अमेरिकी पूर्वराष्ट्रपति Donald Trump ले इरानसँगको युद्ध अन्त्यतिर पुगेको संकेत दिएका छन्। Fox News को एक अन्तर्वार्तामा उनले “यो समाप्त हुने धेरै नजिक छ” भन्दै अहिलेको सैन्य अवस्थालाई निर्णायक मोडमा पुगेको बताएका छन्। ट्रम्पको भनाइले युद्धको दिशा अब प्रत्यक्ष सैन्य टकरावबाट वार्ता र राजनीतिक समझदारीतर्फ मोडिन सक्ने संकेत गरेको छ। यद्यपि उनले “हामी अझै समाप्त भएका छैनौं” भनेकाले स्थिति पूर्ण रूपमा शान्त भइसकेको छैन भन्ने स्पष्ट हुन्छ।
ट्रम्पले यदि आफूले इरानविरुद्ध कडा कदम नचालेको भए अहिले इरानसँग आणविक हतियार भइसक्ने दाबी गरेका छन्। यो अभिव्यक्तिलाई उनले आफ्नो सैन्य निर्णयको औचित्य पुष्टि गर्ने राजनीतिक तर्कका रूपमा प्रयोग गरेका देखिन्छन्। इरानको आणविक कार्यक्रम लामो समयदेखि अमेरिका र उसका साझेदार मुलुकहरूको चिन्ताको विषय रहँदै आएको छ। यस्तो सन्दर्भमा ट्रम्पको बयान घरेलु राजनीतिक सन्देशका साथै अन्तर्राष्ट्रिय दबाब सिर्जना गर्ने रणनीति पनि हुन सक्छ।
उनले युद्ध चाँडै अन्त्य हुन सक्ने र इरानलाई पुनर्निर्माण गर्न २० वर्ष लाग्ने दाबी गर्दै इरानले ठूलो क्षति व्यहोरेको संकेत गरेका छन्। विश्लेषकहरूको दृष्टिमा यस्तो अभिव्यक्ति सैन्य मूल्यांकनभन्दा बढी मनोवैज्ञानिक दबाब सिर्जना गर्ने शैली हो, जसले इरानलाई वार्ताको टेबलमा ल्याउने उद्देश्य राख्न सक्छ। युद्धपछि पूर्वाधार, अर्थतन्त्र र ऊर्जा संरचनामा असर परे इरानको दीर्घकालीन पुनर्निर्माण चुनौतीपूर्ण बन्ने निश्चित छ।
ट्रम्पले “उनीहरू नराम्रोसँग सम्झौता गर्न चाहन्छन्” भनेपछि सम्भावित कूटनीतिक वार्ताको संकेत पनि दिएका छन्। यसले अमेरिका–इरान सम्बन्ध अब सैन्य दबाब र कूटनीतिक समझदारीबीचको शक्ति सन्तुलनमा प्रवेश गरेको देखाउँछ। यदि वार्ता अघि बढ्यो भने मध्यपूर्वको सुरक्षा, तेल बजार र विश्व राजनीति सबैमा यसको प्रत्यक्ष प्रभाव पर्न सक्छ। त्यसैले यो केवल युद्धसम्बन्धी बयान मात्र नभई आगामी भूराजनीतिक समीकरणको संकेतका रूपमा पनि हेरिएको छ।
समग्रमा ट्रम्पको भनाइले युद्ध तत्काल अन्त्यको चरणमा पुगेको जस्तो सन्देश दिए पनि वास्तविक अवस्था अझै संवेदनशील छ। युद्धविराम, सम्भावित सम्झौता र इरानको प्रतिक्रिया नै अबको मुख्य निर्धारक कारक बन्ने देखिन्छ। अहिलेको परिस्थिति पूर्ण शान्तिभन्दा पनि “तनावपूर्ण वार्ता–पूर्व अवस्था” का रूपमा विश्लेषण गर्न उपयुक्त देखिन्छ।
