वासिङ्टन । इरानले विदेशमा रहेका अमेरिकी नागरिक तथा अधिकारीलाई निशाना बनाउने प्रयास तीव्र पारेको अमेरिकी गुप्तचर निकायले चेतावनी दिएपछि अमेरिकाले मध्यपूर्वस्थित आफ्ना कूटनीतिक नियोगमा सुरक्षा सतर्कता बढाएको छ। अमेरिकी राष्ट्रिय गुप्तचर निर्देशक जे क्लेटनले अक्टोबर २३ मा विदेशमन्त्री मार्को रुबियोलाई पठाएको गोप्य सूचनाको अवर्गीकृत विवरणमा इरानसँग सम्बन्धित घातक आक्रमणका योजनाहरू मध्यपूर्व र अन्य केही देशमा ‘उन्नत चरण’ मा पुगेको उल्लेख छ। उक्त विवरण अमेरिकी सञ्चारमाध्यम सीबीएस न्युज र एक्सिओसले सार्वजनिक गरेका हुन्।
तर यसको अर्थ अमेरिकामाथि आक्रमण निश्चित भइसकेको वा तत्कालै हुन लागेको भन्ने होइन। अमेरिकी अधिकारीहरूले सम्भावित निशाना, आक्रमणको ठ्याक्कै समय र योजनाको विस्तृत प्रमाण सार्वजनिक गरेका छैनन्। त्यसैले अहिलेको अवस्थालाई पुष्टि भइसकेको आक्रमणभन्दा गुप्तचर सूचनाका आधारमा बढाइएको सुरक्षा सतर्कताका रूपमा बुझ्नु उचित हुन्छ।
अमेरिकाले किन सुरक्षा सतर्कता बढायो?
पहिलो, अमेरिकी अधिकारीलाई लक्षित गर्ने सम्भावित योजना। राष्ट्रिय गुप्तचर निर्देशकको सूचनाअनुसार इरानले अमेरिकी कर्मचारी र नागरिकलाई निशाना बनाउने प्रयास बढाएको छ। सम्भावित निशानामा कूटनीतिज्ञ र अन्य सरकारी अधिकारीसमेत पर्न सक्ने अमेरिकी अधिकारीहरूले बताएका छन्। तर आक्रमणको समय र निश्चित लक्ष्य सार्वजनिक भएका छैनन्।
दोस्रो, यमनका हुथी विद्रोहीबाट बढ्दो खतरा। इरानसँग सम्बन्धित हुथी समूहले साउदी अरबका तेल पूर्वाधार तथा विमानस्थललाई लक्षित गर्दै क्षेप्यास्त्र र ड्रोन आक्रमण बढाएको अमेरिकी अधिकारीहरूले बताएका छन्। यसले अमेरिकी कर्मचारी र क्षेत्रीय पूर्वाधारको सुरक्षाबारे थप चिन्ता सिर्जना गरेको छ।
तेस्रो, अमेरिका–इरान युद्ध पुनः चर्किन सक्ने सम्भावना। राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले शुक्रबार अमेरिकाले अर्को सैन्य अभियान सञ्चालन गर्न सक्ने बताएका थिए। इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कर्प्सले पनि अमेरिकाले पुनः आक्रमण गरेमा आफ्नो प्रतिक्रिया पहिलेभन्दा आक्रामक हुने चेतावनी दिएको छ। यसले दुवै पक्षबीच सैन्य तनाव थप बढाएको छ।
चौथो, कूटनीतिक कर्मचारीको सुरक्षाका लागि पूर्वसावधानी। अमेरिकाले साउदी अरबस्थित आफ्ना दूतावास तथा वाणिज्य दूतावासबाट गैरआवश्यक कर्मचारी र परिवारका सदस्यलाई बाहिरिन आदेश दिएको छ। अक्टोबर २४ मा सार्वजनिक विवरणअनुसार संयुक्त अरब इमिरेट्स, जोर्डन, लेबनान र कतारस्थित अमेरिकी दूतावासमा पनि कर्मचारीको सङ्ख्या घटाइएको छ। ती चारै देशका दूतावास भने सीमित सञ्चालन व्यवस्थाअन्तर्गत खुला छन्।
के इरानले अमेरिकाभित्रै आक्रमण गर्न सक्छ?
अमेरिकी गुप्तचर अधिकारीहरूले इरानसँग सम्बन्धित सम्भावित योजनाबारे चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। केही सूचनाले अमेरिकाभित्र इरानका सहयोगी वा सम्पर्कमा रहेका व्यक्ति सक्रिय हुन सक्ने सङ्केत दिएको अमेरिकी सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन्। तर इरानले अमेरिकाभित्र आक्रमण गर्ने निश्चित योजना कार्यान्वयन गर्न सक्ने क्षमताबारे अमेरिकी अधिकारीहरूकै मूल्याङ्कन एकरूप छैन। अहिलेसम्म सार्वजनिक सूचनाले अमेरिकाभित्र तत्काल आक्रमण हुने पुष्टि गर्दैन।
अब युद्धको दिशा कता जान सक्छ?
अहिलेको परिस्थितिमा अमेरिका र इरानबीच तीनवटा सम्भावना देखिन्छन्—कूटनीतिक वार्ता पुनः सुरु हुनु, सीमित सैन्य कारबाही र प्रतिकारको चक्र चल्नु, अथवा व्यापक क्षेत्रीय द्वन्द्व चर्किनु। यी सम्भावनाको निश्चित निष्कर्ष निकाल्न भने पर्याप्त आधार छैन। अमेरिकी सैन्य कारबाहीको सम्भावना र इरानको प्रतिकारसम्बन्धी चेतावनीले वार्ताको वातावरणलाई जटिल बनाएका छन्।
यसको असर मध्यपूर्वमा कार्यरत विदेशी नागरिक, अन्तर्राष्ट्रिय हवाई उडान, समुद्री व्यापार र तेलको मूल्यमा समेत पर्न सक्छ। विशेषगरी खाडी मुलुकमा काम गर्ने नेपाली नागरिकले सम्बन्धित देशका आधिकारिक सुरक्षा सूचना र दूतावासका निर्देशनमा ध्यान दिनु उपयुक्त हुन्छ।
