Friday 22nd September 2023

अब को १०० बर्ष भित्र चन्द्रमामा मानिसको स्थायी बसोबास हुने


सन १९७२ पछि स्थगित भएको चन्द्र मिशन सन २०२७ मा पुन शुरु हुनेछ । यसका लागि नाशाले आफ्नो कामलाई दु्रतगतिमा निरन्तरता दिएको छ । यो अभियान ले वितेका ५० बर्ष किन मौनता साध्यो भन्ने सवालहरु पनि उठने गरेका छन । तर यसका पछाडीका कारण अनेक छन । पैसा र प्रबृधी नै मुख्य चुनौती हुन ।

मानवताले प्रायः एक शताब्दी भित्र ठूलो प्रगति गर्नेछ । सन १९२३ सम्म, मानिसहरूले कहिल्यै विश्वास गरेका थिएनन कि हामी चन्द्रमाको सतहमा पहिलो चालक दललाई अवतरण गर्न सक्षम हुनेछौं किनभने त्यस समयमा तरल प्रोपल्सन रकेटको आविष्कार हुन बाँकी थियो। यदि तपाईंले त्यसपछि भएका प्राविधीक प्रगति जाँच गर्नुभयो भने, हामीले १९२३ देखि २०२३ को बीचमा चन्द्रको अन्वेषण गरिसकेका छौं, तपाईंले सन २१२३ अघि चन्द्रमामा आशाजनक भविष्य देख्न पाउनु हुनेछ । त्यसोभए अर्को १०० वर्षमा चन्द्रमाको सतह कस्तो हुनेछ ?

मानिसलाई चन्द्रमामा फर्काउन अहिलेसम्मको प्रगति अमेरिकी इन्जिनियर, भौतिकशास्त्री, प्रोफेसर र आविष्कारक रोबर्ट एच गोडार्डले सन् १९२६ मा पहिलो तरल इन्धनयुक्त रकेटको आविष्कार गरे पछि सम्भव र सहज हुन लागेको हो । यो आविष्कारलाई सुधार्न र सन् १९६९ मा चन्द्रमामा पहिलो मानव अवतरण गर्न मानिसलाई पाँच दशकभन्दा कम समय लागेको थियो । यो पहिलो चन्द्रमा अवतरण मिशनले हाम्रो ग्रह बाहिरका मानिसहरूका लागि आशाजनक भविष्यको लागि गेटवे खोल्यो।

पछिल्लो शताब्दीमा चन्द्रमामा जानु मानवजातिले पृथ्वीमा मानव इतिहासमा हासिल गरेको सबैभन्दा ठूलो उपलब्धि हुनेछ । यद्यपि, अपोलो अन्तरिक्ष कार्यक्रमको अन्तिम चालक दलले डिसेम्बर १९७२ मा चन्द्रमाको सतह छोडेपछि, अरू कुनै पनि मानिस चन्द्रमाको सतहमा पुगेका छैनन्। यो बजेट र अन्य चुनौतीहरूको कारण हो। यद्यपि नासाले आफ्नो पहिलो चरण पूरा गरेको आर्टेमिस अन्तरिक्ष कार्यक्रमले यस दशकको अन्त्य हुनुअघि नै चन्द्रमामा फर्कने आशा जगाएको छ।

अमेरिकी अन्तरिक्ष एजेन्सीले अपोलो युगपछिको पहिलो टोली २०२५ मा आर्टिमिस ३ अन्तरिक्ष अभियानमा र दोस्रो टोली २०२७ मा आर्टेमिस ३ मिसनद्धारा चन्द्रमा पठाउने अपेक्षा गरेको छ। नासाले निर्माण गरिरहेको चन्द्र गेटवेले एजेन्सीलाई आफ्ना चालक दलका मिसनहरू सफल बनाउन मद्दत गर्नेछ। यसले २०३० भन्दा पहिले, आर्टेमिस अन्तरिक्ष अभियान अन्तर्गत चन्द्रमाको भ्रमण गरेको हुनुपर्छ।

तर यी मिसनहरू पछि के हुनेछ ? नासाले पहिले घोषणा गर्‍यो कि यसले आर्टेमिस स्पेस प्रोग्रामबाट चन्द्रमामा स्थायी मानव उपस्थिति स्थापना गर्ने योजना बनाएको छ। चीजहरूको हेरचाहबाट, एजेन्सी आफ्नो शब्दबाट विचलित हुनेछैन किनकि चन्द्रमामा मानव फिर्ताको लागि धेरै बजेट च्यानल तयार गरिएको छन ।

NASA ले चन्द्रमा ल्यान्डरका लागि SpaceX उच्च प्रविधियुक्त अन्तरिक्ष सूटका लागि Axiom Space, र अन्य फर्महरू लगायतका धेरै व्यावसायिक एजेन्सीहरूसँग काम गरिरहेको छ ताकि यो चन्द्रमामा आफ्ना चालक दलका मिसनहरू सफल होस्। नासा र यी एजेन्सीहरूबीच रहेको साझेदारीले यो दशकको अन्त्य हुनुअघि नै मानिसलाई चन्द्रमामा पुग्न सम्भव बनाउनेछ।

चन्द्रमाको सतहमा मानिसको भविष्य
मानिसलाई चन्द्रमामा पठाउँदा धेरै चुनौतीहरू आउँछन्। चन्द्रमामा जीवनलाई समर्थन गर्ने पृथ्वीजस्तो वातावरण नभएकोले, NASA र यसका साझेदारहरूले चन्द्रमाको सतहमा रहँदा चालक दललाई जोगाउन प्रविधिहरूमा धेरै निर्भर रहनेछन्। २०३० भन्दा पहिले पहिलो मानिसले चन्द्रमाको भ्रमण गरिसकेपछि, नासा र अन्य एजेन्सीहरूले जीवनका लागि बाताबरण नभएको चन्द्रमाको सतहलाई मानिसका लागि सत्कारयोग्य बनाउने प्रविधिहरू निर्माणमा ध्यान दिनेछन्।

अमेरिकी अन्तरिक्ष एजेन्सीले आफ्नो आर्टेमिस अन्तरिक्ष यात्रीहरूलाई चन्द्रमाको दक्षिणी ध्रुवमा अवतरण गर्ने अनुमान गरेको छ किनकि रोबोटिक मिसनहरूले यस क्षेत्रमा प्रशस्त पानी निकाल्न सकोस । यसले भविष्यमा चन्द्रमाको बासस्थान यस क्षेत्रमा निर्माण हुनेछ भन्ने संकेत गर्छ। यद्यपि, चन्द्रमाको सतहमा अन्तरिक्ष यात्रीहरू पठाउनको तुलनामा चन्द्रमामा गुम्बज सहरहरू निर्माण गर्नु बढी चुनौतीपूर्ण छ। तर यी चुनौतिहरूको बावजुद, अन्तरिक्ष एजेन्सीहरूले विश्वस्त रूपमा वैज्ञानिकहरूको लागि पहिलो गुम्बज वासस्थान स्थापना गर्न रोबोटको फाइदा लिनेछन्।

NASA ले चन्द्रमामा स्थायी मानव उपस्थिति स्थापना गर्ने आशा गरेको हुनाले, हामीले २०३० भन्दा पहिले चन्द्रमामा पहिलो बासस्थान तयार हुने अपेक्षा गर्नुपर्छ। अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेशन जस्तै, अन्तरिक्ष यात्रीहरू यस बासस्थानमा बस्न र चन्द्रमाको सतहलाई प्रयोगहरू गर्न सक्छन्। जब तिनीहरू वासस्थान भित्र रहने छन्, तिनीहरूले आफ्नो स्पेस सूटहरू नलगाई सहज महसुस गर्नेछन्। यद्यपि, तिनीहरूले बाहिरी गतिविधिहरूको लागि एक्स्ट्राभिक्युलर एक्टिभिटी स्पेससूट लगाउनु पर्छ।

ISs जस्तै, NASA ले चन्द्रमामा स्थायी मानव उपस्थिति स्थापना गर्ने लक्ष्य हासिल गर्नका लागि नयाँ चालक दलका सदस्यहरूसँग अन्तरिक्ष यात्रीहरूलाई प्रतिस्थापन गर्न जारी राख्नेछ। अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेशन सञ्चालन गरेको तीन दशक भन्दा कममा, अन्तरिक्ष एजेन्सीहरू थोरै वा कुनै अनुभव नभएका अन्तरिक्ष पर्यटकहरूलाई स्टेशन भ्रमण गर्न अनुमति दिन सक्नेमा पर्याप्त विश्वास गर्न सकिन्छ ।

यसले सन् २०६९ मा पहिलो अपोलो चन्द्रमा अवतरण अभियानको १०० वर्ष पूरा गर्नुअघि नै अन्तरिक्ष पर्यटकहरूलाई चन्द्रमाको बासस्थान भ्रमण गर्न अनुमति दिइने जनाइएको छ। यदि अन्तरिक्ष पर्यटनलाई पृथ्वीको तल्लो कक्षाबाट चन्द्रमाको सतहसम्म विस्तार गरियो भने कम्पनीहरूले आवश्यकता महसुस गर्न सक्छन्। पर्यटकहरूलाई समायोजन गर्न र अन्तरिक्ष अर्थतन्त्रको विकास गर्न विशाल बासस्थानहरू स्थापना गर्दै जान पर्ने हुन्छ ।

तसर्थ, यो शताब्दीको अन्त्य हुनु अघि, हामीले चन्द्रमाको दक्षिणी ध्रुवमा अन्तरिक्ष यात्री र अन्तरिक्ष पर्यटकहरू दुवैका लागि धेरै बासस्थानहरू तयार भईसक्ने कुराको आशा गर्नुपर्छ। चन्द्रमा देखि युरोपेली अन्तरिक्ष एजेन्सीका वैज्ञानिकहरूले भर्खरै नयाँ हाइड्रोपोनिक्स विधि सिर्जना गरेका छन् जुन भविष्यका अन्तरिक्ष यात्रीहरूले चन्द्रमामा खाना उत्पादन गर्न प्रयोग गर्नेछन्। बिजुलीको बारेमा के हो ? ब्लू ओरिजिन, एक अमेरिकी एयरोस्पेस कम्पनीले भर्खरै चन्द्रमा अन्वेषकहरूले चन्द्र रेगोलिथ प्रयोग गरेर शक्तिशाली सौर्य कोशिकाहरू सिर्जना गर्ने उत्कृष्ट तरिका घोषणा गरेको छ। यी निर्मित सौर्य कक्षहरू चन्द्रमा बस्नेहरूलाई निरन्तर बिजुली प्रदान गर्न पर्याप्त शक्तिशाली हुनेछन्। अर्को १०० वर्ष अघि, मानवले चन्द्रमामा स्थायी रूपमा बस्ने मानिसहरूको जीवनलाई सहज बनाउने अन्य शक्तिशाली प्रविधिहरू सिर्जना गरेको हुनुपर्छ।

निष्कर्ष
बहु(ग्रहीय प्रजातिहरू बन्नु धेरैजसो वैज्ञानिकहरूको प्राथमिक लक्ष्य भएको छ। चीजहरू हेर्दा, हामी आर्टेमिस अन्तरिक्ष कार्यक्रमको साथ सुरू गरेर यो लक्ष्यमा सफल हुन सक्छौं। यदि अन्तरिक्ष एजेन्सीहरूले २१२३ अघि चन्द्रमामा मानिसहरूलाई सहज रूपमा टिकाउन सके भने, हामीले मंगल ग्रह र त्यसभन्दा पछाडि पनि त्यसै गर्न सक्षम हुनु सक्नेछौ ।


सम्बन्धित शीर्षकहरु

साउदी अरबले अमेरिकी रक्षा सम्झौता र नागरिक आणविक कार्यक्रमको बदलामा इजरायलसँग सम्बन्ध सामान्य बनाउन इच्छुक भएको बताएको छ। महिनौंदेखि, साउदी…

पार्टीको झोला बोक्ने छोराछोरी बोर्डिङ पढाउने किन हो?सडकमा कराउने अधिकार छ सबैलाई विरोध प्रदर्शन गर्ने सक्षम छौ भनेर सडकमा देखाउने…

क्यानडा र भारतबीच बढ्दो तनावका कारण भारतले क्यानडामा रहेको भिसा सेवालाई तत्कालका लागि निलम्बन गरेको हो। बीबीसीका अनुसार क्यानडाको भारतीय…

प्रतिकृयाहरू
...