अमेरिका–इजरायलको इरानमाथिको संयुक्त सैन्य कारबाहीपछि मध्यपूर्वको शक्ति–सन्तुलन झन् जटिल बन्दै गएको छ। पछिल्लो घटनाक्रममा इरानले होर्मुज जलडमरूमध्यमार्फत दबाब कायम राखेको अवस्थामा इरानसमर्थित हुथी विद्रोहीहरूले यमनको लाल सागर तटीय क्षेत्रमा तीव्र सैन्य विस्तार गरेका छन्।
हुथीहरूले रणनीतिक बन्दरगाह मोखा कब्जा गरेपछि दक्षिणतर्फ अघि बढ्दै बाब अल–मन्देब जलडमरूमध्यको प्रवेशद्वारमा रहेको पेरिम (मयुन) द्वीप र धुबाब क्षेत्रमाथि नियन्त्रण कायम गरेको Reuters ले जनाएको छ। यससँगै लाल सागर र स्वेज नहरतर्फ जाने महत्वपूर्ण समुद्री मार्गमाथि हुथीहरूको प्रभाव निकै बढेको छ।
होर्मुज र बाब अल–मन्देब विश्वका अत्यन्त महत्वपूर्ण समुद्री ‘चोकप्वाइन्ट’ हुन्। होर्मुज हुँदै विश्वको ठूलो हिस्सा ऊर्जा आपूर्ति हुने गर्छ भने बाब अल–मन्देबले लाल सागरलाई अरब सागर तथा स्वेज नहरमार्फत युरोपसँग जोड्छ। यी दुवै मार्गमा असुरक्षा बढ्दा तेल, ग्यास तथा विश्वव्यापी व्यापारको ढुवानीमा प्रत्यक्ष असर पर्न सक्छ।
यस घटनाक्रमको प्रभाव अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारमा समेत देखिएको छ। मध्यपूर्वमा बढ्दो तनाव र समुद्री मार्गमा देखिएको जोखिमका कारण कच्चा तेलको मूल्य प्रति ब्यारेल १०० अमेरिकी डलरभन्दा माथि पुगेको छ। वैकल्पिक समुद्री मार्ग प्रयोग गर्नुपर्दा ढुवानी दूरी, समय र लागतसमेत बढ्ने जोखिम रहेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।
यसरी हेर्दा इरानले प्रत्यक्ष रूपमा होर्मुजमा र उसका सहयोगी हुथीहरूले बाब अल–मन्देब क्षेत्रमा बढाएको प्रभावले विश्वको ऊर्जा तथा समुद्री व्यापारका दुई प्रमुख मार्गमा अभूतपूर्व रणनीतिक दबाब सिर्जना गरेको छ। यद्यपि यी दुवै जलमार्गमाथि इरानको प्रत्यक्ष पूर्ण नियन्त्रण रहेको भन्नुभन्दा इरान र उसका सहयोगीहरूको प्रभाव र अवरोध सिर्जना गर्ने क्षमता निकै बढेको भन्नु बढी तथ्यपरक हुनेछ।
