तेल बजार प्रायः “युद्धको डर” र “आपूर्तिको जोखिम” मा चल्छ। जब इरान–अमेरिका सम्बन्ध तनावपूर्ण हुन्छ, बजारले तत्कालै अनुमान गर्छ कि मध्यपूर्वमा तेल आपूर्ति अवरुद्ध हुन सक्छ, होर्मुज जलडमरूमध्य जोखिममा पर्न सक्छ, वा इरानमाथिको प्रतिबन्ध अझ कडा हुन सक्छ। यस्ता आशंकाले तेलको मूल्य माथि धकेल्छन्। तर अहिले वार्ताको सम्भावना देखिएपछि बजारले उल्टो संकेत पाएको छ—अर्थात् भविष्यमा तेल आपूर्ति बढ्न सक्छ र क्षेत्रीय तनाव कम हुन सक्छ।
विशेषगरी इरान विश्वकै ठूलो तेल भण्डार भएको देशमध्ये एक भएकाले उसमाथि लगाइएको अमेरिकी प्रतिबन्ध खुकुलो भएमा लाखौँ ब्यारेल तेल फेरि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा आउन सक्छ। यही सम्भावनाले व्यापारी र लगानीकर्ताले तेल बेच्न थाले, जसको प्रत्यक्ष असर मूल्यमा देखियो।
तर यो गिरावटलाई “स्थायी शान्ति” को संकेत भनेर बुझ्नु हतार हुन सक्छ।
अमेरिका–इरान सम्बन्ध दशकौँदेखि अविश्वास, प्रतिबन्ध, आणविक विवाद र क्षेत्रीय शक्ति संघर्षले भरिएको छ। विगतमा पनि वार्ताको खबर आउँदा बजार शान्त भएको थियो, तर केही समयपछि फेरि तनाव बढेर मूल्य उकालो लागेको उदाहरण धेरै छन्। त्यसैले अहिलेको मूल्य गिरावट धेरै हदसम्म “अपेक्षा” मा आधारित छ, कुनै अन्तिम सम्झौतामा होइन।
अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष के हो भने तेल बजार केवल इरान–अमेरिका सम्बन्धले मात्र चल्दैन। OPEC को उत्पादन नीति, Russia–Ukraine युद्ध, चीनको औद्योगिक माग, र विश्व अर्थतन्त्रको गति—यी सबैले मूल्य निर्धारणमा असर पारिरहेका हुन्छन्। त्यसैले अहिलेको ५ प्रतिशत गिरावट बजारको संवेदनशीलता देखाउने संकेत हो, अन्तिम ट्रेन्ड होइन।
राजनीतिक दृष्टिले हेर्दा, यो घटनाले एउटा रोचक तथ्य पनि देखाउँछ—आजको विश्वमा युद्ध वा शान्तिको संकेतले केवल कूटनीति मात्र होइन, विश्व अर्थतन्त्रको धड्कनसमेत बदलिदिन्छ। एउटा सम्भावित वार्ताको खबरले नै अरबौं डलरको बजार हल्लिनु भनेको ऊर्जा राजनीति अझै पनि विश्व शक्तिको केन्द्रमै रहेको प्रमाण हो।
