कुवेत। संयुक्त राज्य अमेरिकाले इरानसँग स्ट्रेट अफ होर्मुज (Hormuz) सम्बन्धी सम्झौता कार्यान्वयनमा आए इरानी बन्दरगाहमाथि लगाएको नौसैनिक नाकाबन्दी हटाउने संकेत दिएको छ। अमेरिकी एक उच्च अधिकारीका अनुसार इरान र ओमानबीच होर्मुज हुँदै व्यावसायिक जहाज आवागमन सहज बनाउने विषयमा वार्ता सकारात्मक दिशामा अघि बढिरहेको छ र चाँडै सम्झौता हुन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।
प्रस्तावित सहमतिअनुसार स्ट्रेट अफ होर्मुजबाट व्यावसायिक जहाजलाई अवरोधरहित रूपमा आवतजावत गर्न दिने व्यवस्था मुख्य विषय हुनेछ। इरानले आफ्नो प्रतिबद्धता पूरा गरेमा अमेरिकाले त्यसको बदलामा इरानी बन्दरगाहमाथिको नाकाबन्दी हटाउने तयारी गरेको अमेरिकी अधिकारीले बताएका छन्।
अमेरिकाले भने नाकाबन्दी हटाउने कदम सर्तसहित र कार्यसम्पादनमा आधारित हुने स्पष्ट पारेको छ। अर्थात् इरानले सम्झौताका प्रतिबद्धता व्यवहारमा पूरा गरेपछि मात्र अमेरिकी पक्षबाट नाकाबन्दी हटाउने प्रक्रिया अघि बढ्नेछ।
इरानमाथिको अमेरिकी नाकाबन्दीका कारण उसको तेल निर्यातमा ठूलो असर परेको छ। पछिल्लो समय इरानको प्रमुख तेल निर्यात केन्द्र खार्ग द्वीपमा ट्याङ्कर गतिविधि अत्यन्त न्यून भएको र तेल निर्यात लगभग ठप्पजस्तै भएको रिपोर्टहरू आएका छन्।
होर्मुज विश्वको सबैभन्दा महत्वपूर्ण सामुद्रिक ऊर्जा मार्गमध्ये एक हो। यसको आवागमनमा अवरोध हुँदा विश्वव्यापी तेल तथा ग्यास आपूर्ति, ढुवानी लागत र ऊर्जा बजारमा प्रत्यक्ष असर पर्न सक्छ। त्यसैले इरान, अमेरिका र ओमानबीच भइरहेको वार्तालाई क्षेत्रीय मात्र नभई विश्वव्यापी ऊर्जा बजारका लागि समेत महत्वपूर्ण कूटनीतिक प्रयासका रूपमा हेरिएको छ।
तर सम्झौता अझै औपचारिक रूपमा भइसकेको छैन। वार्तामा मुख्य विवादहरू समाधान हुन बाँकी रहेकाले आगामी दिनमा इरानले आफ्ना प्रतिबद्धता कसरी कार्यान्वयन गर्छ र अमेरिकाले नाकाबन्दी हटाउने प्रक्रिया कति छिटो अघि बढाउँछ भन्ने विषय निर्णायक हुने देखिन्छ।
