अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले होर्मुज जलडमरूमध्य खुला रहेको दाबी गर्दै इरानमाथि दबाब बढाएका छन्। तर इरानले भने अमेरिकाले आफ्नो व्यवहार सच्याउनुपर्ने र प्रतिबन्ध तथा सैन्य दबाब हटाउनुपर्ने सर्त पूरा नभएसम्म जलमार्ग पूर्ण रूपमा खुला नगर्ने संकेत दिएको छ।
अमेरिका–इरानबीच युद्ध अन्त्यका लागि वार्ता चलिरहेका बेला क्षतिपूर्तिको विषय नयाँ विवाद बनेको छ। इरानले अमेरिकी तथा इजरायली सैन्य कारबाहीबाट भएको क्षतिको क्षतिपूर्ति मागेपछि ट्रम्पले त्यसको जवाफमा उल्टै इरानबाटै क्षतिपूर्ति माग्ने बताएका छन्।
ट्रम्पका अनुसार इरानले विगतमा अमेरिकी नागरिक तथा सैनिकको मृत्यु र घाइते भएको घटनाका लागि पनि क्षतिपूर्ति दिनुपर्नेछ। उनले यसलाई सम्भावित शान्ति सम्झौताको हिस्साका रूपमा अघि बढाउने संकेत दिएका छन्। यसले युद्ध अन्त्यसम्बन्धी वार्तालाई अझ जटिल बनाउने सम्भावना देखिएको छ।
यसैबीच, होर्मुज जलडमरूमध्यको सञ्चालनबारे अमेरिका, इरान र क्षेत्रीय मध्यस्थहरूबीच गम्भीर मतभेद कायम छ। यसअघि प्रस्तावित व्यवस्थामा इरानले जलमार्ग प्रयोग गर्ने जहाजबाट शुल्क लिन सक्ने विषयसमेत छलफलमा आएको थियो, तर अमेरिका शुल्क नलाग्ने पक्षमा रहेको रिपोर्ट गरिएको छ।
होर्मुजको अवस्था विश्व अर्थतन्त्रका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण छ। यो जलमार्गबाट ठूलो परिमाणमा विश्वको तेल तथा एलएनजी ढुवानी हुने भएकाले यहाँ लामो समय अवरोध वा अनिश्चितता कायम रहेमा तेलको मूल्य, ढुवानी लागत र बीमा शुल्क बढ्न सक्छ। त्यसैले ट्रम्पको दाबी र इरानका सर्तबीचको गतिरोधले अब युद्धको सैन्य पक्षसँगै विश्व ऊर्जा बजारमा पनि ठूलो प्रभाव पार्ने जोखिम बढाएको छ।
