इरान र ओमानले विश्वकै महत्वपूर्ण समुद्री व्यापारिक मार्गमध्ये एक मानिने होर्मुज जलडमरूमध्य (Strait of Hormuz) मा प्रस्तावित सुरक्षित जहाज आवतजावत मार्ग (Safe Shipping Route) का भौगोलिक समन्वय (Coordinates) मा आपसी समझदारी कायम गरेका छन्। इरानका विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बघाईका अनुसार दुवै देशबीचको प्राविधिक सहमति अन्तिम चरणमा पुगेको छ।
इरानले वार्ता व्यावसायिक र सकारात्मक ढंगले अघि बढिरहेको जनाएको छ। यद्यपि, उनले मार्गको समन्वयमा सहमति भए पनि त्यसले मात्र जलडमरूमध्यमा पूर्ण सुरक्षा सुनिश्चित गर्न नसक्ने स्पष्ट पारे। केही प्राविधिक तथा राजनीतिक विषयहरू अझै टुंगिन बाँकी रहेको पनि उनले बताए।
होर्मुज जलडमरूमध्य विश्वको सबैभन्दा संवेदनशील समुद्री मार्गमध्ये एक हो, जहाँबाट विश्वव्यापी तेल तथा प्राकृतिक ग्यासको ठूलो हिस्सा ओसारपसार हुन्छ। हालैका क्षेत्रीय तनावका कारण यो मार्ग प्रभावित भएपछि अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजार र समुद्री व्यापारमा व्यापक असर परेको थियो।
यसैबीच, ओमानले अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री संगठन (IMO) सँग समन्वय गर्दै सुरक्षित आवागमनका लागि अस्थायी समुद्री मार्ग उपलब्ध गराउने प्रयास गरिरहेको छ। ओमानले अन्तर्राष्ट्रिय कानुनअनुसार जलमार्गको स्वतन्त्र प्रयोग सुनिश्चित गर्ने आफ्नो प्रतिबद्धता दोहोर्याएको छ।
पूर्ण युद्धविराम (ceasefire) हुनका लागि सामान्यतया यी सर्तहरू पूरा हुनुपर्छ:
- दुवै पक्षले सैन्य आक्रमण रोक्ने औपचारिक सहमति गर्नुपर्छ।
- मध्यस्थकर्ता (जस्तै ओमान, कतार वा अन्य देशहरू) मार्फत सम्झौताको कार्यान्वयन सुनिश्चित हुनुपर्छ।
- सुरक्षा, कैदी आदानप्रदान, समुद्री मार्ग तथा अन्य विवादित विषयमा सहमति बन्नुपर्छ।
- युद्धविरामको अनुगमन गर्ने संयन्त्र स्थापना हुनुपर्छ।
हाल देखिएका संकेतहरू भने केही सकारात्मक छन्:
- इरान र ओमानबीच होर्मुज जलडमरूमध्यमा सुरक्षित जहाज आवागमन मार्ग सम्बन्धी प्राविधिक सहमति भएको छ।
- केही कूटनीतिक वार्ताहरू जारी छन्।
- तर अझै पनि सबै पक्षबीच पूर्ण राजनीतिक सम्झौता भएको छैन।
यसकारण, निकट भविष्यमा आंशिक तनाव कम हुने सम्भावना भए पनि पूर्ण युद्धविराम कहिले हुन्छ भन्ने कुरा अहिले निश्चित रूपमा भन्न सकिँदैन। यदि वार्ता सफल भयो भने केही दिन वा केही साताभित्र प्रगति हुन सक्छ, तर वार्ता असफल भए द्वन्द्व फेरि चर्किन पनि सक्छ।
