नवभारत टाइम्सले शशि थरूर र नेपालका अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेबिचको संवादलाई निकै रोचक शैलीमा प्रस्तुत गरेको छ। ‘भारतका शशि थरूर बनाम नेपालका शशि थरूर’ भन्ने शीर्षक आफैंमा आकर्षक र मनोरञ्जनात्मक भए पनि यसले दुई फरक देशका दुई बौद्धिक व्यक्तित्वबीच भएको संवादलाई केही हदसम्म केवल अंग्रेजीका कठिन शब्दहरूको प्रतिस्पर्धामा सीमित गरेको देखिन्छ।
शशि थरूर आफ्नो प्रभावशाली अंग्रेजी शब्दावलीका लागि प्रसिद्ध छन्। त्यस्तै, डा. स्वर्णिम वाग्ले पनि अर्थशास्त्र, सार्वजनिक नीति र अंग्रेजी भाषामाथिको बलियो पकडका कारण नेपालमा परिचित छन्। त्यसैले यी दुई व्यक्तित्व एउटै मञ्चमा हुँदा ‘Grand Larceny’, ‘Defenestrate’, ‘Schadenfreude’ र ‘Epicaricacy’ जस्ता शब्दहरू चर्चामा आउनु स्वाभाविक हो। तर यहाँ महत्वपूर्ण कुरा कठिन शब्द कसले बढी प्रयोग गर्यो भन्ने होइन, बरु ती शब्दहरूले राजनीतिक र सामाजिक सन्दर्भलाई कसरी व्यङ्ग्यात्मक रूपमा व्यक्त गरे भन्ने हो।
थरूरले “तपाईंले पूर्वप्रधानमन्त्रीलाई Defenestrate गर्नुभयो” भनेर गरेको टिप्पणी केवल शब्द प्रदर्शन मात्र थिएन। यो नेपालको राजनीतिक परिवर्तनमाथि गरिएको हल्का व्यङ्ग्य थियो। त्यस्तै, डा. वाग्लेले ‘Grand Larceny’ जस्तो शब्द प्रयोग गर्नु पनि केवल अंग्रेजीको शब्दज्ञान देखाउनु नभई भ्रष्टाचार, सार्वजनिक सम्पत्तिको दुरुपयोग वा आर्थिक बेथितिप्रति संकेत गर्ने राजनीतिक भाषा हुन सक्छ।
तर समाचारको प्रस्तुतिमा एउटा प्रश्न उठ्छ—के कुनै व्यक्तिको बौद्धिकता केवल उसले कति कठिन अंग्रेजी शब्द प्रयोग गर्छ भन्ने कुराबाट मापन गर्न मिल्छ? अंग्रेजी मातृभाषा नभएका दक्षिण एसियाली समाजमा ‘ठूला अंग्रेजी शब्द’लाई कहिलेकाहीँ असाधारण बुद्धिमत्ताको प्रमाणका रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ। वास्तवमा बौद्धिकताको वास्तविक शक्ति भनेको कठिन कुरा पनि सरल, स्पष्ट र आम मानिसले बुझ्ने भाषामा भन्न सक्नु हो।
शशि थरूर र स्वर्णिम वाग्लेको संवादको सबैभन्दा रोचक पक्ष शब्दको कठिनाइ होइन, दुई फरक राजनीतिक परिवेशका शिक्षित व्यक्तित्वले भाषा, राजनीति र व्यङ्ग्यलाई एउटै संवादमा कसरी जोड्न सके भन्ने हो। उनीहरूबीचको संवादले दक्षिण एसियाली बौद्धिक वर्गमा भाषिक कौशलको महत्व त देखाउँछ, तर सँगै एउटा चुनौती पनि सम्झाउँछ—ज्ञानको उद्देश्य मानिसलाई प्रभावित पार्नु मात्र होइन, मानिसलाई बुझाउनु पनि हो।
अन्ततः, नवभारत टाइम्सले यसलाई मनोरञ्जनात्मक ‘शब्दयुद्ध’का रूपमा प्रस्तुत गरेको छ। तर गहिरिएर हेर्ने हो भने यो केवल भारतका शशि थरूर र नेपालका स्वर्णिम वाग्लेको अंग्रेजी प्रतिस्पर्धा होइन, बरु भाषा, राजनीति, व्यङ्ग्य र बौद्धिक सार्वजनिक संवादको एउटा रोचक संगम थियो।
