हाम्रो आकाश मण्डलमा अनेकौ ग्रह उपग्रह, छुद्र ग्रहहरु घुमिरहेका हुन्छन । पूर्बीय दर्शन ज्यातिस शास्त्रका अनुसार ती ९ ग्रह र २८ नक्षेत्रको पृथ्वीमा खास प्रभाव हुने गर्दछ । यसरी विशेष प्रभाव पार्ने ग्रह तथा उपग्रहमा सूर्य, बुध, चन्द्रमा, मंगल शुक्र, बृहस्पती, सनि रहेका छन । यीनका अलावा राहु र केतु को प्रभाव हुने गर्दछ भनिन्छ । राहुँ र केतु लाई छाँया ग्रह पनि भनिन्छ । यीनको भौतिक उपस्थिती पुष्ट भएको छैन ।
आकाश मण्डल मा अरुण, बरुण र यम अर्थात युरेनश, नेप्च्युन र प्लुटो ग्रहको प्रभाव हुने बताईन्छ । के हुन त यी ग्रहहरु केही तथ्य लाई जान्ने प्रयास गरौ ।
महाभारतमा युरेनसलाई सेतो, नेप्च्युनलाई कालो र प्लुटोलाई तीखो वा तीव्र रूपमा सम्बोधन गरिएको छ। भारतमा युरेनसलाई अरुण, नेप्च्युनलाई वरुण र प्लुटोलाई यम भनिन्छ। हिन्दू पौराणिक कथाहरूमा यो ग्रहको बारेमा भनिएको छ ( साम भवते साम ग्रह )। यसको अर्थ प्रभाव पार्नेलाई ग्रह भनिन्छ। यी ग्रहहरू र तिनीहरूको स्थितिले मानिसहरूलाई तिनीहरूको कर्म वा कार्यको फल दिन्छ। बृहत पराशर होरा शास्त्र अध्याय २, श्लोक ३.४० अनुसार भगवान विष्णुका केही अवतारहरू क्रमशः ग्रहहरूको रूपमा विकसित भए।
युरेनसस् युरेनस, जसलाई हिन्दीमा अरुण भनिन्छ, हाम्रो सौर्यमण्डलको सातौं ग्रह हो। सूर्यबाट औसत २ अर्ब ९० करोड किलोमिटरको दुरीमा बसेर ८४ वर्षमा एउटा परिक्रमा पूरा गरेको यो ग्रह शनिजस्तो बरफको दैत्य मात्र होइन, शनि ग्रहजस्तै धेरै वलयले घेरिएको छ । युरेनस ग्रह राम्रो धुलोको २ वटा घेराले घेरिएको देखिन्छ। युरेनस सौर्यमण्डलको एक अद्वितीय ग्रह हो। यसले सूर्यको वरिपरि आफ्नो कक्षाको समतलमा लगभग ९० डिग्रीको कोणमा परिक्रमा गर्छ। यो ग्रह ७ वर्षसम्म एउटै राशिमा रहन्छ । यसलाई हर्षल पनि भनिन्छ ।
नेप्च्युन सौर्यमण्डलको आठौं र अन्तिम ग्रह, नेप्च्युनले सूर्यको वरिपरि एक परिक्रमा १६४.८० वर्षमा पूरा गर्छ। तर खोजको दृष्टिकोणबाट, यसको एक पात्रो वर्ष २३ सेप्टेम्बर २०११ मा पूरा भयो। रोमन र ग्रीक पौराणिक कथाहरूमा, नेप्च्यूनलाई समुद्र ( पानी ) को देवता मानिन्थ्यो। भारतमा पनि यसलाई पानीको देवता ‘वरुण’ मानिन्छ। ज्योतिषशास्त्रका अनुसार नेप्च्युन जल राशिको स्वामी मीन राशि हो। पश्चिमी ज्योतिषशास्त्र अनुसार नेप्च्यून बृहस्पति र चन्द्रमा जस्तै शान्त र शुभ ग्रह हो। यो एक शक्तिशाली ग्रह हो, जुन १३३ दशमलब ४ वर्ष टाढा छ ।
प्लुटो ग्रहहरूको श्रेणीबाट प्लुटोलाई बाहिर निकालेपछि, यो अब सौर्यमण्डलको अन्तिम ग्रह हो। यसको व्यास ४९,००० किलोमिटर छ, जुन पृथ्वीको व्यास भन्दा ३.५ गुणा बढी छ। यो १६ घण्टा र ११ मिनेटमा एक पटक घुम्छ, यसको अक्षमा २९ डिग्री झुकिन्छ। यसले १६४.८० वर्षमा ५.४८ किलोमिटर प्रति सेकेन्डको गतिमा आफ्नो कक्षामा सूर्यको वरिपरि एक परिक्रमा पूरा गर्छ। उनी लगभग २५ देखि ३३ वर्षसम्म एउटै राशिमा बस्छन्
यो आकारमा सौर्यमण्डलको चौथो ठूलो ग्यासयुक्त ग्रह हो, जसका कारण यो नीलो रङको देखिन्छ। यसको वरिपरि आठवटा स्याटेलाइट र लाइट रिङ्गहरू पाइन्छन्। यसको तापक्रम माइनस १९७ डिग्री सेल्सियस छ। छ। यस ग्रहमा २०० किलोमिटर प्रति घण्टाको गतिमा शक्तिशाली तूफानहरू उड्छन्। यसमा कालो, बैजनी र सेतो धब्बा पनि देखियो, जुन रहस्य नै बनेको छ ।
