चन्द्र बिश्वकर्मा ‘गोतामे’ – समय परिवर्तनसंगै मानव पनि ढुंगे युग हुँदै प्रविधि युगमा परिवर्तन भएर आएको पाइन्छ तर उनीहरुको सोचाइ र ब्यवहारमा भने कत्ति पनि परिवर्तन भएको भान हुँदैन । यो समाजमा वर्तमान परिवेशमा पनि मानवले मानवलाई दानव जस्तो व्यबहार कहिले सम्म गरिरहने र चलिरहने ? मानवले मानवको बेदना किन बुझ्न चाहदैनन् ? चेतनशील मानवले आखिर किन आफ्नो सोचमा परिवर्तन ल्याउन चाहदैनन् ?
केही समय पहिले आफू भन्दा साना जाती संग छोइयो भने ठुला जातीले सुन पानी छर्केर चोखो हुने चलन थियो । साना जातीले खाएको भाडा कुडा पनि सुन पानी छर्केर चोखो बनाउने परिपाटी थियो । मान्छेले मान्छे छुदा समेत सुन पानी छर्केर चोखिने चलन थियो । वर्तमान परिवेशमा पनि जातीय विभेदको अन्त्य भएको कत्ति भान हुँदैन । जातीय विभेद गर्ने स्वरुप र तरिका मात्र परिवर्तन भएको छ । अहिलेको परिवेशमा केही मनुवाहरु सामाजिक संजाल मार्फत अपशब्द र निच शब्दको प्रयोग गरि गाली गलौज गर्दै जातीय विभेद तथा चरित्र हत्या गरिरहेका छन । शिक्षित वर्गको वरिष्ठ हु भन्नेले पनि काहीं न काहीं त अदृश्य रुपमा पनि जातीय विभेद गरिरहेका छन । कुनै सभा सम्मेलनमा होस् या भोज भतेरमा होस् ठुला जाती संग संगै बसेर खान पिन गर्दा त्यहाँ कुनै एक जना सानो जातिको इमान्दार मान्छे जो कुनै पनि पेय पदार्थ पिउदैन । भने त्यही बेला ठुला जातीका मान्छेले भन्ने गर्छन । तिमी जातले पाएकोले पनि पिउदैनौ हामोले पो पिएका छौ ।
आखिर साना जातिले जन्म जात नै पेय पदार्थ पिउनु पर्छ, समाजमा नराम्रो काम गर्नु पर्छ भनेर निधारमा लेखेरै आएको हुन्छ र ? जब त्यो शब्दले सानो जातिको मानसपटलमा असर पर्छ भन्ने कुराको हेक्का हुनु पर्ने होइन र ? समाजमा हुने हरेक किसिमका राम्रा काममा जस लिने ठुला जाती नै हुने गर्दछन । साना जाती त आखिर उनिहरुको हतियार मात्र भएका छन । साना जातीले जब केही काममा सफलता प्राप्त गर्न थाल्यो भने उसको कहाँ के गल्ती भएको छ वा नभएको गल्तीमा पनि दोषी बनाएर उसलाई समाजमा शिर निहुँराउन बाध्य पारिन्छ । जातीय रुपमा अपशब्द र निच शब्द बोल्दै उसको चरित्र हत्या गरिन्छ । त्यसैले अहिले देखि होइन पहिले देखि नै साना जाती लाई सधै छायामा पारिरहेको कुरा दुईमत छैन । ठुला जातीले काम बिगारेको भए पनि जनतन सहि बनाउन लाग्ने समाजमा साना जातीले राम्रै काम गर्दा पनि बिगार्ने परिपाटीको अन्त्य कहिले हुन्छ ?
समाजमा कसैको ब्यक्तिगत जीवनमा धावा बोल्नेको पनि कमि छैन । कसैको बारेमा बोल्नु भन्दा पहिले वास्तविकता के हो भनी बुझ्नु पर्ने होइन र ? फलानाले यस्तो गर्यो रे ! उस्तो गर्यो रे ! भनी कसै संग भन्यो भने त्येही रे कुराको पछि लागेर नानाथरी भन्नेको जमात पनि निकै ठूलो छ । त्यसैले दरिद्र मानसिकताले ग्रसित भएर जिउनु भन्दा सफल र सबल तरिकाले जीवन यापन गर्नु उचित होइन र ? दरिद्र मानसिकताले ग्रसित भएर जातीय विभेद तथा छुवाछूत गर्ने लाई हदैसम्मको कारबाहीको लागि सरोकारवालाको ध्यानाकर्षण होस् ।
