युरोपमा बढ्दो सुरक्षा चुनौतीका बीच जर्मनीले आफ्नो हवाई प्रतिरक्षा क्षमतालाई अभूतपूर्व रूपमा सुदृढ बनाउने निर्णय गरेको छ। त्यसका लागि उसले इजरायल र अमेरिकाको सहकार्यमा विकसित अत्याधुनिक ‘एरो–३ (Arrow 3)’ क्षेप्यास्त्र प्रतिरक्षा प्रणाली खरिद गरेको छ। सन् २०२३ मा करिब ३.५ अर्ब युरो बराबरको सम्झौतामा हस्ताक्षर गरिएको यो परियोजना जर्मनीको पछिल्ला धेरै दशकयताकै सबैभन्दा ठूलो एकल रक्षा खरिद मानिन्छ।
एरो–३ प्रणालीको सबैभन्दा ठूलो विशेषता भनेको यसले ब्यालिस्टिक मिसाइललाई पृथ्वीको वायुमण्डलभन्दा बाहिर नै नष्ट गर्न सक्ने क्षमता हो। कुनै शत्रु मिसाइल जर्मनीतर्फ प्रहार भएमा एरो–३ को अवरोधक मिसाइल (Interceptor) अन्तरिक्षको सीमासम्म पुगेर लक्ष्यलाई त्यहीँ ध्वस्त पार्ने उद्देश्यले डिजाइन गरिएको छ। यसरी मिसाइलको वारहेड जमिनमा पुग्नुअघि नै नष्ट हुने भएकाले शहरहरूमा ठूलो क्षति हुने जोखिम उल्लेखनीय रूपमा घट्छ।
जर्मनीका लागि यो सम्झौता केवल नयाँ हतियार खरिद मात्र होइन, बदलिँदो सुरक्षा वातावरणमा छिटो र प्रभावकारी प्रतिरक्षा क्षमता हासिल गर्ने रणनीतिक निर्णय पनि हो। आधुनिक मिसाइल प्रतिरक्षा प्रणाली आफैँ विकास गर्न दशकौँ समय, विशाल लगानी र जटिल अनुसन्धान आवश्यक पर्छ। त्यसको सट्टा युद्धमै परीक्षण भइसकेको प्रविधि खरिद गरेर जर्मनीले आफ्नो सुरक्षा क्षमतालाई छोटो समयमै उच्च स्तरमा पुर्याउने बाटो रोजेको छ।
इजरायलका लागि भने यो सम्झौता रक्षा उद्योगको ऐतिहासिक उपलब्धि मानिएको छ। आफ्नै देशको सुरक्षाका लागि विकसित गरिएको एरो–३ अब युरोपको आकाश रक्षा गर्ने प्रणालीका रूपमा स्थापित हुँदैछ। यसले इजरायली रक्षा प्रविधिप्रति अन्तर्राष्ट्रिय विश्वास बढेको संकेत मात्र होइन, विश्व रक्षा बजारमा इजरायलको प्रभाव पनि थप विस्तार भएको देखाउँछ।
रुस–युक्रेन युद्धपछि युरोपेली देशहरूमा हवाई तथा मिसाइल प्रतिरक्षाको आवश्यकता तीव्र रूपमा बढेको छ। लामो दूरीका ब्यालिस्टिक मिसाइल, हाइपरसोनिक हतियार र ड्रोन आक्रमणको जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै धेरै युरोपेली राष्ट्रहरूले आधुनिक प्रतिरक्षा प्रणालीमा ठूलो लगानी गरिरहेका छन्। जर्मनीको एरो–३ खरिदलाई पनि यही व्यापक सुरक्षा रणनीतिको महत्त्वपूर्ण हिस्सा मानिएको छ।
यद्यपि, यस्तो निर्णयले अर्को बहस पनि जन्माएको छ। एउटा पक्षको तर्क छ कि विश्वसनीय सहयोगीबाट युद्धमा प्रमाणित प्रणाली खरिद गर्नु छिटो, प्रभावकारी र आर्थिक रूपमा उचित हुन्छ। अर्को पक्षको धारणा भने दीर्घकालीन राष्ट्रिय सुरक्षाका लागि आफ्नै रक्षा उद्योग र प्रविधि विकास गर्नु नै बढी रणनीतिक र आत्मनिर्भर विकल्प हो।
जर्मनीले तत्काल आवश्यकतालाई प्राथमिकता दिँदै प्रमाणित प्रविधि रोजेको छ। तर यो निर्णयले विश्वका अन्य देशहरूलाई पनि एउटा महत्वपूर्ण प्रश्न छोडेको छ—राष्ट्रिय सुरक्षाका लागि मित्र राष्ट्रको भरपर्दो प्रविधिमा निर्भर हुने कि आफ्नै प्रतिरक्षा प्रणाली विकास गरेर आत्मनिर्भर बन्ने ?
