भारतको उत्तरपूर्वी राज्य सिक्किममा निर्माणाधीन टिस्टा स्टेज–६ जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङभित्र भएको भीषण मिथेन ग्यास विस्फोटपछि मृत्यु हुनेको संख्या २० पुगेको छ। विषाक्त ग्यास र सुरुङभित्र जमेको पानीका कारण उद्धार कार्य अत्यन्तै कठिन बनेको छ भने अझै केही कामदार बेपत्ता रहेको आशंका गरिएको छ।
यो दुर्घटना सिक्किमको नाम्ची जिल्लास्थित राष्ट्रिय जलविद्युत् निगम (NHPC) को ५०० मेगावाट क्षमताको टिस्टा स्टेज–६ आयोजनामा भएको हो। प्रारम्भिक अनुसन्धानअनुसार चट्टानभित्र जमेको मिथेन ग्यास अचानक विस्फोट हुँदा सुरुङको एक भाग भत्किएको थियो। विस्फोटसँगै सुरुङ धुवाँ, विषाक्त ग्यास र भग्नावशेषले भरिएपछि भित्र रहेका कामदारहरू फसेका थिए।
उद्धार टोलीले सुरुङभित्र अत्यधिक मात्रामा मिथेन, कार्बन मोनोअक्साइड र अन्य विषाक्त ग्यास रहेको जनाएको छ। यही कारण उद्धारकर्मीहरूलाई विशेष श्वासप्रश्वास उपकरण लगाएर सीमित समयका लागि मात्र सुरुङभित्र प्रवेश गर्न अनुमति दिइएको छ। सुरुङभित्र पानी भरिनु र संरचना थप भत्किने जोखिमले खोज तथा उद्धार अभियान झन् जटिल बनेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।
सिक्किम सरकारले घटनाको उच्चस्तरीय छानबिन गर्ने घोषणा गरेको छ। दुर्घटनाको वास्तविक कारण पत्ता लगाउन विशेष समिति गठन गरिने जनाइएको छ भने आयोजना सञ्चालन गरिरहेको NHPC ले मृतकका परिवारप्रति समवेदना व्यक्त गर्दै उद्धार कार्यमा सबै सरकारी निकायसँग समन्वय गरिरहेको जनाएको छ।
हिमाली भूगोल, कमजोर चट्टानी संरचना र प्राकृतिक ग्यासको सम्भावित उपस्थितिका कारण टिस्टा नदी क्षेत्रमा यस्ता पूर्वाधार निर्माण परियोजनाहरू उच्च जोखिमयुक्त मानिन्छन्। यस दुर्घटनाले भारतका हिमाली क्षेत्रमा सञ्चालन भइरहेका ठूला जलविद्युत् आयोजनाहरूमा सुरक्षा मापदण्ड, ग्यास निगरानी प्रणाली तथा आपतकालीन उद्धार तयारीबारे फेरि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ।
