काठमाडौँ/इस्लामाबाद — कतारी पर्वतारोही शेखा अस्मा बिन्त थानी अल थानीले पाकिस्तानको काराकोरम क्षेत्रमा रहेको ग्यासेरब्रुम–२ (८,०३५ मिटर) सफलतापूर्वक आरोहण गर्दै विश्वका ८,००० मिटरभन्दा अग्ला १४ हिमालमध्ये आफ्नो ११औँ आठहजार पूरा गरेकी छन्।
३० जुलाई २०२६ को यो सफल आरोहणसँगै अस्मा विश्वका सबै १४ आठहजार पूरा गर्ने लक्ष्यको निकै नजिक पुगेकी छन्। अब उनको सूचीमा ब्रड पिक, चो ओयु र शिशापाङ्मा मात्रै बाँकी छन्।
ग्यासेरब्रुम–२ पृथ्वीको १३औँ अग्लो हिमाल हो। पाकिस्तानको काराकोरममा रहेको यो हिमालको उचाइ ८,०३५ मिटर छ र सामान्य आरोहण मार्गमै पनि अत्यधिक चिसो, हिमपहिरो, तीव्र हावा तथा उच्च हिमाली जोखिमको सामना गर्नुपर्छ।
सफलताको पछाडि पाँच दिनको प्रतीक्षा
ग्यासेरब्रुम–२ को आरोहण अस्माका लागि केवल शिखरमा पुग्ने यात्रा थिएन। मौसमले आरोहणको गति नै रोकिदिएको थियो।
टोलीले प्रतिकूल मौसमका कारण क्याम्प–१ मा पाँच दिनसम्म मौसम खुल्ने प्रतीक्षा गर्नुपरेको विवरण छ। अत्यधिक चिसो, तीव्र हावा र अस्थिर हिमाली अवस्थाबीच तत्काल माथि बढ्नु जोखिमपूर्ण भएपछि टोलीले धैर्यलाई नै आफ्नो रणनीति बनायो।
उच्च हिमाली आरोहणमा मौसमसँग प्रतिस्पर्धा गर्नुभन्दा मौसमलाई बुझेर सही ‘विन्डो’ कुर्नु नै जीवन र मृत्युबीचको निर्णय हुन सक्छ।
अन्ततः मौसम केही अनुकूल भएपछि टोलीले शिखरतर्फको निर्णायक यात्रा सुरु गर्यो।
साँझ ४ बजेदेखि बिहान ५ बजेसम्मको कठिन यात्रा
टोलीले साँझ करिब ४ बजेतिर अन्तिम शिखर प्रयास सुरु गरेको थियो। त्यसपछि रातभर अँध्यारो, चिसो र अत्यन्त पातलो हावाबीच आरोहण जारी रह्यो।
चन्द्रमाको उज्यालोमा हिमालको सेतो ढलान पार गर्दै घण्टौँ अघि बढेपछि बिहान करिब ५:०५ बजे स्थानीय समयमा अस्मासहितको टोली ग्यासेरब्रुम–२ को शिखरमा पुगेको अभियान आयोजकले जनाएको छ।
शिखरमा पुगेपछि हातमा कतारको राष्ट्रिय झण्डा बोकेकी अस्माको तस्बिरले उनको आरोहणलाई थप प्रतीकात्मक बनाएको छ।
यो सफलता व्यक्तिगत साहसको मात्र परिणाम होइन। उच्च हिमाली आरोहणमा बाटो बनाउने, डोरी जडान गर्ने, सामान बोक्ने, मौसम हेर्ने र आरोहीलाई सुरक्षित रूपमा माथि–तल ल्याउने शेर्पा तथा उच्च हिमाली सहयोगीहरूको भूमिका पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छ।
११ वटा आठहजार पूरा
ग्यासेरब्रुम–२ अस्माको ११औँ आठहजार बनेको छ। अभियान आयोजकका अनुसार उनले यसअघि विश्वका अन्य १० वटा ८,००० मिटरभन्दा अग्ला शिखर पूरा गरिसकेकी थिइन्।
अब उनको लक्ष्यमा तीनवटा हिमाल छन्—
- ब्रड पिक — ८,०४७ मिटर
- चो ओयु — ८,१८८ मिटर
- शिशापाङ्मा — ८,०२७ मिटर
यी तीनवटै पूरा गर्न सकेमा अस्मा संसारका सबै १४ आठहजार आरोहण गर्ने अत्यन्त सीमित पर्वतारोहीहरूको समूहमा पुग्नेछिन्।
अभियान आयोजकले ग्यासेरब्रुम–२ पछि अस्माले केही दिनमै ब्रड पिकतर्फ प्रयास गर्ने योजना रहेको जनाएको थियो।
अस्माको आरोहण यात्रा किन विशेष छ ?
अस्माको यात्रा केवल कतारको राष्ट्रिय उपलब्धिमा सीमित छैन।
उनी पहिलो कतारी महिला हुन् जसले सगरमाथाको शिखर चुमिन्। उनले K2 लगायत विश्वका कठिन आठहजार हिमालहरूमा पनि आफ्नो उपस्थिति स्थापित गरिसकेकी छन्। उनको आरोहणले खाडी तथा अरब क्षेत्रमा महिलाको उच्च हिमाली खेलकुदमा बढ्दो सहभागितालाई पनि प्रतिनिधित्व गर्छ।
२०२५ मा नाङ्गा पर्वत आरोहण गरेपछि पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफले उनलाई पाकिस्तानको पर्वत तथा पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि ब्रान्ड एम्बेसडर नियुक्त गरेका थिए। त्यसबेला उनी नौवटा आठहजार पूरा गर्ने चरणमा थिइन्।
त्यसपछि ग्यासेरब्रुम–१ उनको १०औँ आठहजार बन्यो।
अहिले ग्यासेरब्रुम–२ थपिँदा उनको संख्या ११ पुगेको हो।
शिखरको खुसीसँगै काराकोरममा आयो भयावह खबर
तर ग्यासेरब्रुम–२ को सफलतापछि काराकोरम क्षेत्रले अर्को ठूलो त्रासदी पनि देख्यो।
३१ जुलाई २०२६ मा ब्रड पिकमा गएको हिमपहिरोले १० सदस्यीय अन्तर्राष्ट्रिय आरोहण टोलीलाई प्रभावित गर्यो। सुरुमा सबै सदस्य सम्पर्कविहीन भएको खबर आएको थियो।
पछि उद्धार तथा खोजी अभियानका क्रममा धेरै शव फेला परे। अगस्ट ६ सम्म आठ जनाको शव बरामद भएको र दुई जना अझै बेपत्ता रहेको एसोसिएटेड प्रेसले जनाएको छ। मृतकमध्ये विश्वका १४ आठहजार हिमाल सबै आरोहण गर्ने चर्चित पर्वतारोही निर्मल पुर्जा ‘निम्सदाइ’ पनि थिए।
यो घटनाले अस्माको ग्यासेरब्रुम–२ सफलतापछि उनको अभियानलाई अझ गम्भीर सन्दर्भमा राखिदिएको छ—एउटै काराकोरम क्षेत्रमा केही घण्टाको अन्तरमा विजय र विनाश दुवै देखिन सक्छ।
आठहजारको ‘डेथ जोन’—जहाँ साहस मात्र पर्याप्त हुँदैन
८,००० मिटरभन्दा माथिको क्षेत्रलाई सामान्यतः पर्वतारोहणको ‘डेथ जोन’ भनिन्छ। यहाँ हावामा अक्सिजन अत्यन्त कम हुन्छ, शरीरले लामो समयसम्म सामान्य रूपमा काम गर्न सक्दैन र निर्णय क्षमता, शारीरिक शक्ति तथा मौसमको जोखिम सबै एकैसाथ चुनौती बन्छन्।
त्यसैले आठहजार आरोहणलाई केवल शारीरिक बलको परीक्षा मान्न मिल्दैन। यसका लागि—
उत्कृष्ट शारीरिक तयारी + प्राविधिक सीप + मौसमको सही मूल्याङ्कन + मानसिक दृढता + अनुभवी टोली + सही समयको निर्णय
सबै आवश्यक हुन्छ।
अस्माको ग्यासेरब्रुम–२ यात्रा यही संयोजनको एउटा उदाहरण हो।
अब अन्तिम तीन शिखर
११ वटा आठहजार पार गरिसकेकी अस्माको अगाडि अब अन्तिम तीन चुनौती छन्।
ब्रड पिक।
चो ओयु।
शिशापाङ्मा।
यी तीनमध्ये पहिलो चुनौती ब्रड पिक बन्न सक्छ। तर केही दिनअघि मात्रै त्यही क्षेत्रमा भएको घातक हिमपहिरोले काराकोरमको वास्तविकता स्पष्ट गरिसकेको छ—हिमाललाई जित्न खोज्ने होइन, हिमालसँग सुरक्षित रूपमा फर्किन सक्ने आरोही नै अन्ततः सफल हुन्छ।
अस्माको अभियान अब केवल अर्को शिखरको खोजी होइन। यो विश्वका सबै १४ आठहजार पूरा गर्ने ऐतिहासिक यात्राको अन्तिम चरण हो।
कतारकी एक महिलाले विश्वका सबैभन्दा अग्ला र कठिन हिमालहरूमा आफ्नो झण्डा फहराउँदै अघि बढेको यो यात्रा अरब विश्वका महिलाका लागि पनि एउटा शक्तिशाली सन्देश बनेको छ—
सपना ठूलो हुनुपर्छ, बाटो कठिन भए पनि यात्रा रोक्नु हुँदैन।
ग्यासेरब्रुम–२ मा फहरिएको कतारको झण्डा अहिले तीनवटा शिखरतर्फ फर्किएको छ।
११ पूरा। ३ बाँकी।
अस्माको १४ आठहजार अभियान अझै जारी छ।
