तिलक भण्डारी (कमल) – अहिलेको ताजा बहस समाजिक संजालमा धैरै भाइरल भएको बिषय मृगौला प्रत्यारोपण र डायलाइसिसको हो । यो बिषयमा समाजिक संजालमा निकै चर्चा र बहस भएको छ । तर सकारात्मक कुरालाई आत्मसाथ गराउने जिम्मेवारी राज्यको दायित्व हो । कुनै पनि मृगौला पीडित नेपाली नागरिकले कति गाह्रो र असहज महसुस गनुपर्छ भन्ने दृष्टान्त प्रस्तुत भएको छ ।
राज्य संचालन गर्ने जिम्मा लिएका उपल्लो तह तप्काका ब्यक्तिलाई जति सहज छ मृगौला प्रत्यारोपण त्यति सहज छैन हामी समान्य नागरिकको लागी त्यसकारण राज्यको तर्फबाट सम्भब भए निशुल्क नभएपनि न्यनुतम शुल्कमा नागरिकलाई सेवा दिनुपर्छ । तबमात्र राज्य हाम्रो अभिभाबक हो भन्ने महसुस सबैले अनुभुति गर्छन ।
नेपालमा तत्कालको तथ्यांक हेर्दा प्रति दश हजारमा एक जना नेपाली नागरिक मृगौला पीडित छन । यसरी हर्दा लगभग एक बर्षमा तिन हजार मृगौला पीडित थपिन्छ । यस्तो जटिल रोगलाई कसरी राज्यको तर्फबाट अनुदान दिन सकिन्छ भनेर बिशेष किसिमको योजना तय गरी समस्याको हल गर्नु राज्यको दायित्व हो ।
समान्य नागरिकलाई मृगौला उपचार गर्न धैरै गाह्रो र असज छ किनभने जटिल र खर्चिलो धैरै छ । पैसाको ब्यबस्थापन गर्न धैरै कठिन छ । पैसाको लागी सामाजिक संजाल या सडकमा बसेर बिलौना गर्ने दिनको अन्त्य होस र राज्यको तर्फबाट उचित राहतको जनताले प्रतिक्षा गरेको यर्थाथ हो ।
तत्कालको तथ्यांक हेर्दा दैनिक चार हजार छ सय डायलाइसिस प्रत्येक दिन गर्नु पर्ने देखिन्छ । यो समस्याको समधान होइन यसको हप्ताको दुइ पटक शरिरबाट बेकार पदार्थ निकाल्नु पर्ने अन्य रोगको सक्रमण पनि त्यति धैरै र जोखिम त्यसमाथि खर्च पनि मासिक तिस हजार भन्दा पनि धैरै हुने हुदा मानिसले अकालमा मृत्युवरण गनुपर्ने हुन्छ । सतहत्तर जिल्लामा यो सेवा सुबिधा छैन अहिले मात्र त्रिपन्न अस्पतालमा मात्र उपल्ध छ । त्यसकारण यो धैरै जटिल पिडादायी छ । बिरामीको रोगको तनाब र आर्थिक प्रबन्ध गर्न नसक्दा मानसिक तनाब भई भोलि फेरी मानसिक रोगको सिकार बन्नु पर्ने हुन्छ ।
मृगौला प्रत्यारोपण गर्न सामान्य नागरिकले पनि पाउनुपर्छ । तर यो सेवा प्राप्त गर्न त्यति सजिलो भने पकै पनि छैन । किन भने मृगौला दान गर्ने ब्यक्ति आफन्त वा नजिकको भयो भने मात्र यो सहज छ । नत्र भने यो धैरै गाह्रो छ । सबै परिवारमा मृगौला दान गर्न सक्ने ब्यक्ति नहुन सक्छ । सानो बच्चा र बुढा बुढी बाबा आमा र अन्य आफन्तमा रगत अन्य कारणले उपल्ध नहुन पनि सक्छ । त्यसकारण यस्तो बाध्यताकारी अबस्थाको अन्त्य गर्नु आजको आबश्यकता हो ।
तत्काल समस्याको समधानको लागी कानुन परिर्माजन गर्नु पर्छ । तबमात्र समान्य नागरिकले पनि मृगौला प्रत्यारोपण गर्न सम्भब हुन्छ । मृगौला दान दिने ब्यक्तिले आफनो खुशिले दिन चाहेमा कुनै रोकावट बिना नै दान दिन मिल्ने कार्यको शुरूवात गर्नु पर्छ । तब मात्र सबै नागरिकले सहजरूपमा सेवा लिन सक्छन । निति नियम परिर्माजन भएपछि यसको नियमन हुन पनि जरूरी हुन्छ । भोलिका दिनमा कालो बजारी हुने ढोका बन्द गर्ने निति लिनुपर्छ । तब मात्र मासिक दश हजार खर्च गरेर भएपनि जिवन सहज तरिकाले बाच्न र आफ्नो परिवारको भरण पोषण गरी सामान्य अन्य नागरिक सरह बाच्न सकिन्छ ।
रोगी र पीडित भएर भोलि आउने भाबि दिनमा कसैलाई पनि सडक र समाजिक संजालमा आएर जिवन रक्षाको लागी कसैको अपेक्षा गर्ने दिनको अन्त्य होस । सबैको चाहना र अहिले जरूरी यसैमा देखिन्छ । त्यसकारण बोलीमा समाजबाद मात्र होइन व्यबहारमा पनि समाजबादको अनुभुति गर्न मिलोस सबैलाई ! बाद जुन भएपनि फरक पदैन तर बिरालोको काम भनेको मुसा मार्नु हो यहि भनाइलाई आत्मसाथ गरी यो समस्याको अन्त्य होला भन्ने अपेक्षा सबै नागरिकमा छ ।
