तोयानाथ उपेक्षित, अलिक पहिले सम्म त नेपाली राजदुतावास कुवेतले यहाँको सरकारले जारी गरेका सवै जनसरोकारका सूचना र कोभिड १९ सँग सम्बन्धित जनचेतनाका सूचनाहरुलाई नेपालीमा अनुबाद गरेर दुतावासले आफ्नो फेसबुक वालमा प्रकाशित गर्ने गरेको पाईन्थ्यो । तर जब कुवेत सरकारले ईलिगल खोलेको सूचना जारी गर्यो लगभग एकसाता हुन लाग्दा पनि नेपाली राजदुतावास कुवेतले केही बोलेको छैन ।
कुवेत स्थित नेपाली नियोगले सो सम्बन्धमा कुवेत सरकारबाट कुनै जानकारी नपाएर नै हो त ? थाहा नपाएर नबोलेको भए आशा गरौ छिट्टै त्यो प्रतिक्षाको घडी को अन्त्य हुनेछ । तर थाहा पाएर पनि मौन बसेको हो भने दुतावासले प्रष्ट पार्न पर्यो अप्ठयाराहरु के हुन ? केही नबोल्न त कहाँ पाईन्छ होलार नेपाली राजदुतावास ?
थाहा छ हामीलाई नेपाली राजदुतावासले कुवेत सरकारले विपदका बेलामा दिएको ईलिगलका लागि देश छोड्न पाउने सुविधा आफ्ना नागरिकसम्म पुर्याउन सजिलो छैन । संसार नै एक हिसावले लक डाउनमा छ । नेपाल पनि लक डाउनकै अवस्थामा छ । यहाँ बर्षौ देखि लुकिछिपी बसेका बेहिसाव नेपाली नागरिकहरुलाई नेपाल पठाउन पाउने यति धेरै सरल अवस्था र सुविधा दिएको पनि यहि अप्ठयारामा ईलिगलहरुको सास्ती समाल्न अप्ठयारो हुने भएर नै होला । हिजो का दिनमा पनि एम्नेष्टि खुलेकै हुन तर यति सुविधा दिने गरी खुलेका थिएनन । भोलीका दिनमा पनि आजको जस्तो छुट नहोला तर के गर्ने ? जान पाउने भनेर मात्र भएन । तीनलाई नेपाल सरकारले पनि ग्रहण गर्न परर्यो ।
यो पनि बुझिन्छ की त्यसरी कुवेतमा ईलिगल हुनेहरुलाई दुतावासमा बोलाएर कन्सुलर सेवा दिन राजदुतावासका कर्मचारीले सहज मान्ने अवस्था पनि छैन । महामारी बढिरहेको बेला ज्यान सवैको उही हो, डर सवैलाई हुन्छ । अनि यो पनि प्रष्ट कुरा के हो भने बस र ट्याक्सी समेत नचलेको अवस्थामा दुला र कुनामा छिपेर काम गर्नेहरु कहाँ जाउन ? कसरी जाउन ? उनीहरुलाई सहजीकरण कसले गरिदियोस । त्यसमा पनि अप्ठयारा धेरै छन ।
मौका हेर्दा कति लोभ लाग्दो छ भने कसैले पनि जरिमान तिर्नै पर्दैन । फेरी अनुकुल हुदाका बेला उनीहरु कुवेत फर्किन पनि रोक लगाईएको छैन । यति मात्र होईन जहाँजको भाडा समेत तिर्न नपर्ने गरी देश छाड्न पाउने सुविधा ईतिहासमा शायदै पहिलो पटक होला ।
हो कुवेतमा हजारौ ईलिगल भएर बसेका नेपाली छन । तर उनीहरुले यसपटक नेपाल जान पाउने मौकाको सदुपयोग गर्न सक्ने सम्भावना न्युन छ । यसकारण पनि यो भन्न सकिन्छ की अहिले सम्म नदिएको यत्रो सुविधा कुवेत सरकारले दिदा समेत नेपाली राजदुतावास कुवेतले केही बोल्न उचित ठानिरहेको छैन । शायद यो आरोप अलिक छिटो लगाएको भए वा असत्य ठहरिए माफ पाउ । यति लेख्ने मौका दिने त दुतावास नै हो फेरी पनि । हुन सक्छ राजदुतावास गहिरो अध्ययन र छलफलमा जुटेको होस । त्यसो हो भने यसै साता भित्र केही खुश खबर पाईएला ।
ईलिगल नेपालीहरुलाई जहाँजको सुविधा, स्वास्थ्य चेक जाँचको प्रबन्ध मिलाएर कुवेतले नेपालसम्म छाड्ने संभावना सहितको अवस्था हो भने नेपाली राजदुताबास र गैह आवासिय सँघ समेतले होमवर्क किन नगर्ने ? त्यसपछि त नेपालको काम भनेको उनीहरुलाई ग्रहण गरेर चौध दिन क्वारेन्टाईनमा राख्ने मात्र रहन्छ । यसका लागि सरकारले नेपालका एक दुई दर्जन गेष्ट हाउस भाडामा लिएर राख्न पर्ने हुन्छ । त्यसको खर्च पनि सरकारले व्यहोर्न पर्दछ भन्ने छैन । जान चाहानेहरुलाई यहीबाट उक्त खर्च व्यर्होन सक्ने नसक्ने टुंगो गरे पनि हुन्छ, या त दाता र सहयोगीहरुसँग त्यसको लागि आउने खर्च जोह गर्न आव्हान गरे पनि केही त जम्मा हुन्छ । तर यो मौकालाई उपयोग नै नगर्ने वा के गर्न सकिएला भनेर कुनै कसरत नै नगर्ने कुराले भने अविभावकत्व र दायित्वको प्रश्न उठन सक्दछ । राज्य भनेकै अप्ठ्यारामा पर्दा चाहिने हो ।
खैर जे होस, अधिकांश देशका दुतावासहरु ईलिगलहरुका लागि दिएको स्वर्णीम अवसरको उपभोग गर्न लागि परिसकेका छन । उनीहरुको सरकारलाई पनि नेपालको जस्तै समस्या होला । उनीहरुका दुतावासहरु पनि हाम्रो दुतावास जस्तै चिन्तित नै होलान । हामी उनीहरु भन्दा हरेक हिसावले कमजोर छौ होला तर त्यसको मतलब हामीले मौन भएर टुलुटुलु हेर्ने होईन । सकिन्छ केही गर्न कोशिष गरौं , सकिन्न प्रष्ट बताई दिऔं र भनौ यो बेलामा नेपाल सरकार वा दुतावासले केही गर्न सक्दैन । त्यसो त नेपाली राजदुतावासलाई पनि यो मौकाको कति फाईदा उठायौ भन्ने प्रश्न कुवेत सरकारले पछिल्ला दिनमा गर्दो हो ।
राजदुतावास बोल्न परयो । अहिले सयौको संख्याले आफ्ना नजिकका मानिसहरुलाई फोन गरिरहेका छन र सोधि रहेका छन । तर कसैले जवाफ दिने अवस्था देखिदैन । राजदुतावासले नबोले सम्म हामीले बोल्ने कुरा पनि आउदैन । यसर्थ हे नेपाली राजदुतावास केही त बोलिदिनुहोस् । हामी बुझ्दछौ तपाईले भन्नु पर्यो, बोल्न पर्यो । हामी खबर दिन्छौ ती नेपालीहरुलाई की यसपाली दुलैमा बसिरहनुहोस् बाहिर आगो लागि रहेको छ ।
