Tuesday 13th October 2026

रोचक तथ्य: पृथ्वीको नजिकैको महादेशभन्दा अरबौँ किलोमिटर टाढाको ग्रह पहिले पत्ता लाग्यो


अन्वेषणको इतिहासमा एउटा अचम्मलाग्दो तथ्य छ—नजिक हुनु भनेको सधैँ पहिले पत्ता लाग्नु होइन।

पृथ्वीबाट अरबौँ किलोमिटर टाढा रहेको अरुण ग्रह (Uranus) लाई मानिसहरूले सन् १७८१ मै नयाँ ग्रहका रूपमा पहिचान गरेका थिए। तर त्यही समयमा पृथ्वीमै रहेको विशाल अन्टार्कटिका महादेश भने अझै पूर्ण रूपमा प्रमाणित र अभिलेखित भएको थिएन।

सन् १७८१ मा खगोलशास्त्री विलियम हर्सेलले अरुण ग्रहलाई पहिलोपटक अवलोकन गर्दा उनले त्यसलाई सुरुमा धूमकेतु हुन सक्ने ठानेका थिए। तर निरन्तर अवलोकन र गणनापछि त्यो वस्तु वास्तवमा शनिभन्दा बाहिर सूर्यको परिक्रमा गर्ने पहिले अज्ञात ग्रह भएको पुष्टि भयो।

यो खगोल विज्ञानको इतिहासमा ठूलो उपलब्धि थियो। हजारौँ वर्षसम्म मानिसहरूले नाङ्गो आँखाले देख्न सक्ने ग्रहहरूलाई नै हाम्रो ज्ञात सौर्यमण्डलको लगभग अन्तिम सीमा ठानेका थिए। अरुण ग्रहको खोजले त्यस सीमालाई अचानक निकै पर धकेलिदियो।

तर पृथ्वीमै एउटा विशाल महादेश अझै रहस्यकै विषय थियो।

करिब १ करोड ४० लाख वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको अन्टार्कटिका अत्यन्त दुर्गम स्थान, कठोर चिसो, खतरनाक समुद्री मार्ग र विशाल हिमचादरले ढाकिएको भूभागका कारण पुग्न अत्यन्त कठिन थियो। यसको महादेशीय भूभाग देखिएको पुष्टि भने करिब सन् १८२० तिर भएको मानिन्छ।

यसले एउटा अद्भुत विरोधाभास देखाउँछ—

मानिसले पृथ्वीबाट अरबौँ किलोमिटर टाढाको नयाँ ग्रह पत्ता लगाइसकेका थिए, तर आफ्नै ग्रहमा रहेको विशाल महादेशलाई पूर्ण रूपमा प्रमाणित गर्न अझै दशकौँ लाग्यो।

टेलिस्कोपले सौर्यमण्डलको परपरसम्म हेरेर अज्ञात संसार देख्न सक्थ्यो, तर जहाजहरूलाई आफ्नै पृथ्वीको बरफले ढाकिएको महादेशसम्म पुग्न कठिन भइरहेको थियो।

कहिलेकाहीँ आँखाले धेरै टाढासम्म हेर्न सकिन्छ, तर पाइला चालेर आफ्नै अगाडि रहेको ठाउँसम्म पुग्न त्यसभन्दा धेरै कठिन हुन्छ।


सम्बन्धित शीर्षकहरु

नेपालमा गत भदाै १० गते भोटेकोशी नदी हुँदै त्रिशुली नदीमा आएको विनाशकारी बाढी तथा पहिरोबाट प्रभावित परिवारहरूको सहयोगका लागि गैरआवासीय…

काठमाडौं जिल्ला अदालतले नक्कली भुटानी शरणार्थी बनाएर नेपाली नागरिकलाई अमेरिका पठाइदिने नाममा ठगी गरिएको प्रकरणको फैसलाको पूर्णपाठ सार्वजनिक गरेको छ।…

भारतमा मतदाता सूची संशोधनलाई लिएर विवाद बढ्दै गएको छ। विपक्षी दलहरूले प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको दललाई फाइदा पुग्ने गरी मतदाता सूचीबाट…

प्रतिकृयाहरू
...