Friday 22nd October 2021

दरबारिया खाना अब पुस्तकमा


आर.बि.बुढाथोकी – नेपालमा राणाहरुको छुट्टै पहिचान छ। कुनै जमाना श्री ३ महाराज भएर १०४ बर्ष राज्य सत्ता चलाएका राणाहरुको खानपानमा आफ्नै चुला चौको र स्वाद छ । उनीहरुको आफ्नै रैथाने बर्ग समाज र रहन सहन छ । टेस्ट अफ रोयल भने झै दरबारिया खानपानका बिषय जान्ने बुझ्ने रहर कसलाई नहोला ! राजा महाराजले आफ्नो भोजनमा के के खान्छन त भन्ने गिज्ञासा सबैमा हुन्छ । उसिनेको बदेल टिमुरको धुलो मसलासँग खाने राणाहरुको लोकप्रिय र रोजाइको परिकार हो । चादिको थालमा घेराबन्द्दी गरेर भजन गर्नु हुनिहरुको सस्कार नै हो । भारतमा मुगाल राजाहरुको राज्यमा आफ्नै पहिचान बोकेको खाना भए जस्तै राणा खानदानमा पनि आफ्नै शैली थियो र छ । राणाहरु उपल्लो दर्जामा गणणा हुने हुँदा उनिहरुको खाने शैली र परीकारका बिषय धेरै अनबिज्ञ नै थिए तर अब खुल्ला किताब झै सम्पूर्ण खाना पुस्तकमा सार्वजनिक भएको छ । दरबारिया तबरको खानपान हुने राणा कालिन परिकारहरुको पनि आफ्नै ईतिहास छ ,आफ्नै काल खन्ड छ ।

छुट्टै पहिचान बोकेको राणा कुजिनलाई जोगाइ राख्नु पर्छ र त नयाँ पुस्ताले बुझ्ने अबसर पाउछन भनी यसका लागि पुस्तकमा उतार्न जरुरी ठानी रोहिनी राणाले यो अमुल्य आट गरेकी छिन । आफुले देखेको भोगेको र बनाएका राणा परीकारहरुलाई उनले संग्रह गर्ने हेतुले यो पुस्तक सार्वजनिक गरेकी हुन । खानाको बिषयमा कलम चलाऊन र पुस्तक लेख्न कुनै पाच तारे होटलको सेफ नै हुनु पर्दैन भन्ने अब्बल उधारणा उनले तयार गरेको पुस्तकले साबित गरेको छ । उनले तयार गरेको पुस्तकमा राणा समुदायको समुर्ण रैथाने परम्परागत खाना समाबेश गर्ने प्रयास गरिएको छ । राणा पकवानको ईतिहास लोप हुने देखेर उनले भोगेका दाउरामा पकाएका परिकार देखी आजको परिबेशसम्मका परिमार्जित खानाका रेसेपीहरु समेट्ने प्रयास गरिएको छ ।

उहाको अधुरो सपना ढिलै भए पनि पुरा भएकोमा दङग हुनु हुन्छ । यो पुस्तकले राणा समाजको खानपानका बिषयमा बिस्वलाई अबगत हुनेमा उहा विश्वस्त हुनु हुन्छ । जङगलमा शिकार गरिएका बदेलका याबत परीकार देखी आलुका राणा कालिन परिकार र भारतबाट प्रभाबित भएर बनेका नयाँ खानाका बिस्तारहरु पनि पुस्तकमा समाबेश छन । राणाहरु खानामा सोखिन थिए र स्वादिस्ट तबरका आफ्नै परिकार खान रुचाउथे भन्ने प्रमाण पनि पुस्तकले प्रस्ट पारेको छ । यो पुस्तकले नयाँ पुस्ताका पकवानमा चाख दिने जो कोहिलाई निकै उपयोगी सिद्द हुनेछ । १०४ वर्ष लामो शासन गरेको राणाका ९ दाजुभाइको भिन्नभिन्न घरका भान्छामा पाक्ने फरक परिकारहरुमा आ आफ्नै बिशेषता बोकेको लेखक रोहिनी राणाको भनाइ छ । जंगबहादुर देखि मोहन शमशेरसम्मको रेसिपी समाबेश गर्ने प्रयास गरिएको यो पुस्तकले धेरैको खुल्दुली मेटाएको छ र राणा कालिन खाना सम्बन्धी अध्ययन अनुसन्धान गर्नेहरुका लागि पनि राम्रो हतिहार साबित छ ।
राणा पारीकारहरु भुटेको,तारेको र मसलेदार चटपटा हुने हुँदा जो कोहिले सहज रुपमा तयार गर्न कठिन छ । नेपाली खानाको ईतिहासको खोजी गरीरहेको यो अबस्थामा हाम्रो खानाको सस्कार कस्तो थियो त भन्ने केही हत सम्म प्रस्ट छ ।

नेपाली खानालाई बिस्वसामु चिनाउन हामीले सर्ब प्रथम हाम्रो आ आफ्नो समुदायको खानपान बुझ्न जरुरी हुन्छ र राणा समुदायको खानपानको बिषयमा उनले चलाएको कलमले एक तर्फी ढोका खोलेको नेपाली खानपान बिज्ञहरुको ठहर छ । अबका दिनमा अन्य समुदायको पनि यसरी नै पुस्तकको रुपमा आउन सकेमा हामीले समग्र नेपाली खाना विश्वलाई चिनाउन धेरै समय कुर्नु नपर्ने देखिन्छ । राणा समुदायले प्रयोग गर्ने भाडाकुडा र खाने शैली जस्तै अन्य समुदायको पनि अध्ययन र अनुसन्धान गर्नु आजको प्रमुख आबश्यकता हो । जसरी हाम्रो धर्म कला संस्कृति बिस्व सामु चिनिदै गएको छ त्यही रफ्तारमा खानपान पनि चिनिनु जरुरी हुन्छ जुना कुरा आजका पुस्ताले जान्नु र बुझ्नु जरुरी छ ।


Loading...
सम्बन्धित शीर्षकहरु

जन्मदिनको अवसरमा शुभकामनासहित बन्दना घिमिरे - भरतपुर,चितवनकी चेली,सफल व्यवसायी, कुशल पाठक र लघुकथाकार गीता शर्मा चापागाईंले मिति २०७८/७/४ गते हाम्राे…

तितोपाटी- वैदेशिक रोजगारीका लागि भन्दै दुबई गएर अलपत्र परेका पर्साको बहुदरमाई नगरपालिका घर भएका सात युवा उद्धार पश्चात घर फर्केका…

जुनेली परिकल्पना गरी जोडेम हामी धेरै मीत, ज्ञान,भाव,साहित्यमा सधै हुन्छ हाम्रो जीत, सत्यता र शीतलताको प्रतीक बन्यो जुनेली शीत, विश्वास…

प्रतिकृयाहरू