अमेरिका–इजरायल र खाडी मुलुकलाई तेहरानको चेतावनी
इरानले अमेरिका र इजरायलबाट पुनः सैन्य आक्रमण भए त्यसको जवाफ खाडी क्षेत्रका अमेरिकी सैन्य तथा आर्थिक संरचनासम्म पुग्न सक्ने चेतावनी दिएको दाबी गरिएको छ। ऊर्जा केन्द्र, तथ्याङ्क केन्द्र, कृत्रिम बुद्धिमत्तासम्बन्धी पूर्वाधार र समुद्रमुनिका सञ्चार केबलसमेत सम्भावित जोखिमका रूपमा चर्चामा आएका छन्। यस्तो चेतावनीले अमेरिका–इरान तनाव फेरि चर्किए क्षेत्रीय युद्धमा विस्तार हुन सक्ने चिन्ता बढाएको छ।
तर प्रस्तुत विवरणमा उल्लेख गरिएका सम्भावित निशाना र चेतावनीको समयबारे स्वतन्त्र पुष्टि आवश्यक छ। इरानले कुनै संरचनामाथि आक्रमण गर्ने निर्णय गरिसकेको वा आक्रमण आसन्न रहेको निष्कर्ष निकाल्न यो सामग्री मात्रै पर्याप्त हुँदैन।
फत्ताह क्षेप्यास्त्र इरानले सन् २०२३ मा सार्वजनिक गरेको हो। इरानी अधिकारीहरूले यसको दूरी करिब १,४०० किलोमिटर र गति ध्वनिको गतिभन्दा १५ गुणासम्म हुने दाबी गरेका छन्। त्यसै वर्ष ‘फत्ताह–२’ पनि सार्वजनिक गरिएको थियो। तर यी क्षमताका सबै विवरण स्वतन्त्र परीक्षणबाट पुष्टि भएका छैनन्। सैन्य विश्लेषकहरूले क्षेप्यास्त्रको वास्तविक गतिभन्दा पनि उडानका क्रममा दिशा परिवर्तन गर्न सक्ने क्षमता कति प्रभावकारी छ भन्ने विषयलाई महत्त्व दिएका छन्।
फत्ताहलाई अन्तरमहादेशीय क्षेप्यास्त्रका रूपमा बुझ्नु सही हुँदैन। यसलाई क्षेत्रीय दूरीमा प्रहार गर्न सक्ने मध्यम दूरीको ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र प्रणालीका रूपमा वर्गीकृत गरिएको छ। यसको उडानका क्रममा देखिने असामान्य बादल वा जेलीफिसजस्तो आकृतिले मात्रै कुन क्षेप्यास्त्र प्रहार भयो, त्यसको गति कति थियो वा त्यसले प्रतिरक्षा प्रणाली छल्न सक्छ भन्ने प्रमाणित गर्दैन।
समुद्रमुनिका सञ्चार केबल किन चिन्ताको विषय?
रोयटर्सले अक्टोबर २३ मा प्रकाशित गरेको समाचारअनुसार, अमेरिका र इजरायलले पुनः आक्रमण गरे खाडी क्षेत्रका समुद्रमुनिका सञ्चार केबललाई निशाना बनाउन सकिने योजना इरानले तयार पारेको दाबी दुई वरिष्ठ इरानी सुरक्षा अधिकारीले गरेका छन्। यस्ता केबलमा क्षति पुगे क्षेत्रीय इन्टरनेट, वित्तीय कारोबार, विद्युतीय व्यापार र दूरसञ्चार सेवामा अवरोध आउन सक्छ।
यो जोखिम क्षेप्यास्त्रमा मात्र सीमित छैन। खाडीका ऊर्जा केन्द्र, विमानस्थल, सैन्य अखडा, सञ्चार पूर्वाधार र समुद्री यातायातमा असर परे त्यसको प्रभाव विश्व बजारसम्म पुग्न सक्छ। तेल तथा ग्यास आपूर्तिमा अवरोध आए इन्धनको मूल्य बढ्न सक्छ भने समुद्री मार्ग असुरक्षित हुँदा ढुवानी र बीमाको लागत पनि बढ्न सक्छ।
के अमेरिका–इरान युद्ध फेरि चर्किन सक्छ ?
अक्टोबर २४ मा सार्वजनिक अमेरिकी गुप्तचर चेतावनीमा इरानसँग सम्बन्धित अमेरिकी नागरिक तथा कर्मचारीलाई निशाना बनाउने योजनाबारे चिन्ता व्यक्त गरिएको समाचार आएका छन्। उता, इरानले अमेरिका वा इजरायलबाट नयाँ आक्रमण भए जवाफी कारबाही व्यापक बनाउने चेतावनी दिएको छ। यसले कूटनीतिक प्रयास कमजोर भए द्वन्द्व थप चर्किने जोखिम देखाउँछ।
तर युद्ध पुनः सुरु हुने निर्णय भइसकेको निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन। फत्ताह क्षेप्यास्त्रका दाबी, सञ्चार केबलमाथि सम्भावित आक्रमण र खाडीका पूर्वाधारलाई दिइएको चेतावनीलाई एउटै निश्चित सैन्य योजनाका रूपमा प्रस्तुत गर्न पनि पर्याप्त प्रमाण छैन।
