इरानको नातान्ज (Natanz) परमाणु केन्द्र नजिक रहेको अत्यन्तै सुरक्षित भूमिगत संरचना ‘पिकएक्स माउन्टेन’ (Pickaxe Mountain) तेहरानको परमाणु कार्यक्रम रोक्ने प्रयासमा सबैभन्दा ठूलो बाँकी चुनौतीका रूपमा उभिएको छ। इजरायली सेना रेडियोले बुधबार सार्वजनिक गरेको नयाँ विवरणअनुसार यो केन्द्रको मजबुतीलाई लिएर इजरायल गम्भीर रूपमा चिन्तित छ।
रिपोर्टका अनुसार पिकएक्स माउन्टेन पहाडको गहिराइमा निर्माण गरिएको भूमिगत सुरुङहरूको जटिल सञ्जाल हो। विश्लेषकहरूका अनुसार यसको केही भाग चट्टानभित्र १०० मिटरभन्दा बढी गहिराइमा रहेको हुन सक्छ, जसका कारण अत्याधुनिक ‘बंकर बस्टर’ बमले समेत यसलाई नष्ट गर्न अत्यन्त कठिन हुने अनुमान गरिएको छ।
इजरायली सञ्चारमाध्यमहरूले इरानले अघिल्ला आक्रमणपछि आफ्नो उन्नत युरेनियम संवर्धन गर्ने सेन्ट्रिफ्युजहरू यसै भूमिगत केन्द्रमा सार्न थालेको हुन सक्ने दाबी गरेका छन्। उपग्रह तस्वीरहरूले नयाँ सुरुङ, सुरक्षा घेरा विस्तार तथा निरन्तर उत्खनन भइरहेको देखाएको बताइएको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय परमाणु ऊर्जा एजेन्सी (IAEA) ले अहिलेसम्म यस केन्द्रमा निरीक्षणको पहुँच पाएको छैन। पश्चिमी मुलुकहरूका अनुसार यो केन्द्र भविष्यमा युरेनियम संवर्धन, सेन्ट्रिफ्युज उत्पादन वा उच्च संवर्धित युरेनियम भण्डारणका लागि प्रयोग हुन सक्ने आशंका छ। यद्यपि इरानले भने आफ्नो परमाणु कार्यक्रम शान्तिपूर्ण उद्देश्यका लागि मात्रै रहेको दाबी गर्दै आएको छ।
इजरायल र अमेरिकाले इरानको परमाणु क्षमतामाथि दबाब बढाइरहेका बेला ‘पिकएक्स माउन्टेन’ सबैभन्दा कठिन सैन्य लक्ष्यका रूपमा हेरिएको छ। सुरक्षा विज्ञहरूका अनुसार यदि यो केन्द्र पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा आयो भने, इरानको परमाणु कार्यक्रमलाई सैन्य कारबाहीमार्फत रोक्न झन् जटिल हुने सम्भावना छ।
