संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) ले वरिष्ठ कूटनीतिज्ञ लाना नुसैबेहलाई संयुक्त राष्ट्रसंघ (यूएन) को आगामी महासचिव पदका लागि उम्मेदवार बनाएको छ। तर उनको उम्मेदवारीसँगै यूएईको मानवअधिकार अवस्था र विदेश नीतिमाथि बहस सुरु भएको छ।
हालका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसको कार्यकाल सन् २०२६ को अन्त्यमा सकिँदैछ। त्यसपछि नयाँ महासचिव चयन गर्ने प्रक्रिया चलिरहेको छ। नुसैबेह यसअघि झण्डै एक दशकसम्म संयुक्त राष्ट्रसंघमा यूएईकी स्थायी प्रतिनिधि रहेकी थिइन्।
यूएईका राष्ट्रपति शेख मोहम्मद बिन जायेद अल नाहयानले नुसैबेहलाई अनुभवी र सक्षम कूटनीतिज्ञ भन्दै उनको नाम सिफारिस गरेका हुन्। उम्मेदवारी घोषणा भएपछि नुसैबेहले सरकारी जिम्मेवारीबाट अस्थायी बिदा लिएर चुनावी अभियानमा लाग्ने बताएकी छन्।
नुसैबेहलाई अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिमा राम्रो अनुभव भएकी व्यक्तिका रूपमा हेरिन्छ। उनले संयुक्त राष्ट्रसंघ सुरक्षा परिषद्मा काम गर्दा गाजामा मानवीय सहायता पुर्याउने विषयमा सक्रिय भूमिका खेलेको बताइन्छ। कतिपय विश्लेषकहरूले उनलाई विभिन्न पक्षबीच संवाद र सहमति गराउन सक्ने योग्य कूटनीतिज्ञको रूपमा मूल्यांकन गरेका छन्।
तर उनको उम्मेदवारी विवादरहित छैन। मानवअधिकार संस्थाहरूले यूएईमा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता, राजनीतिक अधिकार र नागरिक स्वतन्त्रतामाथि प्रतिबन्ध रहेको आरोप लगाएका छन्।
अर्को विवाद सुडानको गृहयुद्धसँग जोडिएको छ। केही अन्तर्राष्ट्रिय संस्था र संयुक्त राष्ट्रसंघका विज्ञहरूले यूएईमाथि सुडानको सशस्त्र समूह आरएसएफलाई सहयोग गरेको आरोप लगाएका छन्। यूएईले भने यी सबै आरोप अस्वीकार गर्दै आएको छ र कुनै पनि पक्षलाई सैन्य सहयोग नगरेको दाबी गरेको छ।
मानवअधिकारकर्मीहरूका अनुसार नुसैबेह महासचिव बनेमा संयुक्त राष्ट्रसंघको निष्पक्षतामाथि प्रश्न उठ्न सक्छ। तर उनका समर्थकहरू भने उनलाई व्यवहारिक, अनुभवी र प्रभावकारी नेतृत्व दिन सक्ने उम्मेदवारका रूपमा प्रस्तुत गरिरहेका छन्।
महासचिव बन्नका लागि उम्मेदवारले सुरक्षा परिषद्का १५ सदस्य राष्ट्रमध्ये कम्तीमा ९ देशको समर्थन पाउनुपर्छ। साथै अमेरिका, बेलायत, फ्रान्स, रुस वा चीनमध्ये कुनै एक स्थायी सदस्यले भिटो प्रयोग गरे उम्मेदवार चयन हुन सक्दैन।
हाल कोस्टारिका, गुयाना र अर्जेन्टिनालगायतका उम्मेदवार पनि प्रतिस्पर्धामा छन्। अहिलेसम्म कुनै उम्मेदवारले स्पष्ट बहुमत समर्थन पाउन सकेका छैनन्।
नुसैबेहको उम्मेदवारीले संयुक्त राष्ट्रसंघको आगामी नेतृत्व चयनलाई थप रोचक बनाएको छ। अब सुरक्षा परिषद् र महासभामा हुने छलफल तथा मतदानले उनी विश्वकै सबैभन्दा ठूलो अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाको नेतृत्वमा पुग्न सफल हुन्छिन् कि हुँदैनन् भन्ने तय गर्नेछ।
https://www.france24.com/en/americas/20261022-emirati-diplomat-could-become-next-un-chief-despite-human-rights-concerns-uae-sudan-un-secretary-general-lana-nusseibeh
