नेपालका दुई प्रसिद्ध पर्वतारोही गाइडहरूले सगरमाथा आरोहणमा नयाँ इतिहास रचेका छन् । “एभरेस्ट म्यान” भनेर चिनिने कामी रिता शेर्पाले ३२औँ पटक सगरमाथा आरोहण गर्दै आफ्नै पुरानो कीर्तिमान तोडेका छन् भने “माउन्टेन क्विन” का रूपमा परिचित ल्हाक्पा शेर्पाले ११औँ पटक सफल आरोहण गर्दै महिलातर्फको आफ्नै कीर्तिमान अझ उचाइमा पुर्याएकी छन् ।
“यो नेपालको पर्वतारोहण इतिहासमा अर्को महत्वपूर्ण उपलब्धि हो,” नेपाल पर्यटन विभागका प्रवक्ता हिमाल गौतमले आइतबार एएफपी समाचार संस्थासँग भने ।
५६ वर्षीय कामी रिता शेर्पाले सन् १९९४ मा व्यावसायिक आरोहण टोलीसँग काम गर्दै पहिलो पटक विश्वको सर्वोच्च शिखरमा पाइला टेकेका थिए । त्यसयता उनले प्रायः हरेक वर्ष सगरमाथा आरोहण गराउँदै आएका छन् । केही वर्ष उनले एउटै सिजनमा दुई पटकसम्म शिखर चुमेका छन् ।
त्यस्तै, ५२ वर्षीया ल्हाक्पा शेर्पाले सन् २००० मा पहिलो पटक सगरमाथा आरोहण गर्दै सफल रूपमा शिखर चुम्ने र सुरक्षित रूपमा फर्किने पहिलो नेपाली महिला बनेकी थिइन् ।
“उनीहरूको कीर्तिमानले अन्य आरोहीहरूमा थप उत्साह पैदा गरेको छ,” गौतमले भने । “सगरमाथामा स्वस्थ प्रतिस्पर्धामार्फत कीर्तिमान तोडिँदा पर्वतारोहण अझ सुरक्षित, सम्मानजनक र व्यवस्थित बन्न सहयोग पुग्छ ।”
सन् २०२४ मा ८,८४९ मिटर अग्लो सगरमाथा पुनः आरोहण गरेपछि कामी रिताले आफू “सिर्फ आफ्नो काम गरिरहेको” र कीर्तिमान बनाउने कुनै विशेष योजना नभएको बताएका थिए ।
कामी रिता सोलुखुम्बुको थामे गाउँमा जन्मिएका हुन्, जुन गाउँ सन् १९५३ मा एडमन्ड हिलारीसँग मिलेर पहिलो पटक सगरमाथा आरोहण गर्ने तेन्जिङ नोर्गेसँग पनि जोडिएको छ ।
त्यसयता पर्वतारोहण क्षेत्रमा ठूलो विस्तार भएको छ र यो व्यवसाय नेपालका लागि आकर्षक आम्दानीको स्रोत बनेको छ ।
नेपालले यस वर्ष मार्चदेखि मेसम्मको आरोहण सिजनका लागि कीर्तिमानी ४९२ वटा सगरमाथा आरोहण अनुमति जारी गरेको छ । हिलारी र नोर्गेको ऐतिहासिक आरोहणपछि हालसम्म ८ हजारभन्दा बढी मानिसले सगरमाथा आरोहण गरिसकेका छन्, जसमध्ये धेरैले पटक–पटक शिखर चुमेका छन् ।
शेर्पाबाहेकका विदेशी आरोहीहरूमध्ये बेलायती गाइड केन्टन कूलले १९ पटक आरोहण गर्दै कीर्तिमान बनाएका छन् भने अमेरिकी आरोही डेभ हान र ग्यारेट म्याडिसनले १५–१५ पटक शिखर चुमेका छन् । कूल र म्याडिसन अहिले पनि आफ्ना कीर्तिमान सुधार गर्ने लक्ष्यसहित सगरमाथामा छन् ।
यस वर्ष ठूलो संख्यामा आरोही र उनीहरूका शेर्पा गाइडहरू केही दिनभित्रै शिखरतर्फ जाने तयारीमा रहेकाले सगरमाथामा अत्यधिक भीडभाड हुने चिन्ता फेरि बढेको छ । विशेषगरी मौसम प्रतिकूल बनेर आरोहणको समय छोटिएमा जोखिम अझ बढ्न सक्ने विज्ञहरूले बताएका छन् ।
