अमेरिकामा नोभेम्बर ३ मा सम्पन्न मध्यावधि निर्वाचनको प्रारम्भिक परिणामले राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको रिपब्लिकन पार्टीलाई चुनौती दिएको छ। प्रारम्भिक मतगणनामा विपक्षी डेमोक्रेटिक पार्टीले प्रतिनिधिसभामा बहुमत हासिल गर्ने दिशामा अग्रसरता देखाएको छ।
यो निर्वाचनलाई ट्रम्प प्रशासनको कार्यशैली, घरेलु नीति र विदेश नीतिप्रतिको जनमत परीक्षणका रूपमा हेरिएको छ। विशेषगरी इरानसँगको तनाव र अमेरिकी सैन्य नीतिका कारण यस निर्वाचनको अन्तर्राष्ट्रिय महत्त्वसमेत बढेको छ।
इरानी संसद्का सभामुखको टिप्पणी : ‘अमेरिकी जनताले युद्धलाई अस्वीकार गरे’
अमेरिकी निर्वाचन परिणाम सार्वजनिक भइरहँदा इरानी संसद्का सभामुख मोहम्मद बाकर गालिबाफले त्यसलाई इरानसँगको युद्धप्रति अमेरिकी जनताको असन्तुष्टिका रूपमा व्याख्या गरेका छन्।
उनले सामाजिक सञ्जाल एक्समा लेखेका छन्, ‘अन्तरात्माको आवाज होस् वा जीवनयापनको बढ्दो खर्च, अमेरिकी जनताले युद्धलाई अस्वीकार गरेका छन्। हामी यस सन्देशको समर्थन गर्छौं।’
उनले अमेरिकी सरकारले आफ्ना जनताको इच्छाविपरीत अन्तर्राष्ट्रिय शक्तिकेन्द्रहरूको स्वार्थ पूरा गर्न खोजे त्यसको परिणाम गम्भीर हुने चेतावनीसमेत दिएका छन्।
दुवै सदनमा डेमोक्रेटिक पार्टीको नियन्त्रण
एसोसिएटेड प्रेसको पछिल्लो विवरणअनुसार डेमोक्रेटिक पार्टीले प्रतिनिधिसभा र सिनेट दुवैमा नियन्त्रण हासिल गरेको छ। यसले ट्रम्पको बाँकी कार्यकालका दुई वर्षमा अमेरिकी राजनीतिक शक्ति सन्तुलन परिवर्तन गर्नेछ।
प्रतिनिधिसभामा ४३५ र सिनेटमा १०० सदस्य रहने अमेरिकी संसद्का दुवै सदनमा विपक्षी दलको नियन्त्रण भएपछि ट्रम्प प्रशासनले आफ्ना विधेयक पारित गराउन थप राजनीतिक चुनौती सामना गर्नुपर्नेछ।
डेमोक्रेटिक पार्टीले प्रशासनका निर्णयमाथि संसदीय छानबिन, सुनुवाइ र अनुसन्धान अघि बढाउन सक्नेछ। राष्ट्रपति नियुक्तिहरू तथा विधायी प्रस्तावमा समेत विपक्षी दलको प्रभाव बढ्नेछ।
ट्रम्पले स्वीकारे निर्वाचन परिणाम
निर्वाचनमा आफ्नो पार्टीले पराजय बेहोरेपछि राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले परिणाम स्वीकार गर्न आफू तयार रहेको बताएका छन्।
द न्युयोर्क टाइम्ससँगको अन्तर्वार्तामा उनले डेमोक्रेटिक पार्टीसँग मिलेर काम गर्ने र आगामी दिनमा सहमति खोज्ने बताएका छन्।
उनले भनेका छन्, ‘म यी परिणाम पूर्ण रूपमा स्वीकार गर्न तयार छु। हामी डेमोक्रेटहरूसँग काम गर्नेछौँ र सम्भवतः कुनै सहमति निकाल्नेछौँ।’
तर ट्रम्पले रिपब्लिकन उम्मेदवारहरूको पराजयको जिम्मेवारी आफूले मात्र लिनुपर्ने अवस्था नरहेको भन्दै आफू निर्वाचनको मतपत्रमा उम्मेदवारका रूपमा नरहेको तर्क पनि गरेका छन्।
ट्रम्पको चेतावनी : आवश्यक परे भिटो प्रयोग गर्छु
निर्वाचन परिणाम स्वीकार गर्ने बताएका ट्रम्पले डेमोक्रेटिक पार्टीले अघि सार्ने विधेयकहरूमाथि भने राष्ट्रपतीय भिटो अधिकार प्रयोग गर्न सक्ने संकेत दिएका छन्।
उनले आफूलाई भिटो प्रयोग गर्ने पूर्ण अधिकार रहेको स्मरण गराउँदै विपक्षी दलसँग सहकार्य हुन नसके उनीहरूका विधेयक रोक्न सक्ने बताएका छन्।
यसले निर्वाचन परिणाम स्वीकार गर्नु र विपक्षी दलका सबै नीतिगत प्रस्ताव स्वीकार गर्नु फरक विषय भएको स्पष्ट पार्छ।
इरान युद्ध पनि निर्वाचन परिणामको एउटा कारण
अमेरिकी निर्वाचनमा इरानसँगको सैन्य द्वन्द्व, बढ्दो महँगी, भन्सार नीति र सरकार सञ्चालनप्रतिको असन्तुष्टि महत्त्वपूर्ण मुद्दाका रूपमा देखिएका छन्।
ट्रम्पले समेत इरानसँगको युद्ध रिपब्लिकन पार्टीको कमजोर निर्वाचन परिणामको एउटा कारण हुन सक्ने स्वीकार गरेका छन्। तर युद्ध नै पराजयको एकमात्र कारण हो भन्ने निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन।
विशेषगरी युवा, स्वतन्त्र मतदाता, ग्रामीण क्षेत्रका मतदाता तथा हिस्पानिक समुदायका मतदातामा रिपब्लिकन पार्टीप्रतिको समर्थन कमजोर भएको प्रारम्भिक निर्वाचन विश्लेषणले देखाएको छ।
निर्वाचन परिणामले इरानलाई किन उत्साहित बनायो ?
इरानले अमेरिकी निर्वाचन परिणामलाई आफ्नो पक्षमा आएको राजनीतिक सन्देशका रूपमा व्याख्या गरेको छ। गालिबाफको टिप्पणीले पनि अमेरिकी जनताको युद्धप्रतिको असन्तुष्टिलाई इरानले कूटनीतिक रूपमा उपयोग गर्न खोजेको देखाउँछ।
तर अमेरिकी संसद्मा डेमोक्रेटिक पार्टीको बहुमत आउनु भनेको इरानप्रतिको अमेरिकी विदेश नीति तत्काल परिवर्तन हुनु होइन। इरानसम्बन्धी सैन्य निर्णय, प्रतिबन्ध र परमाणु वार्तामा राष्ट्रपतिको भूमिका अझै महत्त्वपूर्ण रहनेछ।
विश्लेषणात्मक निष्कर्ष: यो निर्वाचन ट्रम्प प्रशासनका लागि घरेलु राजनीतिक चुनौती बनेको छ। अब इरानसँगको युद्ध, अमेरिकी अर्थतन्त्र र विदेश नीतिका विषयमा राष्ट्रपतिले संसद्को बलियो विपक्षी दबाब सामना गर्नुपर्नेछ। इरानले भने यस परिणामलाई अमेरिकी जनमत युद्धको विपक्षमा रहेको सन्देशका रूपमा प्रस्तुत गरिरहेको छ।
