यसपटक नेपालको बजेटमा सुनमा विलासिता कर घोषणा गरिएको छ। यसले नेपालमा तस्करी गरिएको सुन आउने सम्भावना बढाएको छ।
सुन व्यवसायीहरू भन्छन् कि यसले नेपाल-चीन, नेपाल-भारत र नेपाल-दुबई मार्गहरूमा तस्करी बढाउन सक्छ।
नेपाल सरकारले सुन र सुनका गहनाको बिक्रीमा दुई प्रतिशतको विलासिता कर लगाएको छ। यसपछि सुन व्यवसायीहरूले चेतावनी दिएका छन् कि यसले छिमेकी देशहरू र खाडी देशहरूबाट सुनको तस्करी बढाउनेछ।
हालै नेपालका अर्थमन्त्री विष्णु पौडेलले बजेट प्रावधानहरू घोषणा गर्दा सुन र सुनका गहनाको सबै प्रकारको बिक्रीमा विलासिता कर लगाउने बताएका थिए।
यसपछि नेपाल सुन तथा चाँदी संघका उपाध्यक्ष धर्म सुन्दर वज्राचार्यले भने, “सरकारको यो कदमले सुनको बिक्रीलाई असर गर्नेछ। हामीले भन्दै आएका छौं कि हाम्रो सन्दर्भमा सुन विलासिता वस्तु होइन। मानिसहरूले सांस्कृतिक र धार्मिक उद्देश्यका लागि सुन किन्छन्। मानिसहरूले आफ्नो बचत सुन किन्न प्रयोग गर्छन् ताकि आवश्यक पर्दा बेच्न सकून्।”
यसअघि पनि नेपाल सरकारले १० लाख रुपैयाँ (नेपाली रुपैयाँ) भन्दा बढीको सुनको खरिद बिक्रीमा यस्तै कर लगाएको थियो।
तर यस बजेटमा यो सीमा खारेज गरिएको छ। अब सुनको हरेक सानो-ठूलो खरिद बिक्रीमा कर लगाइनेछ।
नेपालका सुन व्यापारीहरू के भनिरहेका छन्?
नेपालका सुन व्यापारीहरू भन्छन् कि यसले घरेलु बजारमा सुनको मूल्य बढाउनेछ। यसका साथै अन्य देशहरूबाट सुनको तस्करी पनि बढ्नेछ।
बज्राचार्यले भने, “हाल दुबईमा एक तोला सुन (११.६६ ग्राम) नेपालभन्दा ३०,००० रुपैयाँ (नेपाली रुपैयाँ) सस्तो छ। यो मूल्य नेपालभन्दा धेरै कम छ। तस्करहरूले यसबाट धेरै फाइदा लिन सक्छन्।”
प्रहरीका अनुसार, देशमा सुन तस्करी जारी छ।
दुई वर्षअघि ६० किलो सुन तस्करी भइरहेको थियो। त्यसपछि विमानस्थलमा समातिएको थियो।
दुई महिनाअघि प्रहरीले २५ करोड नेपाली रुपैयाँको सुन बरामद गरेको थियो। विदेशी मुद्रा जफत गरिएको थियो। अनुसन्धानकर्ताहरूले यो सञ्जाल अवैध सुन तस्करीसँग जोडिएको हुन सक्ने बताएका थिए।
गत शुक्रबार नेपालमा सुनको मूल्य प्रति तोला ७०० रुपैयाँले बढेको थियो। शुक्रबार नेपालमा सुन प्रति तोला १८७,८०० रुपैयाँ थियो।
सुन व्यापारीहरू भन्छन् कि अब बिक्री मूल्यमा विलासिता कर लगाइँदैछ, त्यसैले यो ग्राहकको खरिदमा थपिनेछ।
उनीहरूका अनुसार भन्सार र करका कारण नेपालमा सुन अन्य ठाउँको तुलनामा महँगो छ।
नेपाल रत्न तथा आभूषण संघका अध्यक्ष सुमन मान ताम्राकारले भने कि नेपालमा सुनमा भन्सार शुल्क दश प्रतिशत छ। जबकि भारतमा यो छ प्रतिशत छ।
यदि विदेशमा सुन सस्तो छ भने, मानिसहरूले त्यहाँबाट सुन किन्नेछन्। भारत र नेपालको लामो सीमा छ र यो धेरै ठाउँमा खुला छ। यस्तो अवस्थामा, भारतबाट सुनको तस्करी यहाँ बढ्न सक्छ।
वास्तवमा, नेपाल सरकारले आफ्नो राजस्व बढाउन चाहन्छ, त्यसैले यो नयाँ तरिकाहरू खोजिरहेको छ। सुनमा विलासिता कर लगाउनुलाई यस्तै एक कदम मानिएको छ। सरकारले यस बजेटमा विलासिता कर मार्फत ४३.४२ करोड रुपैयाँ जुटाउने लक्ष्य राखेको छ।
