नितिश कुमारले राजीनामा दिएर बिहारमा बीजेपी नेतृत्व स्वीकार्नुको मुख्य कारण राजनीतिक संक्रमण, संवैधानिक आवश्यकता र शक्ति सन्तुलन तीनै पक्षसँग जोडिएको देखिन्छ।
पहिलो कारण, नितिश कुमार हालै राज्यसभा सदस्यमा निर्वाचित भएका छन्। त्यसपछि उनले बिहार विधान परिषद् (MLC) बाट राजीनामा दिनु संवैधानिक प्रक्रिया थियो। यसले उनी राज्यको कार्यकारी नेतृत्वबाट राष्ट्रिय राजनीतितर्फ सर्ने संकेत दिएको छ।
दोस्रो, यो कदम बीजेपीलाई पहिलो पटक बिहारमा आफ्नै मुख्यमन्त्री दिने राजनीतिक सहमति को रूपमा हेरिएको छ। लामो समयदेखि एनडीए गठबन्धनमा भए पनि मुख्यमन्त्री पद नितिशकै हातमा थियो। अहिले उनले पद छोडेपछि सम्राट चौधरीलाई अगाडि ल्याएर बीजेपीले प्रत्यक्ष नेतृत्व लिएको छ।
तेस्रो, यो स्वास्थ्य, उमेर र प्रशासनिक थकान सँग पनि जोडिएको विश्लेषण भइरहेको छ। करिब दुई दशकसम्म बिहारको नेतृत्व गरेपछि नितिश कुमारले अब “मार्गदर्शक” भूमिकामा बस्ने र दिल्ली केन्द्रित राष्ट्रिय राजनीतिमा प्रभाव कायम राख्ने रणनीति अपनाएको देखिन्छ। केही भारतीय विश्लेषकहरूले यसलाई सम्मानजनक निकास (graceful exit) पनि भनेका छन्।
चौथो, यो बीजेपीको दीर्घकालीन रणनीति पनि हो। बिहारजस्तो ठूलो राज्यमा आफ्नो प्रत्यक्ष नेतृत्व स्थापित गरेर आगामी लोकसभा र राज्य चुनावमा सामाजिक समीकरण बलियो बनाउने उद्देश्य देखिन्छ। सम्राट चौधरीको चयन विशेष गरी ओबीसी मतदातालाई लक्षित कदम मानिएको छ।
नितिशले केवल राजीनामा दिएका होइनन्, समयमै सत्ता हस्तान्तरण गरेर आफ्नो प्रभाव सुरक्षित राखेका छन्। पद छोडे पनि उनी एनडीए र बिहार राजनीतिमा निर्णायक शक्ति बनेर रहन सक्छन्।
