भारतीय सञ्चारमाध्यम Aaj Tak ले हालै नेपालको सीमा विवादसम्बन्धी विषयलाई प्राथमिकताका साथ प्रस्तुत गर्दै प्रधानमन्त्री बालेन शाहको अभिव्यक्तिलाई मुख्य समाचार बनाएको छ। समाचारको केन्द्रमा “नेपाल र भारत दुवैले एकअर्काको भूमि अतिक्रमण गरेका छन्” भन्ने आशयको भनाइलाई राखिएको छ। यद्यपि, प्रधानमन्त्रीको अभिव्यक्तिमा कूटनीतिक संवाद, ऐतिहासिक तथ्यको अध्ययन, विज्ञस्तरीय छलफल तथा वार्तामार्फत समाधान खोज्ने विषय पनि समावेश थिए। तर भारतीय सञ्चारमाध्यमले विवादास्पद र ध्यानाकर्षक अंशलाई बढी महत्व दिएको देखिन्छ।
समाचारको प्रस्तुति हेर्दा भारतीय मिडियाले सीमा विवादलाई “दुवै पक्ष बराबरी रूपमा दोषी छन्” भन्ने सन्देश दिन खोजेको आभास हुन्छ। पत्रकारितामा यस्तो शैलीलाई फ्रेमिङ भनिन्छ, जहाँ तथ्यलाई पूर्ण रूपमा तोडमरोड नगरी विशेष कोणबाट प्रस्तुत गरिन्छ। यसले भारतीय जनमतमा नेपालले आफ्नो अडान कमजोर बनाएको वा भारतको दाबीलाई स्वीकार गरेको जस्तो धारणा निर्माण गर्न सक्छ। जबकि नेपालको आधिकारिक धारणा कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुरालगायतका क्षेत्रमा आफ्नो दाबी यथावत रहेको छ।
यस घटनाले नेपालका नीति निर्माता, कूटनीतिज्ञ र राजनीतिक नेतृत्वलाई एउटा महत्वपूर्ण सन्देश दिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र सीमा जस्ता संवेदनशील विषयमा प्रयोग गरिने शब्द र अभिव्यक्तिहरू अत्यन्त सावधानीपूर्वक छनोट गरिनुपर्छ। सार्वजनिक मञ्चमा व्यक्त गरिएका भनाइहरू छिमेकी देशका मिडिया र राजनीतिक वृत्तले आफ्नै सन्दर्भमा व्याख्या गर्न सक्छन्। त्यसैले राष्ट्रिय हितसँग सम्बन्धित विषयमा एकीकृत र स्पष्ट सन्देश प्रवाह हुनु आवश्यक छ।
नेपालले अब सीमा सम्बन्धी ऐतिहासिक दस्तावेज, नक्सा र प्रमाणहरूलाई थप व्यवस्थित रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसमक्ष प्रस्तुत गर्ने रणनीति अपनाउनुपर्छ। साथै, कूटनीतिक तहमा निरन्तर संवाद कायम राख्दै राष्ट्रिय अडानलाई तथ्य र प्रमाणका आधारमा बलियो बनाउन आवश्यक छ। मिडियामा आउने यस्ता प्रस्तुतीहरूलाई भावनात्मक रूपमा होइन, तथ्यगत र रणनीतिक दृष्टिले विश्लेषण गर्दै नेपालले आफ्नो पक्ष अझ प्रभावकारी ढंगले राख्न सक्नुपर्छ।
अन्ततः, यो घटना केवल एउटा समाचारको विषय मात्र होइन, सूचना युद्ध र जनमत निर्माणको युगमा सञ्चारको शक्ति कति प्रभावशाली हुन्छ भन्ने उदाहरण पनि हो। नेपालले आफ्नो राष्ट्रिय हितसँग जोडिएका विषयमा स्पष्ट, सुसंगत र तथ्यमा आधारित संवादलाई अझ सुदृढ बनाउनु आजको आवश्यकता बनेको छ।
