चीनको इनर मङ्गोलियास्थित उलानकाब (Ulanqab) शहर कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) प्रविधिको विकासका लागि महत्वपूर्ण केन्द्रका रूपमा उदाउँदै गएको छ। केही वर्षअघिसम्म कृषि र पशुपालनमा आधारित यो क्षेत्र अहिले विशाल डेटा सेन्टरहरूको निर्माणसँगै चीनको डिजिटल भविष्य निर्माण गर्ने केन्द्र बन्दै छ। दुई लाखभन्दा कम जनसंख्या भएको यस क्षेत्रमा करिब ९० वटा डेटा सेन्टर निर्माण गर्ने योजना रहेको छ।
उलानकाबका फराकिला मैदान, प्रशस्त भूमि, शक्तिशाली हावा र प्रचुर सौर्य ऊर्जाको उपलब्धताले यस क्षेत्रलाई डेटा सेन्टर निर्माणका लागि उपयुक्त बनाएको छ। यहाँ Huawei, Kuaishou, VNET लगायतका ठूला चिनियाँ प्रविधि कम्पनीहरूले अर्बौं डलर लगानी गर्दै विशाल डेटा सेन्टर निर्माण गरिरहेका छन्। यी केन्द्रहरू कृत्रिम बुद्धिमत्तासम्बन्धी गणना, क्लाउड सेवा तथा ठूलो मात्रामा डेटा प्रशोधनका लागि प्रयोग गरिनेछन्।
चीन सरकारले एआईलाई भविष्यको आर्थिक विकासको मुख्य आधारका रूपमा लिएको छ। देशको आर्थिक वृद्धिदर सुस्त हुँदै गएको, जनसंख्या वृद्धिदर घटिरहेको तथा श्रमशक्ति संकुचित भइरहेको अवस्थामा एआईलाई नयाँ विकास इन्जिनका रूपमा अघि बढाइएको छ। चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङले हालै एआईलाई स्वास्थ्य, उद्योग, उत्पादन र दैनिक जीवनमा व्यापक रूपमा प्रयोग गर्ने नीति दोहोर्याएका थिए। सरकारी तथ्यांकअनुसार चीनमा ७० करोडभन्दा बढी मानिस कुनै न कुनै रूपमा एआई सेवा प्रयोग गरिरहेका छन्।
यद्यपि, अमेरिकाको तुलनामा चीनसँग अझै पनि अत्याधुनिक एआई चिपको अभाव छ। अमेरिकी निर्यात प्रतिबन्धका कारण चीनले Nvidia र AMD का उन्नत चिपहरू सहज रूपमा प्राप्त गर्न सक्दैन। यसले चीनका एआई विकासकर्ताका लागि चुनौती सिर्जना गरेको छ। यद्यपि, चीनले घरेलु चिप निर्माणलाई तीव्रता दिँदै Huawei जस्ता कम्पनीमार्फत विकल्प खोज्ने प्रयास गरिरहेको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार चीनले चिप अभावलाई हरित ऊर्जा र पूर्वाधार निर्माणको क्षमतामार्फत पूर्ति गर्ने रणनीति अपनाएको छ। इनर मङ्गोलियामा पवन र सौर्य ऊर्जाको उत्पादन अत्यधिक भएकाले डेटा सेन्टर सञ्चालनका लागि आवश्यक विद्युत् सहज रूपमा उपलब्ध छ। चीनमा उत्पादन हुने हरित ऊर्जाको ठूलो हिस्सा उपयोग नभई खेर जाने अवस्थासमेत रहेको बताइन्छ। त्यसैले सरकारले “Eastern Data, Western Compute” नीति अन्तर्गत देशको पश्चिमी क्षेत्रमा डेटा सेन्टर विस्तार गरी त्यस अतिरिक्त ऊर्जाको सदुपयोग गर्न खोजेको छ।
उलानकाबमा सञ्चालित परियोजनाहरूले स्थानीय अर्थतन्त्रमा समेत सकारात्मक प्रभाव पारेका छन्। डेटा सेन्टर निर्माणका लागि आएका हजारौं कामदारका कारण होटल, रेस्टुरेन्ट, पसल तथा अन्य सेवामूलक व्यवसायको आम्दानी बढेको छ। स्थानीय व्यवसायीहरूका अनुसार विगतको तुलनामा व्यापार दोब्बरसम्म बढेको छ। यद्यपि निर्माण गतिविधिका कारण वातावरणमा केही असर परेको गुनासो पनि सुनिन्छ।
यस क्षेत्रमा निर्माणाधीन एन्भिजनको “ग्यालेक्सी क्याम्पस” विश्वकै ठूला डेटा सेन्टर परियोजनामध्ये एक मानिन्छ। यहाँ आवश्यक विद्युत्को अधिकांश हिस्सा प्रत्यक्ष रूपमा पवन ऊर्जाबाट आपूर्ति गरिने योजना छ। साथै पानीको प्रयोग नगर्ने आधुनिक शीतलन प्रणाली प्रयोग गरी वातावरणीय प्रभाव कम गर्ने प्रयास गरिएको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार चीन अझै पनि पूँजी, अत्याधुनिक चिप र केही प्राविधिक क्षेत्रमा अमेरिकाभन्दा पछि छ। तर सस्तो भूमि, विशाल ऊर्जा स्रोत, तीव्र निर्माण क्षमता र सरकारी समर्थनका कारण चीनले एआई पूर्वाधार विस्तारमा उल्लेखनीय प्रगति गरिरहेको छ। त्यसैले आगामी वर्षहरूमा उलानकाबजस्ता शहरहरू चीनको एआई रणनीतिका प्रमुख स्तम्भका रूपमा स्थापित हुने अपेक्षा गरिएको छ।
