उत्तर प्रदेशको सम्भल जिल्लाको लदाई सराई क्षेत्रमा बुलडोजरहरू प्रयोग गरी उत्खनन कार्यको क्रममा 50 वर्ष पुरानो स्टेपवेल फेला परेको थियो, अधिकारीहरूले मंगलबार घोषणा गरे। स्थानीय प्रशासनको नेतृत्वमा चलिरहेको अतिक्रमण विरुद्धको अभियानको एक हिस्साको रूपमा यो खोज आएको हो, यस क्षेत्रका धार्मिक स्थलहरू नजिकैका अनधिकृत संरचनाहरूलाई लक्षित गर्दै खोजी तथा उत्खनन हुदै आएको छ ।
यो खोज सम्भलको लक्ष्मण गञ्ज क्षेत्रमा एउटा महत्त्वपूर्ण फेला परेको तीन दिन पछि आयो, जहाँ 1857-विद्रोह-युग, 250-फिट गहिरो स्टेपवेल समान परिस्थितिहरूमा फेला परेको थियो। लडाई सराइमा पाइने पाइलाको पुवा कुनै समय शुभका अवसरमा पूजास्थल हुने गरेको लडाई सराइका स्थानीय हिन्दू समुदायका सदस्यहरुले स्मरण गरेका छन् । पत्ता लागेपछि, तिनीहरूले साइटमा पूजा पुनः सुरु गर्ने अधिकारको माग गरे। यद्यपि, यो अनुरोधले स्थानीय मुस्लिम समुदायको विरोधमा भेटेको छ, यस क्षेत्रमा तनाव उत्पन्न भएको छ।
अधिकारीहरूलाई केही बासिन्दाहरूले स्टेपवेलको पुरानो नक्सा प्रस्तुत गरेका थिए, जसले अहिले सुकेको जल निकायको ऐतिहासिक विवरणहरू प्रदान गरेको थियो। स्थानीय प्रशासनले ऐतिहासिक संरचनाहरू पुन: दावी गर्ने उनीहरूको व्यापक प्रयासको एक भागको रूपमा, यसको पत्ता लगाउनु अघि उत्खननको लागि स्टेपवेल चिन्ह लगाइएको थियो।
भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण (एएसआई) ले हालसालै सम्भलको कार्तिकेय मन्दिर र अन्य प्रमुख साइटहरूमा गोप्य सर्वेक्षण र कार्बन डेटिङ गरेको छ। डिसेम्बर २० मा सञ्चालन गरिएको यस अपरेसनमा चार सदस्यीय टोलीले पाँच तीर्थस्थल र १९ वटा पुरातन इनारको जाँच गरेको थियो।
जिल्ला अधिकारीहरूले सुरक्षा चिन्तालाई उद्धृत गर्दै अनुसन्धान गोप्य प्रकृतिको पुष्टि गरे। गत साता ४६ वर्षपछि मंसिर १३ गते खोलिएको सम्भलको भस्माशंकर मन्दिर नजिकको इनार खन्ने क्रममा करिब चारदेखि ६ इन्चका तीनवटा मूर्ति भेटिएका थिए ।
सम्भलका प्राचीन धार्मिक स्थलका प्रमाण फेला पार्न जिल्ला अधिकारीको आदेशमा अतिक्रमण विरुद्धको अभियान चलिरहेको छ । उत्खनन र सम्पूर्ण अभियान भाजपा सरकार र विपक्षी बीचको राजनीतिक फ्ल्यासपोइन्ट बनेको छ, जसले पूजा स्थल ऐन (1991) को उल्लङ्घन गरेको आरोप लगाएका छन्।
मङ्सिर २४ गते अदालतको आदेशमा मस्जिदको सर्वेक्षण गर्न जिल्ला अधिकारी सम्भलको जामा मस्जिदमा पुगेपछि हिंसामा चार जनाको मृत्यु भएपछि ठूलो विवाद उत्पन्न भएको थियो । जिल्ला अदालतले सो स्थानमा भगवान शिवको मन्दिर रहेको दाबी गर्दै निवेदनमा सर्वे गर्न आदेश दिएको थियो ।
