ओटावा, क्यानडा: भारत र क्यानडाले एकअर्काको राजधानीमा नयाँ उच्चायुक्तहरू नियुक्त गरेका छन् किनभने उनीहरूले कथित राजनीतिक हत्याको विवादमा शीर्ष राजदूतहरूलाई निष्कासन गरेको १० महिनापछि सम्बन्ध पुनर्स्थापित गरेका छन्।
विदेशमन्त्री अनिता आनन्दले क्रिस्टोफर कुटर भारतका लागि क्यानडाका नयाँ उच्चायुक्त हुनेछन् भने। भारतको विदेश मन्त्रालयले स्पेनका लागि आफ्नो वर्तमान राजदूत दिनेश पटनायकलाई “चाँडै” ओटावामा खटाउने बताएको छ।
क्यानडाको प्रहरीले जुन २०२३ मा भ्यानकुभर नजिकै एक क्यानेडियन सिख कार्यकर्ताको हत्यामा नयाँ दिल्लीले भूमिका खेलेको आरोप लगाएपछि क्यानडा र भारतबीचको सम्बन्ध तनावपूर्ण बनेको छ। प्रहरीले भारत सरकारका एजेन्टहरूद्वारा क्यानेडियन नागरिकहरू विरुद्ध तीव्र अभियानको प्रमाण पनि पत्ता लगाएको छ।
जुनमा क्यानडाका प्रधानमन्त्री मार्क कार्नीले भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीलाई अल्बर्टामा भएको G7 शिखर सम्मेलनमा आमन्त्रित गरेपछि सम्बन्धमा सुधार आएको थियो र दुवै देशले आफ्ना शीर्ष कूटनीतिज्ञहरूलाई पुनर्स्थापित गर्न सहमत भएका थिए।
४५ वर्षीय निज्जरलाई ब्रिटिश कोलम्बियाको सरेमा रहेको उनले नेतृत्व गरेको सिख मन्दिरबाट निस्केपछि उनको पिकअप ट्रकमा गोली हानी हत्या गरिएको थियो। भारतीय मूलका क्यानडाका नागरिक, उनी प्लम्बिङ व्यवसायका मालिक थिए र स्वतन्त्र सिख मातृभूमि सिर्जना गर्ने एक समयको बलियो आन्दोलनको एक नेता थिए।
क्यानडामा बस्ने चार भारतीय नागरिकमाथि निजरको हत्याको आरोप लगाइएको थियो।
क्यानडाका पूर्व प्रधानमन्त्री जस्टिन ट्रुडोले पहिले भनेका थिए कि भारतीय कूटनीतिज्ञहरूले क्यानेडियनहरूको बारेमा जानकारी भारत सरकारको उच्चतम स्तरमा पुर्याइरहेका छन्, र त्यसपछि भारतीय अधिकारीहरूले त्यो जानकारी संगठित अपराध समूहहरूसँग साझा गरेका छन्, जसले गर्दा क्यानेडियनहरू विरुद्ध हिंसा भएको छ।
ट्रुडोले भारतले क्यानडाको सार्वभौमसत्ता उल्लङ्घन गरेको बताए। भारतले आरोपहरूलाई बेतुका भनेर अस्वीकार गर्यो।
क्यानडा एक मात्र देश होइन जसले भारतीय अधिकारीहरूलाई विदेशी भूमिमा हत्याको षड्यन्त्र रचेको आरोप लगाएको छ। अमेरिकी न्याय विभागले गत वर्ष न्यूयोर्क शहरमा बस्ने एक सिख पृथकतावादी नेताको हत्या गर्ने कथित असफल षड्यन्त्रको सम्बन्धमा भारतीय सरकारी अधिकारी विरुद्ध आपराधिक आरोपहरू घोषणा गरेको थियो।
भारतले क्यानडामा बस्ने खालिस्तान आन्दोलनका समर्थकहरूप्रति नरम रहेकोमा क्यानडाको बारम्बार आलोचना गरेको छ। खालिस्तान आन्दोलन भारतमा प्रतिबन्धित छ तर विशेष गरी क्यानडामा सिख डायस्पोरामा समर्थन छ। क्यानडाको जनसंख्याको लगभग २ प्रतिशत सिख छ।
कुटरले ३५ वर्षसम्म कूटनीतिज्ञको रूपमा काम गरेपछि यो भूमिका सम्हाल्नेछन्, जसमा इजरायल र दक्षिण अफ्रिकाका साथै २५ वर्षअघि नयाँ दिल्लीमा पनि काम गरेका थिए।
