इजरायलले आफ्नै प्रविधिमा आधारित एउटा अत्याधुनिक मानवरहित स्टेल्थ लडाकु विमान (Unmanned Stealth Combat Aircraft) विकास गरिरहेको बताइएको छ। यो परियोजनाको मुख्य उद्देश्य अमेरिकी प्रविधि वा उपकरणमा पूर्ण निर्भर नभई आफ्नै क्षमतामा आधारित यस्तो विमान तयार गर्नु हो, जसले भविष्यका युद्धमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ।
रक्षा उद्योगसम्बन्धी रिपोर्टहरूका अनुसार, यो नयाँ मानवरहित विमानलाई गहिरो दूरीको आक्रमण (Deep Strike), गुप्तचर संकलन (Intelligence), निगरानी तथा जासुसी (Surveillance), र इलेक्ट्रोनिक युद्ध (Electronic Warfare) जस्ता महत्वपूर्ण मिसनका लागि डिजाइन गरिँदैछ।
यो विमानमा स्टेल्थ प्रविधि, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (Artificial Intelligence–AI) र स्वचालित उडान प्रणाली (Autonomous Flight Technology) को संयोजन गरिने अपेक्षा गरिएको छ। यसको अर्थ, विमानले अत्याधुनिक सेन्सर र एआई प्रणालीको प्रयोग गरेर कम मानवीय हस्तक्षेपमा जटिल सैन्य अभियान सञ्चालन गर्न सक्नेछ।
यो परियोजना इजरायलको हाल सञ्चालनमा रहेको F-35I Adir लडाकु विमान क्षमताको पूरक बन्ने उद्देश्यले अघि बढाइएको बताइएको छ। मानवरहित स्टेल्थ विमानले विशेषगरी जोखिमपूर्ण क्षेत्रमा प्रवेश गर्ने, लामो दूरीका अभियान सञ्चालन गर्ने र सैनिकहरूको जोखिम घटाउने काममा सहयोग पुर्याउन सक्छ।
यसको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष भनेको प्रविधिगत स्वतन्त्रता र निर्यात सम्भावना हो। आफ्नै डिजाइन र प्रविधिमा आधारित विमान विकास गर्न सके इजरायलले भविष्यमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पनि यस्तो प्रणाली उपलब्ध गराउने अवसर पाउन सक्छ।
विश्वका धेरै देशहरूले अहिले परम्परागत मानवसहितका लडाकु विमानसँगै एआईद्वारा नियन्त्रित मानवरहित प्रणाली विकास गर्न थालेका छन्। रक्षा विशेषज्ञहरूका अनुसार, भविष्यको हवाई युद्धमा पाइलट भएका विमान र स्वचालित ड्रोन प्रणालीको संयोजन एउटा प्रमुख रणनीति बन्न सक्छ।
तर, यस्ता अत्याधुनिक हतियार प्रणालीको विकाससँगै अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा, नियन्त्रण प्रणाली र स्वचालित युद्ध प्रविधिको नैतिक प्रयोगबारे पनि बहस बढ्दै गएको छ।
स्रोत: इजरायली रक्षा उद्योगसम्बन्धी रिपोर्टहरू, २०२६
