दक्षिण चीन सागरको विवादित भागमा चीन र फिलिपिन्सका तटरक्षक जहाजहरू ठोक्किएपछि दुवैले एकअर्कामाथि आरोप लगाएका छन् । फिलिपिन्सले चिनियाँ जहाजहरूले “प्रत्यक्ष र जानाजानी” आफ्नो जहाजलाई ठोकेको दाबी गरेको छ। चीनले फिलिपिन्सको जहाज आफ्नो जहाजसँग “जानीजानी” ठोक्किएको आरोप लगाएको छ।
चीन र फिलिपिन्सका जहाजहरूबीच शनिबार साउथ चाइना सागरको सबिना शोल (मुनिको बालुवाको बार) नजिक भएको यो टक्करपछि पहिलेदेखि नै तनावपूर्ण सम्बन्ध रहेका यी दुई देशबीचको तनाव झनै बढेको छ ।
चीन र फिलिपिन्सबीच दक्षिण चीन सागरका केही भाग र टापुलाई लिएर लामो समयदेखि विवाद छ। दुवैले यसको केही भागहरूमा आ-आफ्नो दाबी गर्छन्। पछिल्लो दुई हप्तामा यस क्षेत्रमा कम्तीमा तीनवटा घटना भएका छन्, जसमा दुवै देशका जहाजहरू संलग्न छन्।
चीनको दावी – सम्पूर्ण दक्षिण चीन सागरमा आफ्नो अधिकार
विश्वको ८० प्रतिशत व्यापार समुद्री मार्गबाट हुने गरेको छ र यस व्यापारको करिब एक तिहाइ दक्षिण चीन सागर हुँदै जाने गर्दछ। यस मार्गबाट वार्षिक रूपमा लगभग $3.37 ट्रिलियनको व्यापार हुन्छ। यस्तो अवस्थामा यस क्षेत्रमा धेरै देशको चासो हुनु स्वभाविक हो । चीनले पूरै साउथ चाइना सीमाथि दाबी गर्दै आएको छ । यसका केही भागमा फिलिपिन्स, ब्रुनाई, मलेसिया, ताइवान र भियतनामले दाबी गर्दै आएका छन् भने यी भाग चीनले पनि दाबी गरेका छन्।
पछिल्लो विवादपछि चीनको कोस्ट गार्डले फिलिपिन्सलाई सबिना टापुबाट टाढा रहन चेतावनी दिएको छ र भनेका छन्, “उत्तेजना दिने, तनाव सिर्जना गर्ने र हाम्रो क्षेत्रमा आउने कुनै पनि चाललाई विफल गरिनेछ।” जबकि फिलिपिन्स कोस्ट गार्डले आफ्नो जहाज टेरेसा म्याग्बानुआलाई त्यहाँबाट नहटाउने बताएको छ। यसमा भनिएको छ, “उत्पीडन र दबंग कार्यहरू र तनाव बढाउने चीनको कार्यको बाबजुद पनि यसको जहाज त्यहाँ रहनेछ।”
यो विवादबारे फिलिपिन्सका लागि अमेरिकी राजदूतले के भने ?
टक्करमा कुनै हताहत भएको छैन, तर फिलिपिन्स कोस्ट गार्ड कमोडोर जे. तेरियालाले आफ्नो 97 मिटर लामो जहाज टेरेसा म्याग्बानुआलाई चिनियाँ जहाजले धेरै चोटि ठोकेको बताए। जसका कारण उनले “केही घाटा” बेहोरेका छन्। यसैबीच, फिलिपिन्सका लागि अमेरिकी राजदूत मेरीके एल कार्लसनले यस क्षेत्रमा चीनको कार्यलाई खतरनाक भनेका छन्। उनले सामाजिक सञ्जालमा लेखेका छन, ‘अन्तर्राष्ट्रिय नियमहरू पालना गर्ने सन्दर्भमा हामी फिलिपिन्सको साथमा छौं ।
अर्कोतर्फ, चीनले धेरै पटक फिलिपिन्स र उसको सहयोगी अमेरिकाले यस क्षेत्रमा तनाव बढाएको बताएको छ। गत हप्ता, चीनको रक्षा मन्त्रालयका प्रवक्ताले भने कि अमेरिकाले फिलिपिन्सलाई त्यस्ता उत्तेजक कार्यहरू गर्न प्रोत्साहन गरिरहेको छ। चीन र फिलिपिन्सबीच बढ्दो विवादले यस क्षेत्रमा ठूलो द्वन्द्व निम्त्याउन सक्ने पर्यवेक्षकहरूको विश्वास छ।
राष्ट्रसंघको निर्णयको कुनै प्रभाव छैन
फिलिपिन्सले यस मामिलामा संयुक्त राष्ट्र संघसँग मध्यस्थता खोज्ने प्रयास पनि गरेको थियो। संयुक्त राष्ट्र संघले तथाकथित नाइन ड्यास लाइनमा चीनको कुनै कानूनी दाबी नभएको बताएको थियो। नाइन ड्यास लाइन भनेको सिमाना हो जसमा चीनले दक्षिण चीन सागरको ठूलो हिस्सा आफ्नो भएको दाबी गर्दछ। तर चीनले संयुक्त राष्ट्र संघको यो निर्णय मान्न अस्वीकार गरेको छ यद्यपि, पछिल्ला केही हप्ताहरूमा, यो देखियो कि चीन र फिलिपिन्सले तत्काल तनाव सिर्जना गर्न सक्ने कुनै पनि कार्यबाट टाढा रहन खोजेका छन्।
गत महिना, दुई जना सहमत भए कि फिलिपिन्सले थोमस शोलमा रहेको दोस्रो चौकीमा खाना, आपूर्ति र कर्मचारीहरू आपूर्ति गर्न सक्छ। त्यसयता यो काम कुनै विवादविना सम्पन्न भएको छ ।
– बीबीसी हिन्दी
