कुनै पनि राजनीतिक दल, जुन गैरदलीय पेशाकर्मीहरू र राजनीतिक रूपमा नयाँ अनुहारहरूले स्थापना गरेको हो, त्यसले चार वर्षभन्दा कम समयमा संसदमा करिब दुई-तिहाइ बहुमत हासिल गर्नु र विश्वकै सबैभन्दा युवा प्रधानमन्त्री निर्वाचित गराउनु राजनीतिक इतिहासमा सामान्य घटना होइन। त्यसैले नेपालमा के भइरहेको छ र देश कुन दिशातर्फ अघि बढिरहेको छ भन्ने विषयमा विश्वव्यापी चासो हुनु स्वाभाविक हो। एक हजार माइलभन्दा लामो खुला सीमाना साझा गर्ने छिमेकी भारतमा यस्तो चासो अझ स्वाभाविक हुनु पनि हो।
नेपालको यो रूपान्तरण सडक हिंसा, सैनिक ‘कू’, विदेशी हस्तक्षेप वा संवैधानिक शून्यताबाट जन्मिएको होइन। बरु यो शान्तिपूर्ण र लोकतान्त्रिक “मतपेटिका क्रान्ति” हो। आज विश्वका धेरै समाजहरू ध्रुवीकरण, सत्ताप्रतिको अविश्वास र भ्रष्ट राजनीतिबाट ग्रस्त भइरहेका बेला तथा अलोकतान्त्रिक विकल्पतर्फ झुकिरहेका बेला नेपालले लोकतन्त्र अझै पनि बहुलवादी समाजमा परिवर्तनको प्रभावकारी माध्यम हुन सक्छ भन्ने प्रमाणित गरेको छ।
आजको नेपाल अनिश्चित भविष्यतर्फ होइन, समृद्ध र सशक्त लोकतन्त्रको अत्यन्त आकांक्षी यात्रातर्फ अघि बढिरहेको छ। हाम्रा मूल सिद्धान्त सरल छन्—कडा सुशासन, जनताप्रति प्रत्यक्ष जवाफदेहिता र विकासमार्फत परिवर्तन।
नयाँ राजनीतिक यथार्थ
Rastriya Swatantra Party आज नेपालको नयाँ राजनीतिक यथार्थ हो। यो युवा शक्ति हो, जसले जर्जर राजनीतिक संरचनालाई चुनौती दिएको छ। यसले युवापुस्तालाई परिणाममुखी राजनीतिमा सहभागी गराएको छ र देशका लागि नयाँ दृष्टिकोण प्रस्तुत गरेको छ।
हामीलाई थाहा छ कि रास्वपाले प्राप्त गरेको मत आक्रोश र आशा दुवैको मिश्रण हो, जुन परिवर्तनको अभूतपूर्व जनादेशमा परिणत भएको छ। यही कारणले युवा, समावेशी र निष्कलंक प्रतिभाहरू निर्वाचित हुन सके।
हामीसँग नेपालको परराष्ट्र नीतिलाई रूपान्तरण गर्न आवश्यक सबैभन्दा ठूलो सम्पत्ति छ—हामी अतीतका बोझबाट मुक्त छौँ। हामी पुराना वैमनस्यतामा बाँधिएका छैनौँ। हामी सार्वभौम सन्धिहरू र जनस्तरका आत्मीय सम्बन्धद्वारा जोडिएका छौँ, तर विगतका नेताहरूका साना–ठूला गोप्य समझदारी र स्वार्थपूर्ण सम्झौताहरूमा फसेका छैनौँ।
हामी भारत र विश्वलाई खुला हृदय, स्पष्ट दृष्टि र पारदर्शी उद्देश्यका साथ हेर्छौँ—नेपालको आर्थिक रूपान्तरण।
नेपाल र भारत केवल दुई देश होइनन्; हामी एउटा गौरवशाली प्राचीन सभ्यताका साझेदार हौँ। रामको कथा जनकपुर र अयोध्याबीचको सम्बन्धबिना पूर्ण हुँदैन। आस्था पशुपतिनाथ र केदारनाथको सम्बन्धबिना पूर्ण हुँदैन। लुम्बिनी र बोधगयाको सम्बन्धबिना महान सभ्यताको आधारभूत गर्भस्थल पूर्ण हुँदैन।
तर हामीसँग आत्मसन्तुष्टिमा रमाउने सुविधा छैन, न त घिसेपिटेका नाराहरू पछाडि आफ्ना कमजोरी लुकाउने इच्छा नै। त्यसैले हामी सम्बन्धले विगतमा के हासिल गर्यो भन्नेभन्दा पनि यसले के हासिल गर्न सक्थ्यो र अब के बन्न सक्छ भन्नेमा केन्द्रित भएर नयाँ सुरुवात गर्न चाहन्छौँ।
सीमाना मात्र होइन, अर्थतन्त्र जोडौँ
सीमानापार हेर्दा हामीले आफूलाई व्यापक रूपमा पुनर्परिभाषित गरेको भारत देख्छौँ। विगत केही दशकमा भारतले पुराना प्रशासनिक जञ्जालहरू तोड्दै विश्वकै सबैभन्दा तीव्र गतिमा विकास भइरहेको अर्थतन्त्रमध्ये एक बन्न सफलता प्राप्त गरेको छ। यो उपलब्धिको हामी सम्मान गर्छौँ र त्यसैले विकासका साझेदार बन्न चाहन्छौँ।
भारत प्रतिदिन करिब १५ किलोमिटर रेलमार्ग विस्तार गरिरहेको अवस्थामा प्रस्तावित रक्सौल–काठमाडौं रेलमार्ग १५० किलोमिटरभन्दा पनि कम दूरीको छ। जुन दिन त्यो १५० किलोमिटर रेलमार्ग जोडिन्छ, त्यसले व्यापार, पर्यटन, ढुवानी र क्षेत्रीय सम्पर्कमा क्रान्तिकारी परिवर्तन ल्याउनेछ। नेपाल केवल सीमाना जोड्न चाहँदैन; यी रेलमार्गले सम्पूर्ण अर्थतन्त्रलाई गति दिनुपर्छ भन्ने चाहन्छ।
हामी केवल नयाँ दिल्लीतर्फ मात्र हेर्दैनौँ; भारतका विभिन्न राज्यहरूमा भइरहेको गतिशील परिवर्तनलाई पनि नजिकबाट नियालिरहेका छौँ।
भारतको उड्डयन क्षेत्रले फड्को मारेको हामीले देखेका छौँ। के पोखरा र लुम्बिनीबाट दिल्ली, मुम्बई र बेंगलुरूसम्म प्रत्यक्ष उडान हुन सक्दैनन्?
आन्ध्र प्रदेश र तेलंगानाले सूचना–प्रविधिको क्षेत्रमा कसरी सफल पारिस्थितिकी तन्त्र निर्माण गरे भन्ने बुझ्न मात्र होइन, काठमाडौं–बेंगलुरु डिजिटल करिडोरको कल्पना गर्न पनि चाहन्छौँ।
गुजरातको औद्योगिक पूर्वाधारबाट प्रेरणा लिँदै सीमाक्षेत्रमा रासायनिक मल उद्योग स्थापना गर्न सहकार्य गर्न सकिँदैन?
हामी नेपालमा आईआईटी र एम्सजस्ता संस्थाहरू देख्न चाहन्छौँ। आज नेपाल भारतका आईटी कम्पनीहरू, स्टार्टअप प्रणालीहरू र विश्वविद्यालयहरूलाई भन्न सक्छ—“नवप्रवर्तन प्रयोगशाला, इन्क्युबेशन केन्द्र र प्रविधि हब स्थापना गरेर हामीलाई आफ्नो साझेदार बनाउनुहोस्।”
हामी हाम्रो प्रतिभाशाली युवा शक्ति, स्वच्छ ऊर्जाको सम्भावना र बढ्दो डिजिटल प्रणालीप्रति गर्व गर्छौँ। तर भारतको विकसित प्रविधि पारिस्थितिकी तन्त्रको सानो सहयोगले पनि यी क्षेत्रहरूमा ठूलो रूपान्तरण सम्भव छ। हामी डिजिटल भुक्तानी, फिनटेक र सीमापार प्लेटफर्महरूमा सहकार्य गर्न चाहन्छौँ, जसले दुवै देशका साना उद्यमीहरूलाई सशक्त बनाओस्।
विकास कूटनीतितर्फको परिवर्तन
रास्वपा नेपाल–भारत सम्बन्धको सम्पूर्ण शब्दावलीलाई भू–राजनीतिक तनावबाट हटाएर विकास कूटनीतिमा केन्द्रित गर्न चाहन्छ। हाम्रो मुख्य उद्देश्य कूटनीतिक नियोगहरूलाई लगानी, व्यापार र आर्थिक साझेदारीका इन्जिनमा रूपान्तरण गर्नु हो।
हामी यस्तो सम्बन्ध चाहन्छौँ जसले दुवै देशका सामान्य नागरिकको दैनिक जीवनमा प्रत्यक्ष परिणाम दिन सकोस्।
नेपालको जलविद्युत् सम्भावना अब केवल घरेलु सम्पत्ति मात्र होइन; यो उदाउँदो भारतका औद्योगिक क्षेत्रहरूलाई ऊर्जा दिन सक्ने हरित शक्ति हो। अब हामी खण्डित व्यापारिक अभ्यासबाट एकीकृत ऊर्जा बजारतर्फ अघि बढ्नुपर्छ।
टमाटरको मूल्य वा मेसिनरीको ढुवानी अब प्रशासनिक अवरोधले निर्धारण गर्नु हुँदैन। हामीलाई आधुनिक, डिजिटल एकीकृत जाँच चौकी र उन्नत पारवहन करिडोर चाहिन्छ, जसले कठोर सीमालाई सहज पुलमा बदलिदियोस्।
हिमालदेखि जनकपुर, लुम्बिनी र बोधगयासम्मको धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्यटन सम्भावना परस्पर निर्भर छ। विश्वका पर्यटकहरूले प्रशासनिक झन्झटबिना साझा सम्पदा अनुभव गर्न सक्ने पर्यटन सर्किट निर्माण गर्नुपर्छ।
हामीले हालै अहमदाबादमा आईपीएल फाइनल मात्र हेरेका छैनौँ; नेपाली खेलाडी र नेपाली रंगशालालाई आईपीएल फ्रेन्चाइज प्रणालीमा कसरी जोड्न सकिन्छ भन्नेबारे पनि गम्भीर रूपमा सोचिरहेका छौँ।
आपसी विश्वासको आधार निर्माण
कृषि, स्वास्थ्य, साइबर सुरक्षा र विपद् व्यवस्थापनलगायत अनेक क्षेत्रमा सहकार्यको सम्भावना छ। तर यसको आधार भनेको विश्वास हो, जसलाई अझ बलियो बनाउन आवश्यक छ।
मूल समस्याहरूलाई दबाएर वास्तविक मित्रता सम्भव हुँदैन। हजारौँ वर्ष पुराना सभ्यतागत सम्बन्ध भएका छिमेकी भएकाले हालका विवादहरू अनन्तकालसम्म लम्बिनु हुँदैन। ती ऐतिहासिक तथ्य र आपसी समझदारीका आधारमा समाधान हुन सक्छन्।
हामी परम्परागत राजनीतिज्ञहरूले प्रयोग गर्ने अतिराष्ट्रवादी भाषाको विरोध गर्छौँ। हाम्रो विकल्प भनेको प्रमाणमा आधारित संवाद र चुनावी स्वार्थबाट मुक्त व्यवहारिक दृष्टिकोण हो।
स्थिर र समृद्ध नेपाल भारतको उत्तरी सीमाको प्राकृतिक सुरक्षा कवच हो। तर राजनीतिक रूपमा अस्थिर नेपालले भारतलाई छिमेकको अस्थिरताबारे चिन्तित बनाउँछ। त्यसैले नेपालको आर्थिक विकास भारतका लागि पनि रणनीतिक आवश्यकता हो।
इतिहासले दिएको अवसर
इतिहासले कसैलाई अनन्त अवसर दिँदैन; यसले केवल केही विशेष क्षणहरू प्रदान गर्छ। सन् २०२६ को यो समय नेपाल–भारत सम्बन्धलाई नयाँ उचाइमा पुर्याउने दशकौँयताकै सबैभन्दा अनुकूल अवसर हो।
अस्थिरता र भ्रष्टाचारले चिनिएको विगत ३० वर्षको नेपाल अब इतिहास बनिसकेको छ। हामीसँग जागरुक युवा मतदाताको बलियो जनादेश छ, जसले राजनीतिक मेलमिलापको भाषा होइन, व्यावसायिक कार्यान्वयनको भाषा बोल्ने नेतृत्व रोजेको छ।
हामी नीति निरन्तरता, पारदर्शिता र इमान्दारिताको प्रतिबद्धता व्यक्त गर्छौँ। रास्वपाको नेतृत्व तयार छ, किनकि नेपाली जनता तयार छन्।
आउनुहोस्, विगतका आशंकाले होइन, साझा भविष्यका असीम सम्भावनाले परिभाषित हुने साझेदारी निर्माण गरौँ।
सम्बन्धलाई नयाँ ढंगले अघि बढाउने क्रममा हामीसँग एउटा विशेष सन्दर्भ बिन्दु छ—३ अगस्ट २०१४। त्यस दिन भारतीय प्रधानमन्त्री Narendra Modi ले केवल नेपालको संसदलाई सम्बोधन मात्र गरेका थिएनन्; उनी सडकमा निस्किएर नेपाली जनतासँग प्रत्यक्ष संवादमा पनि सहभागी भएका थिए।
उनले नेपाल–भारत सम्बन्ध हिमाल र गंगाजत्तिकै प्राचीन रहेको र कागजी दस्तावेजभन्दा धेरै माथिको सम्बन्ध भएको बताएका थिए। उनले सीमाना अवरोध होइन, पुल बन्नुपर्छ भन्ने साझा दृष्टिकोण पनि प्रस्तुत गरेका थिए।
त्यसयता बागमती र गंगामा धेरै पानी बगिसकेको छ। नदीहरूले पहाडसँग बहस गर्दैनन्; उनीहरू आफ्नो बाटो आफैँ बनाउँछन्। हामी पनि त्यस्तै गर्नेछौँ।
हामीसँग त्यो अगस्टको दिनको विश्वास र आत्मीयतामा फर्किनुको विकल्प छैन। र हामी फर्किनेछौँ—पूर्ण इमान्दारिता र व्यवहारिकतासहित, नयाँ सम्भावनाहरू खोल्ने र पुराना मतभेदहरू मेटाउने पुल निर्माणको पहिलो ढुंगा बोकेर।
