अमेरिकाले लगाएको १०४ प्रतिशत करको बदलामा चीनले अमेरिकामाथि थप ५० प्रतिशत कर लगाएको छ। यसको अर्थ पहिलेको ३४ प्रतिशतको सट्टा अब अमेरिकामा कुल ८४ प्रतिशत भन्सार शुल्क लगाइनेछ।
चीनको अर्थ मन्त्रालयले अमेरिकाबाट आउने सबै सामानहरूमा यो अतिरिक्त कर लगाउने घोषणा गरेको छ। मन्त्रालयले भनेको छ कि यी नयाँ शुल्कहरू चीनको स्थानीय समय अनुसार अप्रिल १० मा बिहान १२.०१ बजेदेखि लागू हुनेछन्।
यसैबीच, युरोपेली आयोगले पनि युरोपेली संघका सदस्यहरूले केही अमेरिकी सामानहरूमा प्रतिशोधात्मक कर लगाउन सहमत भएको पुष्टि गरेको छ। यी शुल्कहरू अप्रिल १५ देखि लागू हुनेछन्।
चीनको प्रतिशोधात्मक कर लगाएको केही समयपछि, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आफ्नो ट्रुथ सोशल मिडिया अकाउन्टमा लेखे, “एप्पल र अरूले जस्तै आफ्ना कम्पनीहरूलाई अमेरिका ल्याउने यो एक राम्रो समय हो। यदि तपाईंले यो गर्नुभयो भने, तपाईंसँग शून्य शुल्क हुनेछ र तुरुन्तै सबै स्वीकृतिहरू प्राप्त हुनेछन्। पर्खनुहोस्, तुरुन्तै कारबाही गर्नुहोस्।”
चीनमाथि १०४ प्रतिशत भन्सार
यसअघि अमेरिकाले चीनमाथि थप ५० प्रतिशत कर लगाउने घोषणा गरेको थियो। यससँगै चीनमाथिको कुल भन्सार १०४ प्रतिशत पुगेको छ।
यसको जवाफमा चीनले अमेरिकाको करको विरुद्धमा सम्पूर्ण विश्वलाई एकताबद्ध हुन अपील गरेको थियो।
चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङले अमेरिकी करको सामना गर्न चीनले आफ्ना छिमेकी देशहरूसँगको सम्बन्ध बलियो बनाउनुपर्ने बताएका छन्।
अमेरिकी राष्ट्रपतिको कार्यालय ह्वाइट हाउसले जारी गरेको विज्ञप्ति अनुसार चीनमाथि ३४% कर लगाउने भनिएको थियो, जुन बढाएर ८४% गरिएको छ।
अमेरिकामा निर्यात हुने चिनियाँ सामानहरूमा पहिले नै २०% भन्सार शुल्क लगाइएको छ। यसको अर्थ चिनियाँ निर्यातमा कुल भन्सार १०४% पुगेको छ। यो शुल्क आजदेखि लागू भएको छ।
यसैबीच, चीनले ट्रम्पलाई ‘धम्की’ दिएको आरोप लगाउँदै आफ्नो अडान कडा बनाएको छ र अमेरिकामाथि लगाइएको प्रतिशोधात्मक कर फिर्ता लिन अस्वीकार गरेको छ।
यससँगै, लगभग ६० देशहरू विरुद्ध डोनाल्ड ट्रम्पको कर अब लागू भएको छ।
औषधि कम्पनीहरूमा पनि शुल्क लगाइनेछ
अब ट्रम्पले औषधि कम्पनीहरूमा चाँडै नै ‘ठूलो शुल्क’ लगाउने कुरा पनि गरेका छन्। उनले यो कदमले औषधि कम्पनीहरूलाई अमेरिका सर्न बाध्य पार्ने दाबी गरे।
यद्यपि, जब ट्रम्पले गत हप्ता व्यापक शुल्क घोषणा गरे, औषधि कम्पनीहरूलाई छुट दिइयो।
तर अब उनी भन्छन् कि उनी औषधि कम्पनीहरूमा शुल्क लगाउनेछन् ताकि औषधिको उत्पादन अमेरिकामा सरोस्।
औषधि आपूर्ति शृङ्खलाको अधिकांश भाग चीन, भारत र युरोपमा छ।
तर यो केवल चीन र अमेरिकाको मात्र कुरा होइन। यी दुई विश्वका ठूला अर्थतन्त्र हुन् र यी दुई बीचको व्यापार युद्धले विश्व अर्थतन्त्रलाई थप जटिल बनाउँछ।
थप ५०% भन्सार करको घोषणा गर्दै, ह्वाइट हाउसले एक विज्ञप्तिमा भन्यो कि ‘जनवादी गणतन्त्र चीनले संयुक्त राज्य अमेरिका विरुद्ध बदला लिने घोषणा गरेको तथ्यलाई ध्यानमा राख्दै यो कदम चालिएको हो।’
यसप्रति कडा प्रतिक्रिया जनाउँदै चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता लिन जियानले भने, “हामी कसैलाई पनि चिनियाँ जनताको विकास गर्ने वैध अधिकार खोस्न दिने छैनौं। हामी चीनको सार्वभौमसत्ता, सुरक्षा र विकास हितलाई हानि पुर्याउने कुनै पनि प्रयासलाई सहने छैनौं।”
चीनले करलाई “एकतर्फी” र “संरक्षणवादी” कार्यको रूपमा वर्णन गरेको छ।
यसैबीच, चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङले चीनले आफ्ना छिमेकी देशहरूसँगको सम्बन्धलाई बलियो बनाउनुपर्ने बताएका छन्। उनले चीनका छिमेकी देशहरूले साझा भविष्यतर्फ अघि बढ्नुपर्ने बताए।
चीनले भन्सार सम्बन्धी लामो श्वेतपत्र पनि जारी गर्यो। उनले अमेरिकाले ‘व्यापारलाई हतियार बनाएको’ भन्दै निन्दा गरेका छन् र यसलाई ‘विश्वव्यापी आपूर्ति शृङ्खलालाई अस्थिर बनाउने’ कदम भनेका छन्।
चीनले अमेरिकालाई निर्यात नियन्त्रण मार्फत “आफ्नो शक्तिको दुरुपयोग” गरेको आरोप लगाएको छ।
चीनको सरकारी दैनिक ग्लोबल टाइम्सका अनुसार, चीनको राज्य परिषद् सूचना कार्यालयले एक विज्ञप्ति जारी गर्दै दुई देशबीचको व्यापार पारस्परिक रूपमा लाभदायक रहेको बताएको छ।
विज्ञप्ति अनुसार, चीनले अमेरिकासँगको आर्थिक तथा व्यापार सम्झौताको पहिलो चरणको पूर्ण सम्मान गर्यो, तर अमेरिकाले यसमा गरिएका वाचाहरू पूरा गर्न असफल भयो।
१. रिपब्लिकन डिनरमा ट्रम्पले के भने
ह्वाइट हाउसले भनेको छ कि ७० देशहरूले भन्सार सम्बन्धी वार्ता गर्न अमेरिकालाई सम्पर्क गरेका छन्।
ट्रम्पका आर्थिक सल्लाहकार केभिन ह्यासेटले वार्ता सकारात्मक रहेको र एजेन्डामा “धेरै छुटहरू” रहेको बताए। कुनै पनि सम्झौताको अन्तिम निर्णय ट्रम्पले लिनेछन्।
मंगलबार वासिङ्टन डीसीमा रिपब्लिकन पार्टीको रात्रिभोजमा बोल्दै ट्रम्पले करलाई “महान” कदम भने।
उनले कर लगाएर अमेरिकी कोषले एकै दिनमा २ अर्ब डलर प्राप्त गरेको दाबी गरे।
उनले भने, “मानिस र देशहरूले शुल्क तिरिरहेका छन् र हामी सम्झौताको बारेमा अन्य देशहरूसँग वार्ता गरिरहेका छौं। वार्तामा जापानले पहल गरेको छ।”
ट्रम्पले स्वीकार गरे कि शुल्कहरू “केही हदसम्म विस्फोटक” थिए।
“कर लगाइएको छ, र पहिले कहिल्यै नभएको जस्तो पैसाको वर्षा भइरहेको छ,” ट्रम्पले कोइला खानी कामदारहरू, मन्त्रिपरिषद्का सदस्यहरू र व्यापारिक नेताहरूको दर्शकदीर्घामा भने।
२. नयाँ शुल्क कहिलेदेखि लागू हुनेछ?
चीन बाहेक विश्वका सबै देशहरूमा लगाइएको कर लागू हुन अब केही घण्टा मात्र बाँकी छ।
ह्वाइट हाउसले अमेरिकी स्थानीय समय अनुसार मंगलबार मध्यरातदेखि चीनमाथि १०४% कर लगाइने बताएको छ।
यसका साथै, ट्रम्प प्रशासनले अमेरिकामा ‘सबैभन्दा बढी कर लगाउने सबैभन्दा खराब देश’ भनेर वर्णन गरेका लगभग ६० देशहरूमा मध्यरातदेखि कर पनि लगाइनेछ।
यसैबीच, अमेरिकी सरकारले मे महिनादेखि चीनबाट आउने सस्तो सामानका साना पार्सलहरूमा उच्च शुल्क लगाउने घोषणा गरेको छ। यसले शीन र टेमु जस्ता ठूला चिनियाँ कम्पनीहरूलाई ठूलो घाटा पुर्याउन सक्छ।
गत हप्ता, ट्रम्पले अमेरिकाका लगभग सबै व्यापारिक साझेदारहरूमा १०% कर लगाउने घोषणा गरेका थिए।
अनिश्चितता र अस्थिरताका कारण, विश्वव्यापी शेयर बजारका लगानीकर्ताहरूले ट्रिलियन डलरको घाटा बेहोरेका छन्।
अब विश्व ट्रम्पको नयाँ कर लागू भएपछि के हुन्छ भनेर पर्खिरहेको छ।
३. विश्व नेताहरूले के भने?
फ्रान्सेली राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोंले ट्रम्पलाई विश्वव्यापी शुल्क लगाउने आफ्नो निर्णय ‘वापसी’ लिन अपील गरेका छन्।
“युरोपले कहिल्यै अराजकता चाहेन,” इजिप्टको भ्रमणमा रहेका म्याक्रोनले एक पत्रकारको प्रश्नको जवाफमा भने।
उनले भने कि युरोपेली आयोगले ईयू सदस्य देशहरूको प्रतिक्रियामा काम गरिरहेको छ। केही रिपोर्टहरूले युरोपले अमेरिकी सामानहरूमा २५% सम्मको भन्सार लगाउने विचार गरिरहेको बताएका छन्।
ट्रम्पले युरोपेली संघबाट आयात हुने सामानमा २०% कर लगाएका छन्।
संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले भनेका छन्, ‘यो व्यापार युद्धमा कोही पनि विजेता हुनेछैन र यसको प्रभाव सबैभन्दा गरिब देशहरूमा सबैभन्दा बढी पर्नेछ।’
पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै उनले भने, “व्यापार युद्ध धेरै नकारात्मक छ। यसमा कोही पनि जित्ने छैन, सबैले हार बेहोर्नेछन्।”
४. शेयर बजारमा कस्तो प्रतिक्रिया रह्यो?
सोमबार ठूलो गिरावट आएपछि, मंगलबार विश्वभरका शेयर बजारमा सुधारको संकेत देखियो र अमेरिकी शेयर बजार बढ्दो रूपमा खुल्यो तर कारोबार बन्द हुँदा बजारको भावना नकारात्मक भयो।
मंगलबार अमेरिकी शेयर बजार S&P-५०० सूचकांक १.५७%, डाउ जोन्स ०.८४% र नास्ड्याक २.१५% ले घटेर बन्द भयो।
टेस्लाको शेयर मूल्य ५.४५% ले घट्यो भने एप्पलको शेयर मूल्य ५.२२% ले घट्यो।
अर्को अग्रणी अमेरिकी प्रविधि कम्पनी एनभिडियाको शेयर २.०१% ले घट्यो र अमेजनको शेयर २.८८% ले घटेर बन्द भयो।
अमेरिकाका सात ठूला कम्पनीहरू, जसलाई ‘म्याग्निफिसेन्ट सेभेन’ भनिन्छ, त्यसमा एनभिडिया, अल्फाबेट, अमेजन, एप्पल, माइक्रोसफ्ट, मेटा र टेस्ला पर्छन्।
समाचार एजेन्सी रोयटर्सका अनुसार, अमेरिकी शेयर बजार S&P-५०० सूचकांकको कुल बजार मूल्य पछिल्ला केही व्यापारिक सत्रहरूमा ५ ट्रिलियन डलरले घटेको छ र यो घाटामा यी सात कम्पनीहरूको ठूलो हिस्सा छ।
पाँच ट्रिलियन डलरको यो रकम भारतको कुल अर्थतन्त्रको आकारको डेढ गुणाभन्दा बढी हो।
ट्रम्पको पछिल्लो घोषणापछि बुधबार अष्ट्रेलियाली शेयर बजार ASX-२०० सूचकांक २.१% को गिरावटका साथ खुल्यो।
जबकि जापानको शेयर बजार निक्केई-२२५ सूचकांक ३% को गिरावटका साथ खुल्यो। एक दिन अघि मात्र, यसले ६% को ठूलो उछाल देखेको थियो।
५. कुन कुन देशहरूले बदला लिने निर्णय गरेका छन्?
ट्रम्प सत्तामा आएदेखि नै अमेरिकी प्रशासनको द्वन्द्व सबैभन्दा बढी समाचारमा रहेका देशहरूमध्ये क्यानडा पनि एक हो।
क्यानडाले बुधबारदेखि अमेरिकी कारहरूको आयातमा २५% कर लगाउने बताएको छ। यो महिनाको सुरुमा घोषणा गरिएको थियो।
क्यानडाको अर्थ मन्त्रालयले जारी गरेको विज्ञप्तिमा अमेरिकाले क्यानडाको अटो क्षेत्रमा लगाइएको कर नहटाएसम्म यो कर लागू रहने उल्लेख छ।
भन्सार शुल्कबाट घरेलु कम्पनीहरूलाई भएको क्षतिको सामना गर्न, दक्षिण कोरियाले कार निर्माताहरूलाई कोष बढाउने, कर कटौती गर्ने र घरेलु बजारमा माग बढाउन अनुदान प्रदान गर्ने जस्ता धेरै उपायहरूको घोषणा गरेको छ।
दक्षिण कोरियाले कुनै पनि प्रतिशोधात्मक कारबाही गर्ने धम्की दिएन तर आफ्नो घरेलु उद्योगहरूलाई बचाउन २ अर्ब डलरको प्याकेज घोषणा गर्यो।
६. व्यापार युद्धको बारेमा विज्ञहरू के भन्छन्?
अमेरिका-चीन सम्बन्धमा करको प्रभावको बारेमा, एसिया सोसाइटी पोलिसी इन्स्टिच्युटका उपाध्यक्ष वेन्डी कटलरले बीबीसीलाई भनिन्, “अवस्था राम्रो हुनुभन्दा पहिले झन् खराब हुँदै जानेछ।”
कटलर भन्छन् कि उनलाई शंका छ कि अमेरिकाले चीनलाई वार्तामा सहमत गराउन सक्षम हुनेछ।
उनले भने कि यदि चीन तयार भए पनि, यो अमेरिकीहरूका लागि धेरै ‘गाह्रो’ हुनेछ।
चीनमा उत्पादन हुने सानो अमेरिकी कम्पनीकी संस्थापक सारा वेल्सले करको “स्थायित्व” माथि प्रश्न उठाइन् र यसले गर्दा भएको मूल्य वृद्धिबाट “स्तब्ध” भएको बताइन्।
अमेरिकी शेयर बजारको वित्तीय विश्लेषक संस्था बैंकरेट्ससँग सम्बन्धित स्टीफन केट्सले भने, ‘चीनमाथिको थप करले बजार सुधार हुने आशालाई चकनाचुर पारेको छ।’
उनले भने, “नयाँ जानकारी बाहिर आउँदा, आगामी दिन र हप्ताहरूमा हामीले अझ ठूलो अशान्ति देख्ने सम्भावना छ।”
कलेक्टिभ न्यूजरूमद्वारा बीबीसीको लागि प्रकाशित
-बीबीसी
