तितोपाटी – थाइराइड भनेको एउटा ग्रन्थि हो, जुन घाँटीमा श्वासनलीको बाहिरपट्टि रहेको हुन्छ र यो पुतलीको आकारको हुन्छ । यसलाई गलगाँड पनि भनिन्छ । यो ग्रन्थिको काम थाइराइड हर्मन उत्पादन गर्नु हो । यो हर्मन रगतमा घुल्दछ र हामो शरीरलाई स्फूर्तिलो बनाउन मद्दत गरिरहेको हुन्छ ।
यसले ऊर्जालाई स्फूर्त रूपमा सञ्चालन गर्दछ । शरीरका लागि यो अत्यावश्यक हर्मन हो । जव यस्तो ग्रन्थीले हर्मोन उत्पादन गर्न नसक्दा वा हर्मोनमा गडवढी हुँदा समस्या निम्तने गर्छ । आजभोलि थाइराइडका बिरामी निकै बढेका छन् । यस्तो समस्या लिएर अस्पताल पुग्नेहरुको संख्या पनि उल्लेख्य छ । चिकित्सकहरूकाअनुसार समयमै उपचार गरे यसको सहज समाधान छ ।
थाइराइड कसरी हुन्छ ?
-यो वंशाणुगत समस्या हो । त्यसैले परिवारको कुनै सदस्यमा समस्या भएमा पछिल्लो पुस्तामा यस्तो समस्या हुन सक्छ ।
-गर्भमा रहँदा पनि थाइराइडको समस्या देखिन्छ ।
-डिप्रेसन, क्यान्सर, कुनै औषधिको साइड इफेक्टका कारणसमेत थाइराइड हुन्छ ।
थाइराइडको लक्षणः
-थकान र कमजोरी ।
-कपाल झर्ने, फुल्ने,
-छोटो समयमै शरीरको तौलमा भारी परिवर्तन आउने,
-डिप्रेसनमा जाने,
-धेरै गर्मी वा अत्याधिक जाडो हुने,
-स्किन डिजिजको समस्या निम्तने ।
थाइराइडको उपचार
-परीक्षणपश्चात् थाइराइड ग्रन्थिको रोग देखिए तत्कालै विशेषज्ञ चिकित्सकको सल्लाहअनुसार उपचारमा लाग्नुपर्छ ।
-रेडियो एक्टिभ, आयोडिन तथा एन्टिथाइराइड औषधि र शल्यक्रिया (हाइपर थाइराइडिज्मका लागि) र थाइराइड हर्मोन चक्की (हाइपो थाइराइडिज्मका लागि)लगायतका विभिन्न रासायनिक हर्मोनको प्रयोगले यसको प्रभावकारी उपचार हुन्छ ।
-आवश्यकताअनुसार विशेष तथा लाक्षणिक उपचार हुन्छ ।
-यस प्रकारको रोगबाट बच्ने एक मात्र उपाय भनेको समय–समयमा थाइराइड हर्मोनको रक्तपरीक्षण गर्ने र रोग भएमा समयमै उपचार गर्नु नै हो ।
-त्यस्तै, आयोडिनयुक्त नुनको प्रयोग, अनावश्यक रूपमा एक्सरे, सिटिस्क्यान आदि पटक–पटक नगर्ने, तनाव, चिन्ता र हतासलाई न्यूनीकरण गर्ने, धेरै चिया, कफी तथा चुरोटको प्रयोग नगर्ने, सक्रिय जीवनशैली अवलम्बन गर्नुपर्छ ।
