडाकु मारिएका छन्। तर सिरियाली पक्षले सर्वसाधारणको ज्यान गएको विवरण सार्वजनिक गरेको छ। यसरी दुवै देशबाट आएका विवरणमा हताहतीको प्रकृति र आक्रमणको परिस्थितिबारे फरक दाबी देखिएको छ।
सिरियाको आपत्ति र दुई देशबीच समन्वयको विवाद
आक्रमणको सबैभन्दा संवेदनशील पक्ष यसको सार्वभौमिकतासम्बन्धी विवाद हो। जोर्डनी सेनाले सिरियाली सरकारसँग समन्वय गरेर कारबाही गरिएको बताएको छ। तर सिरियाली सरकारले पूर्वजानकारी वा सहमतिबिना आक्रमण गरिएको भन्दै विरोध जनाएको छ। सिरियाको विदेश मन्त्रालयले यसलाई आफ्नो सार्वभौमिकताको उल्लङ्घन भन्दै निन्दा गरेको छ र घटनाबारे अनुसन्धान अघि बढाएको जनाएको छ।
विवाद बढे पनि दुवै देशले सीमा सुरक्षामा सहकार्य जारी राख्ने संकेत दिएका छन्। सिरियाले जोर्डनसँग संयुक्त सुरक्षा समिति गठन गरी सीमापार गतिविधि नियन्त्रण गर्ने र यस्ता घटना दोहोरिन नदिने विषयमा समन्वय गर्ने जनाएको छ। यद्यपि, सहकार्यको प्रतिबद्धताले हवाई आक्रमणबारे उठेको प्रश्न स्वतः समाधान गर्दैन।
आतङ्कवादविरुद्धको कारबाही र सर्वसाधारणको सुरक्षाको प्रश्न
आतङ्कवादी सञ्जाललाई रोक्ने उद्देश्यले गरिएको भनिएको सैन्य कारबाहीमा बालबालिका र महिलासहित सर्वसाधारणको मृत्यु भएको सिरियाली विवरणले गम्भीर मानवीय प्रश्न उठाएको छ। जोर्डनले नागरिक हताहतीप्रति दुःख व्यक्त गरेको छ। तर यस्तो कारबाहीको औचित्य मूल्याङ्कन गर्दा लडाकु मारिएको सरकारी दाबी मात्र पर्याप्त हुँदैन; लक्ष्यको पहिचान, सर्वसाधारणलाई जोगाउन अपनाइएका सावधानी र घटनाको स्वतन्त्र अनुसन्धान पनि महत्त्वपूर्ण हुन्छन्।
समग्रमा, जोर्डनको पछिल्लो हवाई आक्रमणले सीमापार आतङ्कवादी गतिविधि नियन्त्रण गर्ने चुनौतीसँगै दुई छिमेकी देशबीचको विश्वास र राष्ट्रिय सार्वभौमिकताको प्रश्नलाई पनि सतहमा ल्याएको छ। चर्च हमलाका दोषीलाई कारबाही गर्नु आवश्यक भए पनि त्यसको जवाफमा गरिने सैन्य कारबाहीले निर्दोष नागरिकको ज्यान जोखिममा पार्न नहुने विषय उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ। अब घटनाको निष्पक्ष छानबिन र दुई देशबीचको स्पष्ट सुरक्षा समन्वयले तनाव घटाउन निर्णायक भूमिका खेल्न सक्छ।
स्रोत: Reuters, Associated Press र Al Jazeera।
