असोज २ । सिराहा र धनुषालाई जोड्ने हुलाकी राजमार्गअन्तर्गतको कमला नदी पुल निर्माण सुरु भएको करिब १५ वर्षपछि अन्ततः सञ्चालनको अन्तिम चरणमा पुगेको छ। लामो समयदेखि रुग्ण आयोजनाका रूपमा रहेको पुलको मुख्य निर्माण कार्य लगभग सम्पन्न भएको पूर्वाधार विकास मन्त्रालयले जनाएको छ। मन्त्रालयका अनुसार अबको दुई महिनाभित्र पुललाई औपचारिक रूपमा सञ्चालनमा ल्याउने लक्ष्य राखिएको छ।
कमला पुललाई मधेशको महत्वपूर्ण यातायात पूर्वाधारमध्ये एक मानिन्छ। सिराहा र धनुषालाई सीधा जोड्ने यो पुल सञ्चालनमा नआउँदा वर्षौँदेखि स्थानीय बासिन्दा तथा हुलाकी राजमार्ग भएर यात्रा गर्ने सर्वसाधारणले वैकल्पिक बाटो, डुंगा र अस्थायी संरचनाको सहारा लिनुपरेको थियो। पुल निर्माणमा भएको ढिलाइले दैनिक आवतजावत, व्यापार तथा अत्यावश्यक सेवामा समेत असर परेको स्थानीयको भनाइ छ।
४६९.२ मिटर लामो कमला पुल निर्माणका लागि २०६८ सालमा पप्पु–लुम्बिनी जेभीले करिब २४ करोड ९० लाख रुपैयाँमा ठेक्का पाएको थियो। सम्झौताअनुसार करिब साढे तीन वर्षभित्र निर्माण सम्पन्न गर्ने लक्ष्य थियो। तर निर्माणमा ढिलाइ भएपछि पटक–पटक म्याद थपियो र पछि पप्पु कन्स्ट्रक्सनसँगको सम्झौता तोडेर लुम्बिनी बिल्डर्सलाई बाँकी कामको जिम्मेवारी दिइएको थियो।
पुल निर्माण अन्तिम चरणमा पुगेका बेला २०७८ असार १७ गते आएको बाढीका कारण पुलको एउटा पाया भासिएपछि ठूलो क्षति पुगेको थियो। त्यसपछि पुलको पुनर्निर्माणसँगै ठेकेदार कम्पनी र बीमा कम्पनीबीचको कानुनी विवादसमेत जोडिँदा आयोजना लामो समयसम्म अघि बढ्न सकेन। यसै कारण निर्माण सुरु भएको डेढ दशकसम्म पनि पुल सञ्चालनमा आउन सकेको थिएन।
अहिले भने मन्त्रालयले रुग्ण आयोजनाको मुख्य समस्या पहिचान गरी निर्माण कम्पनीलाई आवश्यक सहजीकरण गरेपछि कामले गति लिएको जनाएको छ। नदीमा भाँचिएको दशौँ नम्बरको पिलर उठाउने काम सम्पन्न भएको छ भने सब–स्ट्रक्चरको ढलान पनि सकिएको छ। पुलको फाउन्डेसनसहित तीनवटा पिलरको सबलीकरण समेत पूरा भइसकेको मन्त्रालयले जनाएको छ।
अब पुलको सुपर–स्ट्रक्चरमा स्ल्याबमाथि ढलान गर्ने मुख्य काम मात्र बाँकी रहेको बताइएको छ। नदीमा पानीको सतह घटेपछि आगामी हप्ताबाट उक्त काम अघि बढाउने तयारी छ। सिराहातर्फ पुलको पहुँच सडकमा माटो भर्ने काम सम्पन्न भइसकेको छ भने धनुषातर्फ भरिएको माटो वर्षाको पानीले बगाएपछि नदीको पानी घटेपछि पुनः माटो भर्ने काम गरिनेछ। पुलको लोड परीक्षणसमेत सम्पन्न भइसकेको छ।
पुल निर्माणमा भएको लामो ढिलाइका कारण स्थानीयले भने वर्षौँसम्म जोखिमपूर्ण यात्रा गर्नुपरेको थियो। हालैका वर्षसम्म कमला नदीमा पुल नहुँदा डुंगाबाट नदी पार गर्नुपर्ने अवस्था समेत कायम थियो। २०२६ को सुरुआततिर पुलको विकल्पका रूपमा ह्युमपाइप राखेर अस्थायी डाइभर्सन निर्माण गरिएपछि सवारी आवतजावत केही सहज भएको रिपोर्टहरूमा उल्लेख छ।
कमला पुल सञ्चालनमा आएपछि सिराहा–धनुषाबीचको आवतजावत सहज हुनुका साथै हुलाकी राजमार्गको निरन्तरता पनि बलियो हुने अपेक्षा गरिएको छ। केही स्थानीय विवरणअनुसार अहिले वैकल्पिक मार्ग प्रयोग गर्दा नदी पार गर्नुपर्ने दूरी र समय निकै बढ्ने गरेको छ। पुल सञ्चालन भएपछि दुई जिल्लाबीचको व्यापार, कृषि उपजको ढुवानी, रोजगारी तथा स्वास्थ्य र शिक्षा सेवामा पहुँचसमेत सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ।
पुलसँगै कमला नदी नियन्त्रणको काम पनि अघि बढाउने तयारी गरिएको छ। पूर्वाधार विकास मन्त्रालयले नदी नियन्त्रणका लागि २५ करोड रुपैयाँ बजेट सुनिश्चित गरेको जनाएको छ। त्यसका लागि डिजाइन स्वीकृत गरी बोलपत्र आह्वान गरिएकोमा जेभीसहित १९ वटा निर्माण कम्पनीले प्रतिस्पर्धा गरेका छन्। मन्त्रालयका अनुसार प्राविधिक मूल्याङ्कनपछि आर्थिक प्रस्ताव खोल्ने प्रक्रिया अघि बढाइनेछ।
डेढ दशकदेखि अधुरो रहेको कमला पुल अहिले अन्तिम चरणमा पुग्नु सिराहा र धनुषाका बासिन्दाका लागि महत्वपूर्ण खबर बनेको छ। तर विगतमा पटक–पटक निर्माण सम्पन्न हुने समयसीमा सर्दै आएको पृष्ठभूमिमा अब घोषित दुई महिनाको समयसीमा पूरा गरेर पुल वास्तवमै सञ्चालनमा आउँछ कि आउँदैन भन्ने विषय महत्वपूर्ण हुनेछ। पुलसँगै नदी नियन्त्रण र पहुँच सडकका बाँकी काम पनि समयमै सम्पन्न भए मात्र यो आयोजना दीर्घकालीन रूपमा प्रभावकारी हुने देखिन्छ।
