Saturday 17th October 2026

भारतमा स्टारलिङ्क र रिलायन्सबीच जुहारी


भारतमा उपग्रहमा आधारित इन्टरनेट सेवा सुरु गर्ने विषयलाई लिएर विश्वका दुई ठूला व्यवसायिक समूहबीच सार्वजनिक बहस चर्किएको छ। एलन मस्कको कम्पनी स्टारलिङ्कले रिलायन्स इन्डस्ट्रिजको भनाइको जवाफ दिँदै भारतमा उच्च गतिको इन्टरनेट सेवा दिन आफू तयार रहेको बताएको छ। कम्पनीका अनुसार उसले पाँच वर्षभन्दा बढी समयदेखि भारतीय नियामक निकाय, दूरसञ्चार क्षेत्रका कम्पनी र सम्बन्धित पक्षसँग सहकार्य गर्दै आएको छ। भारतभित्रै आवश्यक पूर्वाधार निर्माण गरिएको र आवश्यक सरकारी स्वीकृतिहरू प्राप्त भएको स्टारलिङ्कको दाबी छ।

रिलायन्सले अक्टोबर १६ मा जारी गरेको वक्तव्यमा स्टारलिङ्कसहित उपग्रह सञ्चार क्षेत्रमा आउने सबै प्रतिस्पर्धी कम्पनीलाई स्वागत गर्ने जनाएको थियो। तर उसले विदेशी वा स्वदेशी जुनसुकै कम्पनीले भारतका कानुन, सरकारी नीति र सुरक्षा मापदण्ड पालना गर्नुपर्ने स्पष्ट पारेको थियो। रिलायन्सका अनुसार कम्पनीले प्रतिस्पर्धालाई डरको विषय नभई ग्राहकलाई राम्रो सेवा दिने क्षमता प्रमाणित गर्ने अवसरका रूपमा लिन्छ। उसको दूरसञ्चार कम्पनी जियोले सन् २०१६ मा सेवा सुरु गर्दा ग्राहक नभएको र अहिले ५३ करोडभन्दा बढी ग्राहक पुगेको दाबी पनि वक्तव्यमा गरिएको थियो।

यो विवादको पृष्ठभूमिमा मस्कले भारतको उपग्रह इन्टरनेट बजारमा प्रभावशाली व्यावसायिक समूहले आफ्नो एकाधिकार जोगाउन स्टारलिङ्कको प्रवेश रोकिरहेको आरोप लगाएका थिए। उनले रिलायन्सका अध्यक्ष मुकेश अम्बानीलाई लक्षित गर्दै भारतको निर्णय प्रक्रियामा वास्तविक शक्ति कसको छ भन्ने प्रश्नसमेत उठाएका थिए। त्यसको जवाफमा रिलायन्सले प्रतिस्पर्धाबाट आफू नडराउने र भारत सरकारले स्वदेशी तथा विदेशी सबै आवेदकलाई समान प्रक्रिया लागू गर्ने जनाएको हो। रिलायन्सले आफ्नै जियोको उपग्रह इन्टरनेट सेवाले पनि आवश्यक सरकारी स्वीकृति पर्खिरहेको उल्लेख गरेको छ।

भारतमा स्टारलिङ्कको प्रवेशको विषय केवल दुई व्यवसायीबीचको विवाद होइन, यो विशाल इन्टरनेट बजारमा प्रतिस्पर्धा, नियामक स्वीकृति र दूरसञ्चार पूर्वाधारसँग पनि जोडिएको छ। भारतमा स्टारलिङ्क, जियोको उपग्रह सञ्चार सेवा र एयरटेल समूहको समर्थन रहेको वनवेबले सेवा सञ्चालनका लागि विभिन्न स्वीकृति प्रक्रियाको सामना गरिरहेका छन्। भारतीय सरकारी पक्षले सबै कम्पनीले सुरक्षा परीक्षण र कानुनी प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्ने बताएको छ। त्यसैले स्टारलिङ्कले आवश्यक पूर्वाधार बनाएको दाबी गर्नु र व्यावसायिक सेवा सुरु गर्न अन्तिम अनुमति पाउनु फरक विषय हुन्।

यस घटनाले भारतमा उपग्रहमा आधारित इन्टरनेट सेवाको भविष्य र त्यसबाट ग्राहकले पाउन सक्ने लाभबारे पनि चासो बढाएको छ। स्टारलिङ्कले परम्परागत दूरसञ्चार पूर्वाधार कमजोर भएका ग्रामीण तथा दुर्गम क्षेत्रमा समेत उच्च गतिको इन्टरनेट पुर्‍याउन सक्ने सम्भावना छ। अर्कोतर्फ, जियोले ठूलो ग्राहक आधार र स्थापित दूरसञ्चार पूर्वाधारको बलमा प्रतिस्पर्धा गरिरहेको छ। अन्ततः ग्राहकले कुन सेवा रोज्छन् भन्ने कुरा मूल्य, गति, उपलब्धता, विश्वसनीयता र सरकारी अनुमति प्राप्त भएपछि कम्पनीहरूले वास्तवमै कस्तो सेवा दिन्छन् भन्नेमा निर्भर हुनेछ।


सम्बन्धित शीर्षकहरु

दूर क्षितिजबाट आज तिमीलाई निहारेँ, नयनका बाटोभरि तिम्रै छवि सिँगारेँ। मन्द पवन बनी आयो तिम्रो मधुर सुवास, श्वास–श्वासभित्र राखेँ प्रेमको…

अब सरकारी सडकमा बिटुमिन र असफाल्टको सट्टा कङ्क्रिटलाई प्राथमिकता! स्वदेशी सामग्री प्रयोग गर्न नयाँ निर्देशिका काठमाडौं, असोज ३० — सरकारले…

रुसले पश्चिमी युक्रेनमा आक्रमण गरेपछि पोल्यान्डका लडाकु विमान आकाशमा, हवाई प्रतिरक्षा सतर्क काठमाडौं, अक्टोबर १६ — रुसले पोल्यान्डको सीमासँग जोडिएको…

प्रतिकृयाहरू
...